امید که خداوند، وجود مبارک جناب عالی [۱] را از جمیع آلام [۲] و آسقام [۳]، مصون و محروس [۴] بدارد. تِلواً فی‌الجمله شرح بعضی وقایع را به عرض می‌رسانم که حضرات مفسدین آن حدود [۵]، خواستند تلگرافِ مساعد به اغراض خبیثه خود که فی‌الحقیقة هَدم [۶] اسلام و پایمال کردن کلمه طیبة لا اله الا اللّهُ و محمّد رسول اللّه (صلّی اللّهُ علیهِ و آله و سَلّم) بود از حضرت مستطاب حجةالاسلام و آیةالله فی الانام حضرت آقا [۷] بگیرند، امتناع شدید می‌فرمودند. لذا مفسدین در مقام صدمه و اذیت آن وجود مبارک برآمدند، حتی تهدید به قتل و صورتی که مشتمل بر این معنی و دو شکل شش لول بر آن کشیدند، نوشته و بر درهای صحن مقدس چسبانیدند. اهل نجف از عرب و عجم که این معنی را دیدند از بُطلان این امر و اغراض مفسدین مطلع شدند، به کلمه واحده، آنها را لعن کردند و این معنی موجب آن شد که متدینین و علما و اهل علم، متمکن از بدگویی و انکار این امر مشئوم [۸] شدند و بحمداللّه، اهل حقْ قوّتی گرفتند. لاینقطع [۹] شیوخ اعراب و علماء ایشان از حضرت آقا و اصحاب ایشان سؤال از مرتکبین این امر شنیع می‌نمودند که آنها را به مجازات خود برسانند و تلف کنند. از خود حضرت آقا جوابی به غیر آنکه «به خدا واگذاشتیم و احدی را نمی‌شناسیم»، نشنیدند. و یک روز خود آقا هم بر منبر درس به محضر همه آقایان طلاب فرمودند که: «امر، راجع به دین اسلام است و حفظ نفوس و أعراض مسلمین باید بشود و حفظ شوکت مذهب جعفری صلوات‌الله علیه و علی آبائه الطاهرین و ابنائه المعصومین و [حفظ] دماء باید بشود و این معنی جز به مطابقت با شریعت مطهره نخواهد شد و از کشتن [۱۰] هم باک ندارم. چیزی از عمر من باقی نمانده که از آن خائف باشم و از دین خود دست بردارم.» و دیگر حضرت آقا ساکت بودند [و] هیچ نمی‌فرمودند تا آنکه مدتی لاینقطع از علما و متدینین بلاد عجم و اهل علم و متدینین آنجا مکاتیب [۱] مّشحون [۲] از تشکیلات فوق‌العاده از ظهور فِتَن [۳] و شیوع بِدَع [۴] و بی پردگی کَفَره [۵] و زَنادقه [۶] و ملاحده [۷] و فرنگی مآبان [۸] و انتشار کلمه کفریات و جسارت به انبیاء و ائمه و بالخصوص حضرت ختمی مرتبت صلّی اللّه علیه و آله و حضرت ولیّ عصر عجّل اللّه فرجه رسید؛ حتی آنکه نوشته بودند که ملاحده، علانیه [۹] وجود مبارک امام زمان علیه السلام را به «وجود موهوم» [۱۰] تعبیر می‌کنند. باز هم حضرت آقا ساکت بودند تا آنکه در چندی قبل تلگرافی از جناب ثقةالاسلام آقای آخوند آملی دامت ایام افاضاته در شکایت از کمال شیوع این معانی و پناه بردن اهل علم و اخیار [۱۱] به حضرت عبدالعظیم رسید [۱۲] [که] خیلی اسباب وحشت خاطر مبارک حضرت آقا گردید. جوابی از آن تلگراف، مطابق صورتِ جوف [۱۳] مرقوم فرمودند. این معنی، اسباب شدت اضطراب شیاطین و شرکاء ملحدین گردید. [لذا] در مقام اذیت آن وجود مبارک برآمدند و گاهی فی‌الجمله سوء ادب لسانی [۱۴] از آنها شنیده شد. و بعضی از طلاب عرب، مسبوق [۱۵] شدند [و]کسبه بازار هم فی‌الجمله مستحضر شدند. و در این بین هم