کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با لحنی تند و انتقادی، مستبدان را مورد خطاب قرار میدهد و اعمال ظالمانه و جاهلانه آنها را نکوهش میکند. در ادامه، به حاکمان و نظامیان مستبد هشدار میدهد که از ظلم و ستم به مردم، غارت اموال و شکنجه بیگناهان دست بردارند و به جای آن، به وظایف خود عمل کنند. در پایان، با اشاره به اینکه مردم حقوق خود را با تمسک به قرآن حفظ کردهاند، به مستبدان گوشزد میکند که جایگاه علما و پیشوایان دین را درک کنند و از دینفروشی و مخالفت با حجج اسلام بپرهیزند. متن با نقل قولهایی از قطبالعرفا شیخ شفیعا در باب نصیحت، موعظه و پند به پایان میرسد.
متن کامل گزارش
مستبد خواهی که با ما همنشین گردی نگردی قصه سنگ و سبو خواهی که ساز آید نیاید وای آدم صورتان از انسانیت دور! ای قوم ظالم به نفس و غیر! و ای ترجیح دهندگان شر به خیر! جهالت بس است، خریّت اندازه دارد. گمان مکن که اندیشه تو خوب و متاع آبرویت نزد احدی مرغوب است. تو بختبرگشته بیچاره بیچاره اگر چنگ به دامن شیطان هم بزنی خواهد به تو گفت: «اِنّی بَریءٌ مِنکَ اِنّی أَخافُ اللَّهَ رَبّ العالَمینَ» [۱].
اگر حکمرانی، که برای تو مخارجی به قدر نگاری عزّ و شرافت مقرّ خواهد شد [۲] لازم نیست که صد هزار تومان به قمار ببازی و یا شبی را آرگ و ویولّن و تار بنوازی، بیرحم! آیا سزاوار است که گلوبند زنان و دختران دهقانیان را به قلاده سگ و یراق اسب نصب کنی؟ امید که خداوند عالم به داوری سرگردانت کند که چاره نداشته باشی. و اگر اهل نظامی، برای یک مأموریتْ پستان زنان مَبُر، اطفال را از گاهواره به زمین مزن، پیران را شکنجه مکن، از خدا شرمی و از رسول آزرمی، مواجب لایق بگیر و دنیا را خوار [شمار].
و اگر [به] عللی این طریقه پیشوایان و علما نیست که دین فروشی کنید و یوسف اسلام را که هنوز از محنت زندان مستبدین خلاص نشده به ثمن بخسی [۳] بفروشید، آخر خودت ملاحظه کن و ببین عجالتاً مردم به این وسیله حقوق خود را حفظ کردهاند و قرآن را پیشنهاد اعمال خود نمودهاند. پس وجود امثال تو بیشتر از پیشتر گرامی شده و ضرور آمده. نه ملت را به قتل و غارت گرفتارکن و نه خود را به غضب دنیا و آخرت دچار. مگر از پیغمبر چه سند به دست داری که حرف تو فوق حرف حجج اسلام دارالخلافه و نجف است؟ امید که بید، لباس غرض تو را پاره پاره، و موریانه درخت استبدادت را از پا درافکند.
قطب العرفا شیخ شفیعا میگوید (نصیحت): «با مردم به طریق راستی قدم زن تا از معاش باز نمانی.» (موعظه): «نام مردم را به بدی مبر و پرده ناموس بندگان مَدّر تا دیگران از تو کناره نگیرند.» (پند): «مستبد را به مشورت مخوان که اسباب هلاکت فراهم کند.»
**پاورقیها:**
[۱] حشر، ۱۶: من (شیطان) از نو (آدمی) بیزارم. من از خدا پروردگار جهانیان میترسم.
[۲] کذا فی الاصل
[۳] ثمن بخس: بهای اندک
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)