کنشگران / عالمان دینی

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُؤُس الآنام[۱] می‌دارد: در توقیع[۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا[۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث[۴] که از مختَرعات[۵] مردم اروپا بود و معمول‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت[۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه[۷] در ابقاء و افناء[۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللَهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ[۹]. * * * بسم الله الرحمن الرحیم بر احدی از ارباب بصیرت و متدینین به شریعت، مخفی و مستور نمانده که در مدت دو سال که کلمه مِیشُومه[۱] مشروطه تولید شد، چه مفاسد ظاهر و چه مَهالِک[۲] پدیدار گشت. جماعتی از حریت‌طلبان[۳] و طبیعی‌مذهبان[۴] به عنوان ازدیاد ثروت و نشر عدالت نزدیک بود که شریعت مقدسه محمدیه عَلَی مشرعِها آلافُ الصّلواتِ وَ التَّحیّهِ[۵] و سلطنت اسلامیه اَداَمها اللهُ رَبُ البَریَّهِ[۶] مُنعَدِم[۷] و مضمحل نمایند و قانون حریت را برای اعمال مقاصد فاسده و اغراض کاسِدِه خود که منافی با دین منیف اسلام است، اجرا بدارند. با آن که به توجهات خاصه امام زمان و ولیّ عصر، اَرواحُ العالمینَ لَهُ الفداهُ، و بذل مساعی عالیه ملوکانه اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاه اسلامیان پناه خلّد الله سلطانه، قلع ماده فساد و قمع مفسدین[۸] شد، فَقُطِعَ دابرُ القَوم الذینَ ظَلَمُوا وَ الحَمدُ لله رَبِّ العالَمینَ[۹]، فَعَلی هذا، شبهه در حرمت آن اساس و محشور بودن اعوان او در زمره جیش[۱۰] یزید ابن معاویه، عَلَیهما الهاویه[۱۱]، کالشَّمس فی رابعهِ النَّهار[۱۲] نیست و نخواهد بود. بکسر الاحقر الافقی محمد ابن محمدحسن القمی قدس الش سرک به تبرستان **پاورقی‌ها:** [۱] مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَة فَارجعُوا فیها إِلی رُواهِ حدیثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۵] ساخته‌ها [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱۰] منحوس، نامبارک [۱۱] جمع مهلکه: دام‌ها [۱۲] آزادیخواهان [۱۳] طبیعی مذهب: مادی مسلک [۱۴] بر قانونگذار آن هزاران صلوات و درود باد. [۱۵] پروردگار عالمیان، آن (سلطنت پادشاه) را ابدی کند. [۱۶] نابود [۱۷] منظور، از میان رفتن مشروطیت و نابودی مشروطه‌خواهان است. [۱۸] انعام، ۴۵: ریشه گروهی که ستم کرده بودند قطع شد و ستایش مخصوص خداوند، پروردگار جهانیان است. [۱۹] سپاه [۲۰] جای آن دو در دوزخ باد. [۲۱] کنایه از روشن و بدیهی بودن است. [۲۲] تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۲۹، ۲۳۰.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: استفتائات

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)