بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدّث که از مختّرعات[۵] مردم اروپا بود و معمول‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسة شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناء[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللَّهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. **[جواب]** توسط جناب حشمت‌الدوله، خاکپای جهان‌آرای اقدس همایون شاهنشاهی خلّد الله ملکه. پارسال وضع اردبیل منقلب، ولایات دو تیره، فرقه‌ای به آغاز مشروطه بازی، و فرقه‌ای در دولت‌پرستی ایستاده؛ مدتی دعوا و تیراندازی گردید تا اینکه چند نفر از تبریز آمده انجمن ترتیب دادند. جنابان حاجی میرزا ابراهیم آقا مجتهد و حاجی نایب‌الصدر و جمعی از علماءِ دعاگو هم در خدمت ایشان در طرف سلطان‌پرستان واقع بودیم. محض ملاحظه اینکه به کلی رشته در دست بیگانه و مجلس فقط به معاندین تسلیم نشود، به هر وسیله آقایان عظام، دعاگو را وادار نموده در مجلس نشاندند و در مدت اقامت، راه مداخله به معاندین دولت نداده و نگذاشتم از اردبیل حرکت خلاف نسبت به دولت صادر شود. به مجرد ظهور تلگراف جهان‌مطاع، مجلس را برچیده، به حمد و ثنا مشغول شدیم. حکومت هم به ملاحظه دولت‌پرستی دعاگو، نهایت لطف را دارند، ولی بعضی معاندین می‌خواهند اسباب توهین به دعاگو فراهم نمایند. استدعای بذل توجه سریعه ملوکانه می‌نماید که آسوده و دعاگو گردد. پیشکش **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإنّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بَر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱۰] در اصل: نشوند [۱۱] در اصل: شد [۱۲] تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۴۵.