کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این مقاله با اشاره به تلگراف قونسل روس که تهدیدی علیه روحانیت و استقلال ایران تلقی می‌شود، آغاز می‌گردد. در ادامه، نویسنده به تفصیل به سابقه اقدامات خصمانه روسیه علیه ایران و اسلام، از جمله دخالت در امور داخلی، حمایت از استبداد و تخریب اماکن مذهبی می‌پردازد و این اقدامات را در تضاد با ادعاهای خیرخواهانه روسیه می‌داند. سپس، به تحلیل مفهوم «وخامت» از دیدگاه قونسل روس می‌پردازد و توضیح می‌دهد که تحریم کالاهای روسی توسط روحانیت، نه برای ایران، بلکه برای اقتصاد روسیه وخامت‌بار خواهد بود و می‌تواند منجر به بحران‌های داخلی در روسیه شود. در بخش بعدی، نویسنده بر آگاهی و بصیرت روحانیت شیعه نسبت به مسائل سیاسی روز تأکید می‌کند و بیان می‌دارد که روحانیت از تهدیدات پوچ روس‌ها مرعوب نخواهد شد. در ادامه، به اهمیت اتحاد علمای شیعه و سنی در این مجاهده اقتصادی اشاره می‌کند و آن را عاملی برای ایجاد انقلاب در جهان اسلام می‌داند. در پایان، مقاله با خطاب به ملت ایران، آنان را به بیداری، اتحاد و اجرای قاطعانه حکم تحریم اقتصادی فرا می‌خواند و تأکید می‌کند که این مجاهده اقتصادی، مقدمه‌ای برای اقدامات دفاعی گسترده‌تر است و هرگونه سستی در اجرای آن، به منزله خیانت به ملت و دین خواهد بود. همچنین، از هیئت علمیه نجف اشرف می‌خواهد که در صدور احکام تحریم، جامعیت و وضوح را رعایت کرده و تنها به مجاهده اقتصادی اکتفا نکنند، بلکه برای دفاع از حقوق ملت، آماده اقدامات عملی و اتحاد با علمای اهل سنت باشند.

متن کامل گزارش

از ملاحظه تلگراف قونسل روس، بی‌اختیار حکایت شیر و مقابله شدنش با آدمیزاد و حرکت دادن دم و غرش و غیره در نظر مجسم می‌شود. تلگراف قونسل روس رعب و بیمی که چهار بند روسیه را احاطه نموده، به خوبی مُتِشرّح [۱] می‌دارد؛ معذلک پلتیکانه [۲] بلکه بی‌حجابانه [۳]، مقام منیع ریاست روحانی اسلام را تهدید می‌نماید. قونسل روس چه می‌گوید؟ می‌گوید حقوق‌طلبی ایرانیان و آزادیخواهی مسلمانان و مطالبه استقلال ملت شش هزار ساله ایران تولید وخامت تواند نمود. معنی این سخن این است که ایرانیان باید در مقابل إجحافات [۴] روس، در برابر تجاوزات غیر قانونی او در قبال دولت جابر غیرمنصف همسایه، سر تسلیم خَم نموده و مُهر خموشی بر لب زده، کمر را در زیر بار عبودیت و اسارت وی خم نمایند. به عبارت ساده‌تر می‌گوید: اگر ایرانیان صدایشان به استقلال‌خواهی و احقاق حقوق بشریت و انسانیت بلند شود، به وخامت عظیمه دچار خواهند گردید، یعنی زیاده بر این روسیانش در فشار آورده، به شکنجه انصاف‌کُشی دچارشان خواهند ساخت. ایرانیان چه جواب می‌گویند؟ می‌گویند: بالاتر از سیاهی رنگی نیست. می‌گویند: مرگ به عزت و شرف بهتر از زندگی به ذلت و عبودیت است. می‌گویند، اَلاِسلامُ یَعلُوا وَ لا یُعلی عَلَیهِ [۵]. می‌گویند: صاحب شریعت مقدسه اسلام به ما تعلیم داده است که زیر بار ظلم و عبودیت و اجحاف و زیادتی نروید. می‌گویند: مسلمان نیست کسی که با قدرت و اختیار، گردن به زیر بار عبودیت دیگران بدهد. می‌گویند: بزرگترین پیشوای ما می‌فرماید: اَلقَتلُ اَولی مِن رُکُوب العار [۱]. می‌گویند: کدام وخامت بالاتر از سکوت در این موقع نازک برای ایرانیان است؟ می‌گویند: کدام وخامت، عظیم‌تر از این است که روسیان قصد اضمحلال استقلال آنها را نموده‌اند؟ کدام وخامت است که روسیان برای ایرانیان فراهم نیاورده‌اند؟ یا للعجب! قونسل روس با کدام رو با این الفاظ پلتیکانه اظهارات خیرخواهانه درباره ایران می‌نماید؟ معنی لفظ وخامت چیست؟ یعنی ما دوست ایرانیم و نظر به خیرخواهی ایرانیان، مقام منیع ریاست روحانی اسلام را متنبه می‌سازیم که ایرانیان را از وخامت هیجان ملی در مقابل روس برهانید. عجبا! خیرخواهی‌های دولت روسیه از زمان پطر کبیر تا امروز نسبت به اسلام و ایران کافی نبود؟ خیرخواهی‌های روسیان در اغوای [۲] محمدعلی و هدم [۳] مجلس به توپ لیاکوف [۴]، وافی تصور نمی‌شود؟ خیرخواهی روسیه برای مسلمانان و جنگ‌های عدیده با عثمانی و تصرف ممالک متعددة اسلام و خراب کردن خانه خدا و اصطبل ساختن قزاقان مسجد سپهسالار را دو سال قبل کفایت نکرد؟ تعلیماتی که رحیم خان دزد در خیرخواهی ایران دادند، بس نبود؟ دستوری که به داراب میرزا و قزاقان روس در قزوین و اغتشاش زنجان و اردیبل و قتل علی‌خان امیرتومان و اغوای شاهسون‌ها و به توپ بستن یک قریه ایران را در استرآباد، و وحشت‌کاری‌های نمایندگان روس در تبریز و مازندران و گیلان و غیره کفایتشان ننمود؟ توپ بستن قبه‌الاسلام [۵] یعنی مرقد مطهر علی بن موسی الرضا - علیه آلاف التحیه و الثناء - و پای نهادن قزاقان روس در حریم حرم مجتهد اول تبریز حضرت ثقه‌الاسلام و حبس نمودن پلیس و اسیر ساختن سواران علی خان و صدها امثال آن - که قلم از نگارشش شرم دارد - ثبوت خیرخواهی روسیان نیست؟ پخش نمودن قشون در جمیع شهرها و قصبه‌ها، حتی دهات شمالی ایران، بی‌غرضی روسیان را ثابت نمی‌کند؟ شروطی که برای جزیی استقراض به ایران پیشنهاد [۶] کردند، حاکی از دوستی روس نیست؟ یادداشتی که به ایران پیشنهاد نمودند، در امتیاز دادن به اجانب پشتوانیشان [۷] را به استقلال ایران مدلل نمی‌دارد؟ یادداشتی که در منع دادن امتیاز به اجانب پیشنهاد نمودند و اغتشاشاتی که در هر نقطه به زور اسکناس فراهم آورده، مشمول هواداری روس از آزادی استقلال ایرانیان نمی‌باشد؟ بیرون کردن ستارخان از تبریز و فراهم آوردن انقلابات اخیره در طهران و قتل آقای بهبهانی و کوشش نمودن در سلب نفوذ کلمه روحانیت اسلام، که اولین ناجی ایران از اضمحلال به شمار است، دلیل دوستی همجوارانه روسیان نیست؟ یادداشت اخیره آنان در ماده استخدام مستشارهای خارجی، تکمیل دوستی روس به شمار نمی‌آید؟ انگیزش محمدعلی ایل ترکمان را و تقویت سِرّی روسیان از آن، ما را به حسن دوستی دولت روس بشارت نمی‌دهد؟ اف! من چه گویم در همه دهر زنده کو؟ قونسل روس درست می‌گوید؟ که حکم تلگرافی مقام منیع ریاست روحانی اسلام در حرمت استعمال امتعه روس دارای وخامت است، ولی برای کی؟ برای روس، نه برای ایران؛ چرا، که این حکم ملیارد [۱]ها سبب خسارت روسیان می‌گردد. عمله‌جات [۲] کارخانجات روسیه از کار بیکار شده، آغاز به بلوا و آشوب می‌نمایند، صاحبان کارخانجات به ستوه آمده، روسیه را از اجحافات به ایران باز می‌دارند. مسلمانان قفقاز و ترکستان اقتدا به ایرانیان کرده، ولوله در روسیه می‌اندازند و همین نکته سبب تولید گرانی و قحطی پول در روسیه می‌شود؛ چه، مال‌التجاره روس به واسطه گرانی و نامرغوبی، در هیچ نقطه دنیا در مقابل امتعه مرغوب سایر ملل متمدنه رونق و رواجی ندارد، و در حقیقت باید گفت بازارگاه امتعه روس امروزه منحصر به ایران است، و اگر ایرانیان ترک استعمال امتعه روسیه را گویند، بازار تجارت روس بسته خواهد شد. این است که دپلومات روس لفظ وخامت را در این تلگراف پلتیکانه با مفهوم دیگر گنجانده که به خیال خود با این الفاظ پلیتیک، مقام منیع ریاست روحانی اسلام را بی‌حجابانه تهدید کرده است. به زبان دیگر به خیال خود نسبت لاعلمی [۳] از مقتضیات زمان به مقام منیع ریاست روحانی اسلام می‌دهد. قونسل روس باید بداند که امروزه مقام منیع ریاست روحانی اسلام بر جزیی و کلی سیاسیات مقتضیه ایران واقف و بر خیر و شرّ مسلمانان از دیگران مطلع‌ترند. ریاست روحانی اسلام در این مدت مدید منتها درجه ملاحظات سیاسی و نزاکت بین‌المللی را فرموده. چه کنند که روسیان به خشونت طبع عادت نموده و در مقابل اجحافات خود تا وقتی سرنخورند باز نمی‌ایستند! چه شد آن همه مواعید [۴] روس در اخراج قشون خود؟ کجا رفت اطمینانی که به مقام منیع ریاست روحانی اسلام به ذریعه [۵] دولت علیّه عثمانی داده شده بود؟ عجبا! هنوز هم روسیان می‌توانند پرده روی مقاصد فاسده خود بکشند؟ آیا هنوز هم می‌توانند بگویند که ما قشون خودمان را برای حفظ مال و جان رعایای خارجه گذارده‌ایم؟ آیا می‌توانند دعوی نمایند که ما قشون، برای حفظ امنیت ایران وارد کرده‌ایم؟ گذشت آن زمانی که علمای اعلام اسلام جز فقه و اصول، دارای اطلاعات دیگر نبودند. امروزه، ریاست روحانی اسلام از مسلک سیاسی دول و تاریخ اضمحلال ملل و اصول پیشرفت مقاصد همسایگان بهتر از دیگران واقف‌اند. قونسل روس به چه حد به الفاظ پلتیکی، مقام منیع ریاست روحانی اسلام را تهدید می‌کند؟ آیا نمی‌داند که این موالی [۱] در جاده حق و حقانیت پیرو آن بزرگواری هستند که با هفتاد و دو تن در مقابل یک صد و بیست هزار دشمن ایستاده و به شهادت خود و اصحاب کرامش سیاست اسلام را منقلب و سلطنت ناحق دشمنان را از روی زمین معدوم فرموده؟ قونسل روس باید بداند که رشته هیجان مسلمانان دنیا که روح استقلال اسلام بسته به اوست، در کف با کفایت مقام منیع ریاست روحانی اسلام است، و این بزرگواران از خطای قائدین [۲] اسلام در ادوار سالفه که به اینگونه سخنان تو خالی و تهدیدات پوچ مرعوب [۳] شده دست به روی دست نهاده، اسلام را به حال امروزی انداخته عبرت گرفته، از این و بعد به اینگونه سخنان خاموش [۴] نتوانند نشست و آرام نتوانند گرفت. روسیان باید بدانند که از این و بعد به انداختن نزاع بین شیعه و سنی نمی‌توانند بر گردن مسلمانان سوار شوند. امروزه، جمیع مسلمانان عالم پی به مقاصد روسیان برده و دانسته‌اند که دولت روس را از این تَشبثات [۵] جز محو و اضمحلال اسلام خواهشی نیست. روسیان باید بدانند اگر مقام منیع ریاست روحانی اسلام در این مجاهده اقتصادی سخت گردند، نه تنها جمیع علمای اعلام شیعه در عراق عرب و ایران متحدالکلمه شده با آن موالی هم‌آواز خواهند گردید، بلکه کلیه علمای اعلام اسلام اعم از شیعه و سنی در این مجاهده اقتصادی هم‌آواز گردیده، انقلابی عظیم در عوالم اسلامی پدید خواهند آورد. روسیان، نباید فراموش نمایند همراهی‌های حضرت مفتی بغداد را به مقام منیع ریاست روحانی اسلام در حین قصد حرکتشان به جانب ایران. بلی، هر چیز در ابتدا کوچک است و رفته رفته بزرگ می‌شود. روسیان نباید مشتبه شوند که مقام منیع ریاست روحانی اسلام از قوای مادی و معنوی روس و حال مالیه و مستعد بودن مواد انقلاب در داخله او بی‌اطلاع‌اند. ریاست روحانی اسلام به خوبی می‌داند روسیه امروزه تاب مقابله با هیچ دولت و ملتی را ندارد. امروزه، اگر ایرانیان که چهل کرور نفوس [اند]، به حکم مقام منیع ریاست روحانی اسلام جنبش نمایند، حالتی به روس پیش آید که واقعات اقصای شرق [۶] را فراموش نماید. هیچ چیز، روسیه را به این خسارت در ایران وانداشت، جز مرعوبیت ایرانیان و سکوت مقام منیع ریاست روحانی اسلام. روسیان باید بدانند که ایران برای آنها لقمه راحت‌الحلقومی نیست، روسیه از اجحاف و زیادتی به ایرانیان فایده حاصل نتواند نمود. مقتضیات سیاست دنیا روسیه را بیش از این اجازه اجحافات در ایران نمی‌دهد. عثمانی، و آلمان و اطریش بلکه فرانس و انگلیس هم هرگز به دخالت‌های مالکانه روس تا این درجه رضا نتوانند داد، و با یک جنبش مدافعانه ایرانیان در وسط آسیا، به مقتضای سیاست امروزه دنیا، اگر روسیان پیش پای خود ننشینند، دریای خون در اروپا جاری تواند گردید. سکوت جمیع ملل و دول روی زمین در اجحافات روس از بهت‌زدگی و مرعوبیت ایرانیان که سم قاتل استقلال است، می‌باشد؛ و اگر ایرانیان در مقابل حقوق مشروعه وطنیه استقلال خواهانه خود اندکی پای بیفشرند، آواز همدردی و هیاهو از جمیع دنیا بر خلاف روس در حمایت آنها بلند می‌گردد. این نکات بر مقام منیع ریاست روحانی اسلام پوشیده نیست و به این تهدیدات پلتیکانه و سخنان غیرمؤدبانه از مقاصد عالیه خودشان که حیات‌بخش اسلام و اعظم وظایف آن بزرگوران است، باز نمی‌آیند که "عنقا را بلند است آشیانه". خوب است که بر فرمایشات جوابیه مقام منیع ریاست روحانی اسلام به قونسل بغداد غور [۱] و تأمل نموده، آخرین نتیجه را برای خود استنباط نمایند. مقام منیع ریاست روحانی اسلام می‌فرماید که: ما در این مجاهده اقتصادی ناچار شده و نمی‌توانیم بیش از این به مواعید عُرقوبی [۲] روس