غره شعبان ۱۳۲۶ ق شاهزاده [عین‌الدوله] مرا باز به باغ خواست، دوباره اظهار دلتنگی‌ها از وضع ملت نمود و من همه را جواب‌های معقولانه و ملایمانه دادم. ورقه اعلان عفو عمومی نوشته بودند که در محلات نشر نمایند؛ ضمناً دعوت کرده بود که از هر محله جمعی به دیدن شاهزاده بروند و مطالب خود را بگویند و مرا باز تحریص بر ملاقات و سعی بر اصلاح می‌کرد و من جواب دادم و مدلل کردم که صلح‌جو با جنگ‌طلب الفت ندارد، و ایشان غلبه دارند و کشتن شریف‌زاده را نیز شاهد آوردم. شاهزاده ضمناً مرا تصدیق می‌کرد و می‌گفت: چاره نیست جز شما کسی نیست. صریحاً گفت: «حجج اسلامیه[۱] خود را ضایع کردند. شما تنها برای این کار مانده‌اید». و این عبارت را دو دفعه گفتند که: «این اعلان را می‌کنم و منتظر جواب هستم، بعد از آن اعلان دیگری خواهم کرد، اگر موافق سلیقه من جواب نیامد عبا و عصای خود را برمی‌دارم و می‌روم». شاهزاده خیلی طالب صلح و حقیقتاً، از جمله اشخاصی است که دخول اصلاحات بر مملکت را لازم می‌داند و در ایام اتابکی حالش معلوم بود که می‌خواست در کلیه امور اصلاحاتی نماید و تعدیل و تسویه بکند که آن مقدمه معلومه[۲] پیش آمد و اسباب عزل او گردید. سپهدار[۳] چنان می‌نماید که طالب جنگ است و دائماً در جوش و خروش است. **پاورقی‌ها:** [۱] منظور، مراجع مشروطه‌خواه نجف است. [۲] منظور از مقدمه معلومه، جنبش اعتراضی علما و مردم تهران علیه عین‌الدوله و به منظور تأسیس عدالتخانه بود که به استقرار مشروطیت انجامید. [۳] منظور، میرزا محمدولی خان تنکابنی است که از سوی محمدعلی شاه، در رأس گروهی از نیروهای نظامی به جهت محاصره تبریز و سرکوب قیام مردم آن شهر، به رهبری ستارخان اعزام شده بود.