کنشگران / عالمان دینی
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام [۱] میدارد: در توقیع [۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مختّرعات [۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناءِ [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذِّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمون [۹].
توسط وزارت جلیله عظمی، حضور معدلتظهور حضرت اقدس و ذات قدس اعلیحضرت همایونی خلّد الله ملکه و سلطانه.
تلگراف مشتمل به شوکت و قوّت و حاکی از تَرفیه [۱۰] عباد و تأمین بلاد و قلع مواد فتنه و فساد [۱۱] به توسط حکومت جلیله، عزّ وصول بخشید.
ارواح به اجساد بالیه رسید، دلهای رمیده آرمیده، و عموم خلایق از این توجهات ملوکانه و اقدامات عادلانه خسروانه در اقصی درجه متشکر و امیدوار شدند و حکومت جلیله هم بیش از پیش در دفع اشرار و تقویت آخیار [۱۲] مساعدت و مراقبت داشته و آنی غفلت نکرده، به حسن تدبیرات، خدمات شایان خود را کاملا ظاهر نمود. نهایت امیدواری حاصل است.
ابراهیم الموسوی، دعاگو: حاجی نایب الصدر، صدرالعلما، امامجمعه امینالاسلام، سلطان العلما، حاجی ملا حسین پیشنماز، میرزا شفیع پیشنماز، میرزا محمدحسین پیشنماز، سید محمد پیشنماز، عمادالعلما
**پاورقیها:**
[۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَة فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱۰] ایجاد رفاه و آسایش
[۱۱] منظور، از قلع مواد فتنه و فساد، برچیدن بساط مشروطیت است.
[۱۲] جمع خیّر: نیکوکاران
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)