کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این متن با خطاب به پادشاه، هدف اصلی نویسنده را برای پیشرفت و ترقی ایران و قرار گرفتن آن در میان ملل متمدن جهان بیان می‌کند. نویسنده تأکید می‌کند که این هدف تنها از طریق برقراری قانون، عدالت، بسط دانش و حکومت مشروطه قابل دستیابی است و هر راه دیگری به خیانت به پادشاه و ملت منجر خواهد شد. در ادامه، نویسنده به پادشاه یادآوری می‌کند که نتایج سلطنت او بر ملت ایران و عهدشکنی‌هایش در قبال مشروطیت، به بدبختی انجامیده است. در پایان، نویسنده به تهدید پادشاه مبنی بر قتل خود اشاره کرده و با قاطعیت اعلام می‌کند که مرگ او نه تنها بی‌فایده خواهد بود، بلکه از هر قطره خونش، مبارزان دیگری برای برافراشتن پرچم عدالت و مشروطیت برخواهند خاست.

متن کامل گزارش

ای پادشاه اکوشش من برای این بود که مملکت ایران از این تاریکی جهل و نادانی و فقر و پریشانی بیرون آمده در ردیف ملل بزرگ جهان جای گیرد. سعی من برای این بود که ایران مقامی را که در تاریخ گذشته داشته و بر جهانیان حکمفرمایی می‌کرده به دست بیاورد نه اینکه دست‌بسته اجانب شود و دیگران بر آن فرمانفرمایی کنند. مجاهدت من برای این بود که شاهنشاه ایران در ردیف امپراطوران بزرگ جهان جای گیرد و بر یک ملت متعدن و آگاه به مقتضیات زمان و شرق، سلطنت کند و چون ترقی ملک و ملت جز در تحت لوای قانون و عدالت و بسط دانش و حکمت بیشتر میسر نیست و برای وصول به مدارج عالیۀ تمدن و همقدم شدن با کاروان علم که دنیا را در تحت ثانوی خود قرار داده و اقلیم مالام شرق را از انوار تابناک خود روشن خواهد نمود، راهی جز پیروی حکومت مشروطه و بسط عدالت و شرکت دادن برگزیدگان ملت در تقدیرات خود نبود. ناچار همان راهی که دنیای متعدن را به این مقام شامخ علم و صنعت رسانیده در پیش گرفتم، و این راه صواب را در مصلحت پادشاه و ملت خود تشخیص داده بودم. و اگر راهی غیر از این پیش گرفته بودم و از نصایح بخوانۀ درباریان که جز منافع شخصی و سودجویی منظوری ندارند و در نتیجه، اگر ملک و ملت را به این درجه از مذلت و پستی سوق داده‌اند و اجانب را بر تمام شئون مملکت مسلط کرده‌اند پیروی کردم، اول به تکلیف پادشاه ایران که سعادت و شرف ایران در درجه اول به تو متوجه است خیانت کرده بودم؛ زیرا اگر مملکت ایران به اوج ترقی و سعادت نائل شود و از مواهب مجرب‌طول دنیا بهره‌مند گردد و در ردیف ممالک مترقی قرار گیرد، منافع و افتخارات آن، اول متوجه شخص تو خواهد شد. بدیهی است که حاصل سلطنت و فرمانفرمایی تو بر ملت ایران و این است حاصل خون‌هایی که برای حفظ مشروطیت و سعادت ملت خوردی. و اما اینکه مرا به کشته شدن تهدید می‌کنی و حکم قتل مرا صادر نمودی، بدان که از کشته شدن من نتیجه‌ای عاید تو نخواهد شد و منفعت نخواهی بود زیرا از هر قطره خون من هزاران ملک‌المتکلمینی به وجود خواهد آمد و پرچم عدالت و مشروطیت [را] خواهند برافراشت.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: سخنرانی عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: محمدعلی شاه قاجار
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)