کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با اشاره به تلاش مستبدین برای جلوگیری از پیشرفت مشروطیت و آبادانی وطن آغاز میشود. سپس به دسیسههای آنان از ابتدای مشروطه برای خاموش کردن نور عدالت اشاره میکند که با همت علمای خیرخواه و ملت تبریز ناکام مانده است. در ادامه، به تلاشهای اخیر مخالفان برای ایجاد تفرقه در میان ملت و انحراف افکار عمومی از مجلس و قانون اساسی میپردازد. این مخالفان با جمعآوری افراد سودجو و با استفاده از پول مستبدین، شبهاتی را در مورد مجلس و وکلا مطرح میکنند و حتی ادعا میکنند که علمای بزرگی چون سید عبدالله بهبهانی و سید محمد طباطبایی نیز با طرحهای غرضآمیز آنان موافق هستند. در پایان، نویسنده با ابراز امیدواری به هوشیاری ملت و علمای مشروطهخواه، برای نابودی موانع تقویت شریعت و غاصبین حقوق ملت دعا میکند.
متن کامل گزارش
چنانچه بر همه واضح گشته، مستبدین تا آخرین نفس مانع پیشرفت مقاصد عالیه ملت هستند و تا قوه دارند نمیگذارند اساس مشروطیت تکمیل شده و وطن نیاکان ما آباد و از تجاوزات خارجی مصون باشد.
از آغاز مسئله مشروطیت برای اطفای کلمه حقّه عدالت، متمسّک به اقسام حِیَل[۱] و دسیسه شدند و به توجهات حضرت حجت عجلالله فرجه و به همت علمای خیرخواه و ملت غیور تبریز، تیر ایشان به سنگ ناامیدی خورده و نور عدالت را با خاک استبداد خاموش کردن نتوانستند. یُریدون لِیُطفِؤْوا نورَاللهِ بِأَفواهِهم واللَّهُ مِتّمُّ نورِه. مه فشاند نور و سگ عوعو کند
هرکسی بر فطرت خود میتند
باز در این روزها در خصوص تکمیل قانون اساسی گربه تازه میرقصانند و از دری دیگر در آمدهاند. پارهای از بیشرفان همچنین طرح ریختهاند که چند نفر را برانگیخته که ملت عالِم را مثل سابق در ظلمت جهل فرو برند و همچه تصور کردهاند که میتوان ملت متحده را به اغراض شخصیه، متفرق و جدا ساخت. لا تُحرِّکه العَواصِف[۳].
سی چهل نفر ملانمای کلاش را دور خود جمع نمودهاند و به زور پول مستبدین آنها را بین مردم متفرق میکنند که به لطایفالحیل ذهن مردم را از مجلس منصرف نمایند و به مردم بگویند قانون اساسی یعنی چه؟ مجلس و وکلا برای چیست؟ گاهی اینطور القای شبهه مینمایند، گاهی میگوینند علما باید ناظر بر قوانین مجلس باشند، گاهی به تقویت دولت ورقه چاپ میکنند که باید این ماده که چاپ شده است جزء مواد قانون اساسی شود[۴]. گاهی میگویند حضرات حجج اسلام آقا سیدعبدالله [بهبهانی] و آقا سیدمحمد [طباطبایی] هم در این ماده مجعوله غرضآمیز رأی دادهاند. گاه میگویند وکلای محترم هم رأی دادهاند؛ در حالتی که جز مختصر مذاکره در این باب چیز دیگری در مجلس نشده آن هم با حضور معدود قلیلی از وکلا بوده، ولی در آن ورقه نوشته شده اتفاق آرای مجلسیان بر این شد که این ورقه ملحق به قانون اساسی شده و تغییر نمیپذیرد در صورتی که عین مضمون آن ورقه هم در خود قانون اساسی درج است که باید قوانین مجلس شورای ملی با شریعت مطهره موافقت داشته باشد و تشخیص توافق آن در مواردی که محلّ اختلاف است موقوف به ارائه و تشخیص مسلّمین از علمای اعلام اسلام است. غرض آنستکه:
ای بسا ابلیس آدم روی هست
پس به هر دستی نشاید داد دست
بحمداللّه ملت، عمومأ حیلة محتالین[۱] و مکر مکّارین را دانسته و فریب نخوردند. حضرت مستطاب حجةالاسلام والمسلمین آقا سیدعبدالله و آقا میرزا سید محمد دامت برکاتهم هم آنچه [باید] بفهمند فهمیدند. مخصوصاً شنبه نوزدهم ربیعالثانی همان مخالفین در مجلس آمدند و قصد نزاع و فساد داشتند. عقلای ملت، مردم را امر به مسالمت و مصالحت نمودند والا این منافقین بدون جهت، اسباب فساد کلی فراهم میآوردند.
خداوند را بهحق محمّد و آلش صلواتالله علیهم اجمعین قَسم میدهم که زمین را از لوث و کثافت وجود این مانعینِ تقویت شریعت حضرت خیرالانام پاککند و غاصبین حقوق ملت مظلومه را از این ذلیلتر نماید. بحقِ محمّدٍ و اَلهِ.
**پاورقیها:**
[۱] جمع حیله
[۲] صف، ۸: میخواهند نور خدا را به دهانهایشان خاموشکنند ولی خدا کاملکننده نور خویش است.
[۳] طوفانها آن را به حرکت درنمیآورند.
[۴] اشاره به ماده پیشنهادی حاج شیخ فضلالله نوری است که پس از مجادلات فراوان با تغییرات اندکی به عنوان اصل دوم متمم قانون اساسی به تصویب رسید.
[۵] حیله کنندگان
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: مخالفان مشروطه
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)