بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ آخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختَرعات[۵] مردم اروپا بود و معمولّ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناءِ[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. بسم الله الرحمن الرحیم حضور مبارک حضرت مستطاب اجل اشرف اکرم آقای صدر اعظم دامت عظمته. تلگراف معدلت‌اتصاف و دستخط مبارک بندگان اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاه ملت و دولت و رعیت‌خواه اَعَزَّ اللَهُ نَصرَهُ وَ جَعَلَ ارواحُنا فِداه[۱] را زیارت کرده بر سر و چشم گذاشته، الحق مایه تعجب و حیرت گردید. چنانچه حسن تدبیر حضرت اشرف فرمانفرمای مملکت، و نکته دانی و شاه‌پرستی نواب مستطاب والا شاهزاده بشیرالدوله و همراهی این حقیر علیل ضعیف دعاگو نبود و بدون ملاحظه و رعایت پاره‌ای نکات، مردم را به مضمون دستخط قضا مشحون انور مسبوق می‌کرد، فریاد وامصیبتاه، واعجبا، واحسرتا از عموم خلق به آسمان رسیده بود. اگر تصور شود از ایام ماضیه[۲] و قتل‌ها و غارت‌ها ضمیر منیر بی‌اطلاع بوده، اِنّ هذا لَشَئیٌ عِجابٌ[۳] وَ الخَبَر عِند الآمیر[۴]، با علم از مفاسد ایام گذشته، باز تجدید هلاک نفوس و ضیاع[۵] اموال و ذلت عموم را چرا راضی می‌شوید؟ بحمد الله به هزار زحمت از بلوای بزرگ و رستخیز عام[۶] جلوگیری شد. امید است به تدبیر صحیحی از اطمینان حالاتیه مردم، غیر از آنچه مرقوم شده به عمل آید به حفظ جان و مال و ناموس خود در مهد امنیت غنوده، دعاگوی ذات ملکوتی صفات مبارک باشند. **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. ۲. نامه [۲] ایام ماضیه: روزگاران گذشته [۳] بخشی از آیه ۵، سوره ص است که می‌فرماید: آیا او به جای این همه خدایان، به خدای واحدی معتقد است؟ واقعاً این چیز شگفتی است. [۴] و الخبر عند الامیر: و حال آن که خبر نزد امیر است. یعنی پادشاه از وقایع، اطلاع دارد. ۵. نابود شدن [۵] نابود شدن [۶] منظور از بلوای بزرگ و رستاخیز عام، فرجام ناگواری بود که در صورت تداوم اوضاع سابق و پیروزی مشروطه‌خواهان، امکان وقوع داشت. [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱] اعز ... فداه: خداوند پیروزیش را مستحکم گرداند و ارواح ما را فدایش کند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و اَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی