کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلاَلهُم عَلَی رُوُس الآنام[۱] میدارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختَرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولّبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءٍ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹].
*
حضور مبارک حججالاسلام دامت برکاتهم.
تلگراف مشتمل بر اخبار اجتماع علماءِ اعلام بر موقوف بودن قواعد مستحدثه که مباین احکام شرع مقدس است[۱] زیارت شد. البته آنچه در خاطر قدس مظاهر علمای ملت جلوه نموده باشد، اِتّباع[۲] آن واجب و تخلف از آن حرام است. و از اینکه بشارت نوید معدلت از طرف اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی دام ملکه و سلطانه در طی تلگراف مبارک مندرج گردیده بود اسباب کمال امیدواری و دعاگویی عامه و خاصه شد. اَدامَ [الله] عِزّه وَ اَتَقَنَ حِرزَهُ بمُحمدٍ وَ آلِهِ [۳].
اقل داعی: حسین رضوی، ابراهیم رضوی، اقل السادات: علی رضوی "پیشکش"
**پاورقیها:**
[۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بَر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱] منظور از قواعد مستحدثه مبانی احکام شرع، قانون اساسی مشروطه است.
[۲] تبعیت کردن
[۳] ادام ... آله: (خداوند) عزتش را پایدار و پناهگاهش را استوار کند به حق محمد و خاندانش.
* تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۴۸.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)