بسم الله الرحمن الرحیم معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهُم عَلَی رُوُس الآنام می‌دارد: در توقیع [۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعُ فَارجعُوا فِیها إلَ رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمان‌ها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحدَث [۴] که از مخترعات مردم اروپا بود و معمول‌به آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق می‌شود یا خیر؟ و تکلیف کافه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناءِ [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقه‌های عوام‌الناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَال اللهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۹]. *** بسم الله الرحمن الرحیم جواب از این سئوال به طور اجمال به دو منوال عرضه می‌دارد: ۱. مد الله ... الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند. اولاً، این اساس مُستَحدثه در این دو سال - که جزو تاریخ عالم در ایران شد - ماحصلی نداشت جز اِحراق دماءِ مسلمین و نُهب [۲] اموال و هتک عِرض [۳] و شرف و نوامیس و تضییع حدود [۴] و تفویت [۵] حقوق حرمت و قبح آن، بالذات ثابت و محتاج به حد وسط نخواهد بود. و ثانیاً، مشروطیت که در دول ملل اروپاست، محققاً عبارت است از مساوات در حقوق و جمیع احکام و حرّیت نفوس [۶] از قیودات مذهبیه بتمام. پس موضوعاً منافی با ملت [۷] اسلامیه است، زیرا مبناءِ مذهب حنیف جعفری(ص)، بر تفاوت ظاهر بین مُسلِم و کافر در بسیار از احکام از قبیل ارث و دیات و حدود و جنایات و غیرها [است] که جمع [آن] با معنی مشروطیتِ مصطلحه، غیرممکن است. چنانچه فرض شود [مشروطیت] موافقت با تمام احکام اسلامیت [دارد]، قبول مشروطیت نزد دول مشروطه نخواهد شد و در محذور اَشد [۸] خواهیم واقع شد. به علاوه که از روی تحقیق، معلوم و واضح و ثابت شد که مؤسسین این امر در هر بلدی از بُلدان [۹] ایران، جماعت بی‌بهره از دین و طایفه ضاله [۱۰] بودند که فقط این عنوان را وسیله پیشرفت مقاصد ضلالت و نشر کفر و اضمحلال شریعت حضرت ختمی‌مرتبت صلی الله علیه و آله قرار داده بودند. و السّلامُ عَلی مَن اتَّبَعَ الهُدی وَ نَهَی النَّفسَ عَن الهَوی وَ الحَمدُ للَّه رَب العالَمینَ. حرره الاحقر الجانی: سلمان المازندرانی *** بسم الله تعالی جواب از این سئوال همان است که جناب مستطاب مروج الاحکام حجت‌الاسلام آقای سیف‌الاسلام سلّمه الله مرقوم فرمودند. زیاده از این، حشو و تکرار است. حرّره الاحقر الجانی **پاورقی‌ها:** [۲] نامه [۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ أَمَّا الحوادِثُ الواقِعَهُ فَارجعُوا فیها اِلی رُواهِ حدیثِنا فَإنَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷. قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰. [۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است. [۶] آزادی [۷] ایران [۸] از میان بردن [۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمی‌دانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید. [۱] احراق دماء: سوزاندن خون [۲] غارت [۳] هتک عرض: بی‌حرمتی [۴] تضییع حدود: از میان بردن حدود شرعی [۵] از دست دادن [۶] حریت نفوس: آزادی اشخاص [۷] دین، آئین [۸] محذور اشد: تنگنای سخت [۹] جمع بلد: شهرها [۱۰] منظور از طایفه ضاله، بابی‌ها و بهائیان است. * تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۴، ص ۲۲۴، ۲۲۵؛ ساری در نهضت مشروطه، ص ۲۰۶، ۲۰۷، ۲۱۹.