قناعت کرده، اسلام را لگدکوب سُم ستور قزاقان شما بگذاریم. ما بر حسب وظیفه اسلامی خود عمل می‌نماییم. ما وخامت سکوت بیش از این و اطمینان به مواعید روس را برای اسلام به خوبی استنباط نموده‌ایم، ما فعلاً به مراعات مودت همجواری از دولت خود، دوستانه اخراج قشون روس را خواسته‌ایم، و هرگاه ملاحظات دوستی نشود، به تکالیف شرعیه خود عمل خواهیم نمود. ما طرف مخابره با شما نیستیم، مخابرات ما فقط به دولت خودمان و مجلس ملیّه اسلامیه ایران است، هرگاه شما هم گفتگویی دارید با دولت علیّه ایران بنمایید. مقام منیع ریاست روحانی اسلام می‌فرماید که: از این و بعد اعتماد به اقوال شما نمی‌توان نمود. باید به مواعید خود فعلیت دهید. مقام منیع ریاست روحانی اسلام می‌فرماید که: شما باید از عاقبت وخیمه حرکات عهدشکنانه خود پرهیز کنید و به اشاره اَبلَغُ مَن التّصریح [۳] می‌فهماند که این مجاهده اقتصادی، مقدمه اقدامات دفاعیه است. اگر روسیان متنبه نگردند و آنان را مجبور کنند، اگر قونسل روس دپلومات است، باید از این آجوبه [۴] مقام منیع ریاست روحانی اسلام که در هر لفظی از آن، یک عالم سیاست محتوی است، متنبه گردد و دولت متبوعه خویش را متذکر سازد، ور نه بیاید روزی که روس پشیمان گردد، وقتی که پشیمانی را سودی نباشد. و ما را از این جواب متین ریاست روحانی اسلام که الحق لاجواب است، کمال تشکر را اظهار می‌نماییم و اطمینان می‌دهیم که عموم ملت اسلام خاصه ایرانیان در تعمیل [۵] اوامر آن موالی ذره‌ای توانی [۱] نخواهند نمود؛ چه، می‌دانند اگر روسیان مطمئن از عدم اجرای این حکم ریاست روحانی اسلام گردند، یک مرتبه استقلال مسلمانان خاتمه خواهد پذیرفت. مسلمانان از این بی‌ادبی و تهدید پلتیکانه قونسل روس و مقام منیع ریاست روحانی اسلام کمال برافروختگی را حاصل نموده و تا آخرین نقطه قوت خود، در اجرای این حکم و احکامی که پس از این در این موضوع صادر گردد حاضر، و از بذل مال و جان دریغ نخواهند نمود. پس از این، خطاب به ایرانیان نموده می‌گوییم: ای ملت شش هزار ساله که همواره در شجاعت، شهامت، غیرت، وطن‌خواهی و استقلال‌پرستی زینت تواریخ ملل بوده‌اید! ای یادگاران اردشیر بابکان! ای فرزندان نوشیروان! ای پرورندگان نادر! به خود آیید و موقع خویش را بشناسید و از دسایس دشمنان دیرینه خود بیدار گردید و دست اتحاد به یکدیگر دهید و در این مجاهده اقتصادی که حیات استقلالیه‌تان متوقف بر آن است، حیات ملی ظاهر نموده، خویشتن را نزد ملل سائره زنده و بیدار جلوه دهید، و مقام منیع ریاست روحانی اسلام را از خود مأیوس نسازید و اطاله [۳] لِسان دشمنان را بر اسلام ننمایید، و سرمشق از برادران اسلامی خود عثمانی بگیرید و بدانید که هیچ دولتِ با قدرت و قوت نمی‌تواند به شَرَق دست [۴]، امتعه [۵] خود را به شما بفروشد و یا شما را مجبور به خریداری او نماید. درست به دقت ملاحظه کنید که هندی‌ها رعایای مفلوک انگلیسند و قدرت و قوت انگلیسان در هند به درجه‌ای است که مافوق آن