کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلاَلهُم عَلَی رُوُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختَرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولّ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءٍ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. * حضور مبارک حجج‌الاسلام دامت برکاتهم. تلگراف مشتمل بر اخبار اجتماع علماءِ اعلام بر موقوف بودن قواعد مستحدثه که مباین احکام شرع مقدس است[۱] زیارت شد. البته آنچه در خاطر قدس مظاهر علمای ملت جلوه نموده باشد، اِتّباع[۲] آن واجب و تخلف از آن حرام است. و از اینکه بشارت نوید معدلت از طرف اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی دام ملکه و سلطانه در طی تلگراف مبارک مندرج گردیده بود اسباب کمال امیدواری و دعاگویی عامه و خاصه شد. اَدامَ [الله] عِزّه وَ اَتَقَنَ حِرزَهُ بمُحمدٍ وَ آلِهِ [۳]. اقل داعی: حسین رضوی، ابراهیم رضوی، اقل السادات: علی رضوی "پیشکش" **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بَر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱] منظور از قواعد مستحدثه مبانی احکام شرع، قانون اساسی مشروطه است. [۲] تبعیت کردن [۳] ادام ... آله: (خداوند) عزتش را پایدار و پناهگاهش را استوار کند به حق محمد و خاندانش. * تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۴۸.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)