کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با توصیف وضعیت آشفته انجمن تبریز آغاز می‌شود که در آن اوباش و افراد نادان بر امور مسلط شده و عرصه را بر خردمندان تنگ کرده‌اند. این وضعیت به تحریک برخی وعاظ و عوام نسبت داده می‌شود که مردم را شورانده‌اند و اکنون قادر به کنترل آن‌ها نیستند. نویسنده اشاره می‌کند که سخنان بی‌اساس از دهان عوام خارج می‌شود و آن‌ها در امور کشوری و مرزی دخالت می‌کنند، اما این هرج و مرج را بی‌ارتباط با اصول مشروطه می‌داند. در ادامه، این وضعیت را اختلال و اغتشاش ناشی از اعمال جاهلان بوالهوس توصیف می‌کند و بر لزوم محدود کردن مظالم، رام کردن مردم، و محکم گرفتن شریعت تأکید می‌ورزد. نویسنده در پایان اعلام می‌کند که به دلیل عدم توانایی در مقابله با این نوع کارها و افراد، خود را موقتاً کنار کشیده است و تنها زمانی که امور اصلاح شود، دوباره برای اصلاح‌گری حاضر خواهد بود.

متن کامل گزارش

انجمن تبریز خیلی شلوغ [۱] است و اجامر و اوباش مسلط شده، عرصه را به عقلا تنگ کرده‌اند. این هم تقصیر چند نفر واعظ و مشتی عوام است که مردم را شوراندند و بالای نردبان بردند، حالا نمی‌توانند پائین بیاورند. این را هم انکار نمی‌توان کرد که از دهن یاوه‌گوی [۲] عوام حرفی که لایق او نیست بیرون می‌آید و تصرف در معقولات مُلکی می‌کند و در امور سرحدی و غیره مداخله می‌کند [...] مردم بی‌لجام آب می‌خوردند و باز تا یک درجه می‌خورند [؟]، اما این ربطی به اصول مشروطه ندارد. این، اختلال و اغتشاش است و نتیجه عمل مردمان جاهل بوالهوس لاابالی است. باید مظالم را محدود کرد و مردم را رام نمود و شریعت را محکم گرفت [۴] و دفع مانع نمود. من فعلاً خود را مدتی است کنار کشیده‌ام و مکرر هم نوشته‌ام؛ چراکه من حریف این قسم کارها و حلیف [۳] این قسم مردم نیستم. من دور از این کارها هستم. هر وقت اصلاح امور شد باز من حاضرم و خودم پاپی اصلاح هستم تا خدا چه خواهد. **پاورقی‌ها:** [۱] در اصل: شولوق [۲] در اصل: باره [۳] هم‌پیمان [۴] بیگیر - مجموعه آثار قلمی ثقةالاسلام تبریزی، ص ۲۰۱ و ۲۰۳.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)