تلگرافی از تهران رسید که مضمون آن، شدت ضعف و اضطراب ملاحده آنجا بود. این مفسدین، خیلی ناچار شدند و پرده حیا را به کلی از خود دور کردند و در صحن، بنای های و هوی گذاشته، شاید بتوانند خاطر آقا را مضطرب نمایند و تلگرافی مطابق اغراض خبیثه خود بگیرند. عرب و عجم نجف که از این معنی مستحضر شدند فردای آن شب در محل نماز جماعت، تمام مردم از کسبه و تجار، و عرب و عجم [که] همگی مسلح بودند، خدمت حضرت آقا هجوم آوردند و فریاد می‌زدندکه: تمام مفسدین [۱۶] نجف را خواهیم کشت. حضرت آقا و اصحاب هرچه آنها را آرامی می‌دادند، آرام نمی‌گرفتند. حکومت هم با جمعی عساکر [۱۷] درصدد امتثال و اطاعت آنچه امر بفرمایند برآمد. جواب همان بود که: «به خدا واگذاشتم و به غیر از خداکسی را ندارم و نمی‌خواهم». و افتضاح این امر به حدی رسید که حتی اطفال اهل نجف، مفسدین اهل عجم [۱۸] را لعن می‌کنند و از قراری که می‌گویند حکومت عثمانی درصد اخراج مفسدین است. این خبرِ آشوب نجف که به عشایر اطراف رسید، از جانب شیوخ اعراب، لاینقطع رسول [۱] خدمت حضرت آقا می‌رسید که ماها در جمیع مراتب حاضریم و با قبیله خود به نجف اشرف خواهیم آمد. خداوند طول عمر به حضرت مستطاب شریعتمدار آقای اخوی آقا سیدعلی [۲] بدهدکه الحق غوث الشریعة و حامی الشیعة [۳] ایشان بودند. از اول ورود به نجف اشرف با آن لسان بلیغ به آیات قرآنیه و خُطَب نهج‌البلاغه و ادعیه صحیفه سجادیه و اخبار اهل بیت صلوات‌الله علیهم اجمعین در جمیع مجالس و محافل، صحن مطهر و مجلس درس، طلاب را موعظه می‌فرمودند که باید انجام امر ایران به مطابقت با شرع انور باشد تا نفوس و دماء و اموال مسلمین محفوظ بماند و تکمیل عقاید اسلامیه مسلمین بشود. و از جهت صحبت‌های ایشان بودکه مقدسین و متدینین بیدار شدند و امر به اینجا رسید. شکر الله مساعیه الجمیلة. والسلام علیکم و رحمةاللّه و برکاته. **پاورقی‌ها:** [۱] منظور، پسرش، سید احمد است که از یاران ایام تحصن حاج شیخ فضل الله نوری بود. [۲] جمع الم: دردها، رنج‌ها [۳] جمع سُقم: بیماری‌ها [۴] محفوظ [۵] منظور ایران به ویژه تهران است. [۶] نابودی [۷] منظور آیت‌الله سیدکاظم یزدی طباطبایی است. [۸] نحس، نامبارک [۹] پی در پی [۱۰] منظورکشته شدن است. [۱] نامه‌ها [۲] انباشته، مملو [۳] جمع فتنه [۴] جمع بدعت [۵] کافران [۶] جمع زندیق: بی‌دینان [۷] جمع ملحد: بی‌دینان [۸] متجددان، غربزدگان [۹] آشکارا [۱۰] وجود موهوم: وجود خیالی [۱۱] جمع خیر: نیکان، برگزیدگان [۱۲] منظور، همان تلگراف مورخ ۱۳ جمادی الاول ۱۳۲۵ ق مشارالیه است. [۱۳] داخل، پیوست. اشاره به تلگراف مورخ ۲۳ جمادی الاول ۱۳۲۵ ق ایشان است. [۱۴] سوء ادب لسانی: بد زبانی [۱۵] مطلع [۱۶] منظور مشروطه‌خواهان است. [۱۷] جمع عسکر: نظامیان [۱۸] مفسدین اهل عجم: منظور ایرانیان مشروطه‌خواه است. [۱] پیک [۲] منظور سیدعلی طباطبایی یزدی، فرزند سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی است. [۳] غوث‌الشریعه و حامی‌الشیعه: پناه دین و بشتیبان شیعه