کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

سخنرانی با این مقدمه آغاز می‌شود که رستگاری ملت‌ها همواره به دست علما بوده و احکام شرع علاوه بر امور اخروی، ناظر بر امور معیشتی و تمدنی نیز هستند. در ادامه، به نقش علمای عامل در آگاه‌سازی مردم از امور معاشیه و تمدن، به ویژه در قرن چهاردهم قمری که ملت دچار ذلت و ظلم بود، اشاره می‌کند. سپس، به نقش سیدین سندین (سیدمحمد طباطبایی و سیدعبدالله بهبهانی) در مشروطه کردن سلطنت مستبده و دستیاری سایر علما و اهل مملکت، به خصوص در آذربایجان و با اقدامات حاجی میرزا حسن مجتهد، می‌پردازد. در پایان، به تأخیر در حضور ایشان در مجلس اشاره کرده و ابراز امیدواری می‌کند که در آینده بیش از پیش ملت را خشنود سازند. در ادامه، لایحه‌ای از سوی ایشان قرائت می‌شود که در آن بر تلاش برای استقرار مشروطیت، تقویت دین اسلام و خیرخواهی ملت و دولت تأکید شده و تأخیر در حضور در مجلس را ناشی از موانع دانسته و آرزوی مجاهدت بیشتر برای تشیید اساس مشروطیت و ازدیاد اتحاد و اتفاق را بیان می‌کند و برای مجلس و وکلا آرزوی تأیید و برای مخالفان استبداد نابودی را می‌نماید.

متن کامل گزارش

بدیهی است که هر ملتی از بدو خلقت دنیا با امروزه رستگاری آنها به دست علما بوده است. بعضی از کج‌نظران چنان فرض می‌نمایند که احکام شرع فقط ناظر به امور آخرت است و علمای آنها هم (اهتمام به آخرتند) و حال آنکه این طور نیست. اگر درست دقت نمایید در احکام شرع ما همان طور که دستور امور معاد است ناظر به امور معاشیه ما هم هست. پس همین طور که علما هدایت کردند مردم را به آخرت، همین طور علما، عالمان، مردم را از حیث امور معاشیه و تمدن آگاه کردند؛ خاصه در این عصر چهاردهم که نهایت ظلم به این ملت وارد شده و گرفتار ظلم بودند و از یک سال و نیم قبل شیدالله سندین؟ (دیگر که نزدیک است رشته دین گسیخته گردد و چاره از برای بقاء و استقلال این دولت اسلامیت ندارند: جز اینکه سلطنت را مشروطه نمایند؛ اهل به دستیاری سایر علما و اهل مملکت، سلطنت تشبیه؛ ظالمة چندین ساله (رقاب) به سلطنت مشروطه نمودند. از همت این دو بزرگوار و همراهی علمای سایر بلاد خاصه در آذربایجان که در حقیقت دارالسلطنه تبریز این مملکت است به واسطة وجود جناب مستطاب آقای حاجی میرزا حسن آقای مجتهد و اقدامات مجدانه ابتدائی سلطنت مستبده تبدیل به سلطنت مشروطه گردید و اگر فی‌الجمله در این اراضی تأخیری در خشنود به هم رساندن انشان در مجلس مقدس شده است امیدواریم که بعدها از اقدامات خودشان بیش از پیش ملت را خشنود فرمایند. و این هم البت‌های است که خودشان نوشته‌اند قرائت بشود. (قرائت شد به این مضمون): «از بدو امر مشروطیت نهایت جهد و جهد را در استقرار آن به عمل آوردم و در این مدت هیچ وقت از تغییر و تأیید این اساس و تقویت بین اسلام و خیرخواهی ملت و دولت غفلت نکرده‌ام، اگر در آمدن به مجلس مقدس و اظهار همراهی و اشتیاق خود فی‌الجمله تأخیری شده به واسطة پارهای از موانع بوده است. امیدوارم که بعدها بیش از پیش در تغییر این اساس و ازدیاد اتحاد و اتفاق، اقدامات نموده خاطر عموم را از خود خشنود و خوشنود سازد. خداوند ان شاء الله این مجلس و این وکلا را تأیید نماید و آقایی را که قصد دارند دوباره اساس این مملکت رجوع به استبداد نماید، برطرف و نابود فرماید.»

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: سخنرانی عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم, نمایندگان مجلس شورای ملی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)