کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با ابراز نگرانی شدید از مضرات مجلس شورای ملی برای دین و دنیای مردم آغاز می‌شود. در ادامه، به حضور افراد فرقه‌های بابیه و طبیعیه در مجلس و حتی در جایگاه‌های ریاست اشاره شده و این امر را عامل اصلی مشکلات می‌داند. سپس، به قدرت گرفتن فرقه‌های ضاله و لامذهب و فتنه‌انگیزی آن‌ها اشاره می‌کند و سید جمال‌الدین واعظ را به دلیل گمراه کردن مردم و ترویج روزنامه‌خوانی به جای دعا و قرآن، مورد لعن قرار می‌دهد. در پایان، به محتوای کفرآمیز و توهین‌آمیز روزنامه‌ها نسبت به شرع انور اعتراض می‌کند.

متن کامل گزارش

نمی‌دانید که این مجلس شورای ملی چقدر ضرر به دین و دنیای مردم می‌زند و چه آثار شرّیه بر آن مترتب است. مجلسی که بابیه و طبیعیه[۱] داخل در اجزاء و اعضای آن بلکه در اجزاء رئیسه آن مجلس باشند بهتر از این نخواهد شد. نمی‌دانید که این فرقه ضالّه بابیه و لامذهب‌ها چه قوّتی گرفته و چه فتنه و آشوب می‌کنند. خدا لعنت کند سید جمال‌الدین واعظ[۲] لامذهب را [که] چقدر مردم را به ضلالت انداخت. به نحوی که مردم از بس‌که آن خبیث سر منبرگفته که دعا و قرآن نخوانید و روزنامه بخوانید، روزنامه خواندن را جزء ضروریات مذهب می‌دانند و دعا و قرآن را موقوف‌کردند؛ آن هم چه روزنامه [هایی] که مشتمل بر کفریات و توهین شرع انور است. **پاورقی‌ها:** [۱] بابیه، بهائیه، طبیعیه، لامذهب و... اتهامات رایجی بوده که از سوی متدینان، به ویژه علماء و روحانیون سنت‌گرا به اصلاح‌طلبان و هواداران اندیشه و آداب و رسوم اروپایی نسبت داده می‌شده است که در دوره مشروطه عمدتاً به مشروطه‌خواهان سکولار و لیبرال اطلاق می‌گردید. چون در آن زمان ماهیت اندیشه لیبرال دموکراسی غربی در مشروطه‌خواهی سکولار تجلی یافته بود، برای سنت‌گرایان شناخته نبود لذا آنان برای نشان دادن این تمایز و تفاوت فکری، از اصطلاحات رایج گذشته استفاده می‌کردند، چنانکه در سده‌های گذشته به افراد دگراندیش، زندیق، دهری، ملحد و... گفته می‌شد. [۲] سید جمال‌الدین اصفهانی (واعظ)، (ح ۱۲۷۹ - ۱۳۲۶ ق)، واعظ و خطیب آزادیخواه و معروف در اوایل جنبش مشروطه. وی در تهران، اصفهان، شیراز، تبریز، کربلا، و نجف منبر می‌رفت و در روزنامه حبل‌المتین و مظفری با اسم مستعار مقاله می‌نوشت. سخنان بی‌پروای او در طرفداری از آزادی و انتقاد از استبداد، تأثیر زیادی در بیداری عمومی داشت. سیدجمال کتاب رؤیای صادقه را در بیان مظالم ظل‌السلطان، حاکم ستمگر و مقتدر اصفهان و برخی علمای اصفهان به کمک ملک‌المتکلمین و دیگران نوشت وکتابی نیز به نام لباس‌التقوی در فراید ترویج پارچه‌های وطنی تألیف نمود. پس از بمباران مجلس (۱۳۲۶ ق)، او مخفیانه به همدان فرار کرد اما در راه دستگیر شد و در بروجرد به دستور امیر مفخم همدانی به قتل رسید و در همانجا دفن شد. * تاریخ مشروطه ایران، ص ۲۸۹-۲۹۰.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: مجلس شورای ملی, سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)