کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با اعلام اینکه مجلس شورای ملی منکر ندارد و اتهامات وارده به حاج شیخ فضلالله نوری مبنی بر مخالفت با آن دروغ است، آغاز میشود. سپس به نقل از شیخ فضلالله نوری، تأکید میشود که او نه تنها منکر مجلس نیست، بلکه خود را در تأسیس آن مؤثرتر از دیگران میداند و هدفش مجلسی است که اساس آن بر اسلامیت و شریعت محمدی باشد. در ادامه، متن به انتقاد از گروههای لامذهب و آزادیخواه میپردازد که به زعم نویسنده، با سوءاستفاده از فضای مجلس، به هرزگی و راهزنی مشغول شدهاند. در پایان، با اشاره به تلگرافی از علمای عتبات، تأکید میشود که مهاجرین (از جمله شیخ فضلالله) مفاد آن تلگراف را قبول دارند و هدفشان اصلاح و تکمیل مجلس بر اساس موازین شرعی است و مخالفان واقعی مجلس کسانی هستند که نظامنامه را بر اساس قوانین خارجی تدوین میکنند.
متن کامل گزارش
بسمه تعالی شأنه. بر عموم اهل اسلام اعلان و اعلام میدارد که امروز مجلس شورای ملی منکر ندارد، نه از سلسله مجتهدین و نه از سایر طبقات. اینکه ارباب حسد و اصحاب غرض میگویند و مینویسند و منتشر میکنند که جناب حجةالاسلام و المسلمین آقای حاج شیخ فضلالله سلّمه الله تعالی منکر مجلس شورای ملی میباشند دروغ است دروغ. مکرّر در همین موقع توقف زاویه مقدسه، مطلب خودشان را بر منبر و در محضر، اظهار و اِجهار[۱] نمودند و درحضور گروهی انبوه از عالم و عامی، قرآن بیرون آورده قَسَمهای غِلاظ و شِداد یاد کردند و مخصوصاً روز جمعه گذشته به این شرح نطق فرمودند که:
ایهاالناس! من به هیچ وجه منکر مجلس شورای ملّی نیستم، بلکه من مدخلیت خود را در تأسیس این اساس، بیش از همه کس میدانم؛ زیرا که علماء بزرگ ما که مجاور عتبات عالیات و سایر ممالک هستند هیچیک همراه نبودند و همه را به اقامه دلایل و براهین، من همراه کردم. از خود آن آقایان عظام میتوانید این مطلب را جویا شوید. الآن هم من همان هستم که بودم. تغییر در مقصد و تجددی[۴] در رأی من به هم نرسیده است.
صریحاً میگویم همه بشنوید و به غائبین هم برسانید که من آن مجلس شورای ملی را میخواهم که عموم مسلمانان آن را میخواهند؛ به این معنی که البته عموم مسلمانان مجلسی میخواهند که اساسش بر اسلامیت باشد و برخلاف قرآن و برخلاف شریعت محمدی و برخلاف مذهب مقدس جعفری، قانونی نگذارد. من هم چنین مجلسی میخواهم، پس من و عموم مسلمین بر یک رأی هستیم. اختلاف میانه ما و لامذهبهاست که منکر اسلامیت و دشمن دین حنیف هستند، چه بابیه مزدکی مذهب و چه طبیعیه فرنگی مشرب[۵]. طرف من و کافه مسلمین، اینها واقع شدهاند و شب و روز در تلاش و تک و دو هستند که بر مسلمانها این فقره را مشتبه کنند و نگذارند که مردم ملتفت و متنبّه بشوند که من و آنها همگی همراه هستیم و اختلافی نداریم.
آیا به رأی العین مشاهده نمیکنید (ای برادران دینی من) که از تاریخ انعقاد این مجلس، هرچه در طهران، آزادی طلب و طبیعی مشرب و بابی مذهب است یک دفعه از پشت پرده بیرون آمدهاند و به دستهبندی و هرزگی و راهزنی شروع کردهاند؟ بگویید ببینم این چه اختصاص و خویشاوندی است میانه این سنخ مردم و این مجلس معقود[۱] در بهارستان؟ خدای تعالی راضی مباد از کسی که درباره مجلس شورای ملی غیر از تصحیح و تکمیل و تنقیح[۲]، خیالی داشته باشد و به سَخَط[۳] و غضب الهی گرفتار باشند کسانی که مطلب مرا برخلاف واقع انتشار میدهند و بر مسلمانها تدلیس[۴] و اشتباه میکنند و راه رفع شبهه را از هر جهت مسدود میسازند تا سخن ما به گوش مسلمانان نرسد و به خرج مردم بدهند که فلانی و سایر مهاجرین، منکر اصل مجلس شورای ملی شدهاند.
ایهاالمؤمنون! تلگرافی که این چند روزه به اسم حججالاسلام و المسلمین آقای حاجی[۵] و آقای آخوند[۶] و آقای آقاشیخ عبدالله[۷] دامت برکاتهم طبع و انتشار دادهاند[۸] و خواستهاند بر خلاف تقریر[۹] ما شهرتی داده باشند، همان تلگراف را خواه سَنَد انتسابش به حضرات آقایان معظّم دامت برکاتهم محقق و معلوم باشد و خواه مثل بعضی دیگر مجعول و موهوم باشد، ما مهاجرین آن تلگراف را قبول داریم و مقصد ما همان است که در آن تلگراف مندرج است. کسانی که از روی قوانین خارجه، نظامنامه اساسی برای مجلس شورای ملی تدوین میکنند، [اگر] نگارشات خود را بر طبق همان صورت تلگراف قرار بدهند، دیگر دعاگویان را هیچ شکایت و موجب مهاجرت نخواهد ماند و معلوم خواهد شد که منکر مجلس و مخالف مجلس و مخرّب مجلس، ما هستیم یا دیگران. جَفَّ القَلَمُ و تَمَّ الکلمُ. در زاویه مقدسه حضرت عبدالعظیم به طبع رسید. یوم سهشنبه ۱۲ جمادیالثانیه ۱۳۲۵.
**پاورقیها:**
[۱] آشکار کردن سخن
[۲] اصلاح کردن
[۳] غضب
[۴] فریبکاری
[۵] منظور حاج میرزا حسین خلیلی است.
[۶] منظور آخوند خراسانی است.
[۷] منظور شیخ عبدالله مازندرانی است.
[۸] احتمالاً منظور، تلگراف مورخ ۳ جمادی الثانی ۱۳۲۵ ق است.
[۹] بیان، گفتار
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)