کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدَّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام می‌دارد: در توقیع [۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطّاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مختّرعات [۵] مردم اروپا بود و معمولٌ‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسة شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناء [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۹]. بسم الله الرحمن الرحیم حضور مِهرظهور باریافتگان حضرت ظل‌اللهی خلّد الله ملکه و سلطانه. تلگراف مبارک که از الهامات غیبی و ملوک کلام بود زیارت شد. اسباب خوشوقتی تمام رعایا و برایا [۱]، بخصوص این دعاگوی هشتاد ساله دولت ابدمدت [۲] گردید. در اوایل بروز این امر، دعاگو فهمید همین فرمایشات را که از تأییدات امام عصر عجل الله فرجه می‌باشد. داعی به فرمان قدما هم عرض نمود، ایشان هم تصدیق نمودند کلمات حقیر را هم که به مجلس رسیده بودند از مجلس بد گفتند. اشراری هم که مقاصد آنها معلوم است، بنای بد گفتن و هتاکی را گذاردند و به واسطه حرکات جاهلانه آنها قریب یک ماه می‌باشد که این اقلّ [۳] از شهر بیرون رفته و گوشه انزوا اختیار کرده، مشغول دعای ذات اقدس [بوده] و عقلا را متنبه نمود که این کارها منافی است با ملت و دولت، [و] اغراض فاسده آنها را خاطرنشان مردم می‌نماید. بنده‌زاده میرزا علی‌محمد با وجود اینکه از جانب علما، منتخب بود، این مطلب را که شنید استعفا داد، تمام مردم امیدوار به رحمت ملوکانه شدند. چون اشرار دیدند که مقاصد آنها را این اقلّ فهمیده، تهمت‌ها به اقلّ و بنده‌زاده، به دولت و مجلس عرض نمودند و این اقلّ در خدمت به دولت و ملت، به دادن مال و جان حاضر [هستم]. هرچه حکم بشود در اجراءِ آن خودداری نخواهد داشت. barestan **پاورقی‌ها:** [۱] جمع بریّه: مردمان [۲] در اصل: ابدمدت و دعاگویی [۳] منظور نگارنده است. [۴] جدید، تازه.، منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید کهه آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بَر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷، قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] دین، مذهب * تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۳۷.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)