متصور نیست. معذلک، چند سال است شِرذِمه [۶] از هندوها بر خلاف استعمال امتعه انگلیس برخاسته و ملیون‌ها خسارت به ملت انگلیسیه وارد آورده [اند] با این که این مسئله طبعاً بر دولت انگلیس ناگوار است، معذلک چون راه قبولاندن امتعه خود را به آنها مسدود دیده، چاره جز صبر و سکون ندارند. مجاهده اقتصادی هیچ جواب ندارد و هیچ جرم شناخته نمی‌شود و ابدا بر خلاف معاهدات دولتی نیست. هیچ دولت حتی بر رعایای خود نمی‌تواند سختی در خریداری متاعی بکند، چه رسد به یک دولت اجنبی. ایرانیان بدانند که روسیان در این موضوع خاص، یعنی ترک استعمال امتعه او، تشبثات بسیار خواهند نمود و إشاعات [۷] مرعوب کن خواهند داد، و هیچ بعید نیست که نظر به بی‌علمی ایرانیان، برخی تشرهای توخالی هم به دولت بزنند، ولی تمام اینها در صورت استقامت ایرانیان، بی‌اثر و هبا [۸] و هدر است. در مجاهدات اقتصادی ملل، دولت به هیچوجه ملزم نتواند شد، و ملت مجبور به قبول خواهش استعمال امتعه روس از دولت نیست؛ و هرگاه دولت چنین تکلیفی به ملت نماید، از وظایف خود تجاوز نموده و می‌تواند در نزد مقام منیع ریاست روحانی اسلام و دارالشورای ملی، مسؤل واقع گردد. روس‌ها ساعی خواهند شد - چنانچه قبل از وقت شدند - که به هر وسیله و تدبیر و هرگونه جعلیات و افترائات بلکه در برانگیختن برخی ملانمایان، نفوذ کلمه روحانیت اسلام را خاصه در این موضوع زایل نمایند؛ چنانچه از چندی به این طرف آن افترائات و جعلیات را اشاعه نموده، ما شاء الله جراید ما هم که از حقیقت دسایس همسایه بی‌خبرند، آن افترائات و جعلیات پلتیکی را به مقام روحانی اسلام - که سرتا پا زیانش راجع به اسلام و ایران است - بی‌باکانه اشاعه داده و بی‌پروایانه موضوع بحث قرار می‌دهند. روسیان برای چنین روزی سلب نفوذ روحانیت اسلام را ساعی‌اند، و برای موقع‌های سخت‌تر از این که آنان را پیش تواند آمد از این و بعد، در سلب نفوذ کلمه روحانیت از بذل هیچ اقدامی فروگذار نخواهند نمود. ایرانیان را است که ملاحظه موقع و مقام خویش را نموده، برای کوتاه کردن و مرعوب ساختن دشمنان ایران در این وظیفه ملی، حکم مقام منیع ریاست روحانی را در منتها درجه شدت به مقام اجرا درآورند و به دشمنان خود بنمایند که هرگاه مقام منیع ریاست روحانی اسلام حکمی سخت‌تر از این هم فرماید، در اجرای آن هم از بذل مال و جان دریغ نخواهند داد. واقفان رموز ایران بدانند که با جهالت ملی، از وظایف ملیت و دسایس دشمنان خارجی و داخلی تا دیرباز مجبورند که مسائل اقتصادی و وظایف ملیّه را به قوت مذهب در ملت اجرا دارند، و هرگاه این قوت مضمحل شود، گویا قوای دفاعیه ایران یک دفعه خاتمه پذیرفته و این بزرگترین خواهش دشمنان اسلام است. امروزه، در جمیع طبقات ایران خاصه کسانی که دعوی وطن‌خواهی دارند، فریضه ذمت است که این حکم مقام منیع ریاست روحانی اسلام که عبارت از مجاهده اقتصادی است، به موقع اجرا در آورند و هر آن کس که تمرد کند، خائن و از ملیتش بر کنار، و به سخت‌ترین