بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختّرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولٌ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناء[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. *** به خاکپای اعلیحضرت اقدس همایونی ارواح العالمین له فداه، به شرف عرض اقدس می‌رسانیم: هنگام بروز مشروطه، نهایت تَحسُّر[۱۰] حاصل گشت که ذات خجسته‌صفات ملوکانه که منبع حقایق اسرار و مصدر عقول کامله است، چگونه است در آغاز این مطلب، نظر به انجامش نفرموده‌اند؟ اکنون که این تلگراف مبارک حضرت اجل وزارت داخله، مُشعِر[۱۱] بر قلع و قمع اشرار و رفع این افسانه‌ها بود - که خاطر دریامقاطر همایونی محض رفاهیت رعیت و امنیت طُرُق و شَوارع[۱۲] متغیر شده، ایران را گلستان و این شعبده‌ها برچیده است - قاطبه انام[۱۳] [که] مرده بودند، زنده شده‌اند، خصوصاً اهل کمره و گلپایگان که به معاونت حضرت اجل انتصارالسلطنه و جناب حاجی میرشکار - که در کمره نایب‌الحکومه است - مُنجوق[۱۴] عیش و طرب را به عیوق[۱۵] برافراخته، چراغان مفصل و شادی‌های کامل تماماً به یک آواز عرض می‌نمایند: زنده باد شاهنشاه، پاینده باد استبداد، لیلاً و نهاراً[۱۶] متشکر بوده. شکر خدا که آنچه طلب کردم از خدا بر منتهای همت خود کامران شدیم علی‌الظاهر فتنه بود که به تمام ولایات ایران سرایت نموده و نفوس محترمه و ناموس‌ها به باد رفت. البته به مقام منیع و سُدّه سَنیّه[۱۷] همایونی مشروحاً عرض شده است. تصور بفرمایید که در کمره و گلپایگان هیاهوی شده است از فرط عدالت و نَصِفَت[۱۸] جناب انتصارالسلطنه و حاجی میرشکار که از وجاهت عقل و سَماحَت[۱۹] طبع و روشنی ضمیر و حسن تدبیر، به نوعی مردمداری و رعیت‌پروری فرموده‌اند که عموم مخلوق از حسن سلوک ایشان شاکر و ممنون، یک نفر منکر ندارند. خداوند جان و مال، قاطبه ناس[۲۰] را تصدق ذات خجسته‌صفات اعلیحضرت همایونی نماید که خاطر دریامقاطر، مصروف به آسودگی رعیت و همچو حکومت عادلی صحیح‌العقیده و شاه‌پرستی بر فدویان گماشته‌اند. خادم شریعت مطهره: محمدجواد، وکیل‌الرعایا: میرزا ابوالقاسم، صدرالعلما، جناب آقا میرزا هاشم، جناب افتخارالعلما، آقا میرزا محمود. **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَّا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱۰] افسوس خوردن [۱۱] حاکی [۱۲] جمع طریق و شارعه / شارع: راه‌ها و جاده‌ها [۱۳] قاطبه انام: عموم مردم [۱۴] درفش، پرچم [۱۵] آسمان [۱۶] لیلاً و نهاراً: شب و روز [۱۷] سده سنیه: پیشگاه عالی‌مقام [۱۸] انصاف [۱۹] ملایمت [۲۰] قاطبه ناس: عموم مردم