معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلاَلَهُم عَلَی رُؤُس الآنام [۲] می‌دارد: در توقیع [۳] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدّث [۵] که از مختّرعات [۶] مردم اروپا بود و معمولٌ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۷] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۸] در ابقاء و افناءٍ [۹] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللَّهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۱۰]. * * * حضور مبارک جنابان مستطابان شریعتمداران حجج‌الاسلام و المسلمین، دامت افاضاتهم. تلگراف مطاع زیارت شد. چون از بذل مراحم و الطاف بندگان اعلیحضرت قوی‌شوکت شاهنشاه دین‌پناه خلّد الله ملکه و سلطانه، به عامه رعایا - که در واقع ودایع الهیه هستند - بشارت داشت، و از انتظام دارالخلافه و اطراف برای رفع بعضی مفسدین بین دولت و ملت اشارت فرموده بودید، کمال تشکر حاصل نمود و دعای دولت روزافزون را جاهد [۱] گردید؛ خصوصاً آن که مبیّن اتحاد هیئت مجموعه محترمه علمای اعلام و حجج اسلام بود. امید است این فقره چون موجب قوام شریعت است مستدام باشد. به اتفاق آراءِ حصون دین مبین [۲] و توجه بندگان اعلیحضرت همایونی، مُبتدعین و مخربین ملت حنیف [۳] نتوانند به ظرایف حکم مختلفه، تخریب و تحریف قولی بین شریعت مطهره نمایند و ساده لوحان مردم را از جاده مستقیم قدیم خارج دارند و خدمات علما و سلاطین سلف را منهدم نمایند. العبد الضعیف: حبیب‌الله شریف، العبد الخاطی: میرزا محمد نراقی پیشکش **پاورقی‌ها:** [۱] از علمای کاشان [۲] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۳] نامه [۴] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها إِلی رُواءِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بَر آنان هستم). شیخ حرعاملی. وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۵] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۶] ساخته‌ها [۷] آزادی [۸] ایران [۹] از میان بردن [۱۰] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱] کوشا، کذا فی الاصل [۲] منظور، علما است [۳] مبتدعین و مخربین ملت حنیف: بدعت‌گزاران و ویران‌کنندگان دین پاک. منظور مشروطه‌خواهان سکولار است. * تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۶۶. نگارندگان: صدرالعلما، محمدجعفر، شرف‌الممالک، نظام‌العلما، محمد رضوی