کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولی عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیفَ ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث که از مختّرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولّ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسة شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءٍ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. به توسط حضرت مستطاب حجه‌الاسلام آیه‌الله فی الانام آقای حاجی شیخ فضل‌الله [نوری] دامت برکاته، به ساحت قدس اعلیحضرت قدرقدرت شاهنشاه اسلام‌پناه اَبّدَ اللَهُ عَیشَهُ وَ اَنصارَهُ، معروض می‌دارد: دو سال است نتیجه وخیمه مشروطه ایران و قبایح اعمال مشروطه‌طلبان و آشوب‌خواهان را در این مملکت دیدیم و همه به ملاحظه اعلیحضرت همایون روح‌العالمین فداه فرمودند غمض‌عین نمودیم تا آنچه خواستند با ضعف اسلام و تقویت کفر و آزادی و برابری و توهین به سلسله علما و هتک عِرض[۱] [نفوس] محترمه و نَهب اموال در اطراف مملکت کوتاهی ننمودند، تا اینکه به توجه صاحب شریعت مطهره و همت بلند ملوکانه - خداوند [سایه] شان از سر مسلمانان کوتاه نفرماید - حالا دوباره شنیدیم دستخط اجازه تشکیل مجلس شوری و تجدید اوضاع سابقه به آنها مرحمت فرموده‌اید. عموم دعاگویان آرام نداریم و مسلّم می‌دانیم این دفعه با متدینین چه خواهند کرد. چنانچه ما را هم از این ملت و اهالی این مملکت محسوب می‌فرمایید صریحاً عرض می‌کنیم: مشروطه و مجلس نمی‌خواهیم، هرگز اطاعت اکثریت آرا نخواهیم کرد مگر آنکه امر فرمایند عموم دعاگویان از خاک ایران جلای وطن نموده، به مملکت دیگر دعاگو باشیم. اعلیحضرت همایونی را به روح پاک ائمه اطهار علیه السلام، قسم می‌دهیم که دوباره راضی به زوال استقلال دولت اثنی‌عشری و آیین مقدس محمدی نشوند و این راحت و امنیت حالیه از ما رعایا - که فرزند سلطنت هستیم - سلب نفرمایند و ما را به دست اشرار سفله[۲] مملکت دچار نفرمایند. **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثنا فَإنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه، منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱۰] هتک عرض: بی‌احترامی [۱۱] پست، فرومایه

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
محل وقوع: ساری (استان مازندران)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار, شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)