سزایش برسانند و نگذارند که در آغاز امر مجاهده اقتصادی و دفاعی، سبب تجرّی [۱] دشمنان دین و مستبدین بی‌آیین روس‌پرست گردد که گفته‌اند: سر چشمه باید گرفتن به بیل. هیئت مقدسه علمیه نجف اشرف را با کمال ادب متذکر شده، عرض می‌نماییم که موقع بزرگترین مجاهده آن موالی پیش آمده و چند نکته خیلی باید مراعات شود: اول، آن که در حکم تحریم استعمال امتعه روس تمام آیات‌الله نجف اشرف و کربلا و سامره را نیز شامل فرموده تا بهانه به دست بهانه‌جویان نیفتد و بهانه اختلاف کلمه روحانیت سبب جلب منافع دشمن نگردد. دوم، دقت در عبارت احکام نموده تا عام فهم باشد و جای توجیه برای مستبدین نماند. امروزه کار از آن گذشته است که مقام منیع ریاست روحانی اسلام به خیال آن که روسیان متنبه شوند سخن را در پرده بیان فرمایند. سوم، تنها نباید به مجاهده اقتصادی قانع شده، پس از صدور حکم تحریم امتعه روس آرام نشینند، بلکه هر آن باید بر قوت آن افزوده و هر ساعت به صدور احکام لازمه، هیجان ملی را در این موضوع زیاد نمود و ریاست روحانی اسلام را برای آخرین مدافعه حقوقیه آماده داشت. در مدافعه حقوقی، هرگاه ضرورت پیش آید تنها نباید به قول، اقناع و به صدور احکام کفایت کرد، بلکه فعالیت مقام منیع ریاست روحانی اسلام و اتحاد با علماءِ سنت و جماعت و حرکت‌شان به جانب ایران، از عمده وظایف هیئت مقدسه علمیه نجف اشرف به شمار است که بزرگان گفته‌اند: آزادی و استقلال درختی است که جز به خون ملت شاداب نتواند ماند. عروس ملک، کسی تنگ در بغل گیرد که بوسه بر لب شمشیر آبدار زند و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم. **پاورقی‌ها:** [۱] متشرح داشتن: معلوم کردن، نمایاندن. در اصل: مترشح [۲] سیاسی [۳] بی‌پرده [۴] ستم‌ها [۵] اسلام بلند مرتبه است و چیزی برتر از آن نیست. [۱] کشته شدن، بهتر از پذیرش ذلت است. [۲] گمراه کردن [۳] ویران نمودن [۴] سرهنگ لیاخوف، افسر روسی بریگاد قزاق ایران که به دستور محمدعلی شاه قاجار، مجلس شورای ملی ایران را گلوله‌باران کرد. [۵] منظور، مشهد مقدس است. [۶] همه جا در اصل: پیش [۷] پشتیوانشان: پشتیبانی ایشان [۱] در اصل: ملیارها [۲] کارگران [۳] ناآگاهی [۴] جمع میعاد: وعده‌ها، قول‌ها [۵] وسیله [۱] جمع مولی: رؤسا، رهبران مذهبی [۲] پیشوایان [۳] ترسانده شده [۴] در اصل: خواموش [۵] چنگ زدن‌ها [۶] اشاره به جنگ روسیه با ژاپن در سال ۱۹۰۵ که به شکست سخت و دردآور روسیه از آن کشور منجر شد. [۱] دقت نظر جدی [۲] دروغین [۳] رساتر از تصریح. بسیار واضح [۴] جمع جواب [۵] عمل کردن [۱] سستی و کوتاهی [۲] در اصل: گردیدند [۳] دراز کردن [۴] شرق دست: آوایی که از خوردن کف دست به جایی آید. [۵] جمع متاع: کالاها [۶] گروهی از مردم [۷] شایعه پراکنی‌ها [۸] تباه، ضایع [۱] گستاخ شدن

اطلاعات تکمیلی

زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: گزارش نویسی

کنشگران و ذینفعان

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)