قریب چهل سال است ملت کاشان گرفتار چنگال خونخواری نایب حسین پشت مشهدی و اتباعش بوده، در سلطنت ناصری و دوره مظفری مکرر استعداد برای دستگیری او آمد، به واسطه خیانت مأمورین، دولت موفق به گرفتاری او نشد، بلکه مأمورین هم اموال رعایا را چپاول کردند. تا در ابتدای عنوان مشروطیت معلوم است دزد، بازار آشفته می‌خواهد، بر تجری او افزود. چه بسیار خون‌ها که ریخت، خانه‌هایی که خراب کرد، اموالی که غارت نمود. قوافل گاری‌های، پستی، دکاکین حجرات تجارتی که سرقت، نوامیس و اعراض که هتک نموده، بالاخره قورخانه دولت را که زیاده از صد هزار تومان بود، برد. دولت، استعداد کافی از سوار سرباز، قزاق، مجاهد توپخانه به ریاست غیاث لشکر و معتضد نظام و امامقلی خان فرستاد. نتیجه این شد یک میلیون اموال غارتی که اشرار برده بودند از میان رفت. خودشان هم چند قریه را غارت، چندین نفر قشون دولت را به کشتن دادند. آبروی دولت و ملت را ریختند. تا دو ماه قبل که مجاهدین گارد فاتح وارد و بر سنگر اشرار حمله کردند، شش نفر مجاهد مقتول، جمعی مجروح، نایب و پسران و اتباعش به سلامت خارج شدند. زیاده از دویست نفر دور او جمع شدند، بنای قتل و غارت دهات را گذارد. هر چه به وزراء تظلم شد، گاهی جواب دادند، حسین کاشی اهمیت ندارد، گاهی به وعده‌های گزاف و خراق ملت را قانع کردند. در مدت چهل روز از تهران به کاشان که سی ساعت راه است هیچ استعداد نفرستادند، تا اشرار: (نشلج) نیاسر، (قالهر) مزرش، (درب حوه)، برزک، برزک (سه ده)، کامو (فین)، رباط ترک (قزاوان)، قمصر (خم)، دره (استرک جوشقان)، آران، بیدگل (نوش‌آباد)، نصرآباد، علی‌آباد، طاهرآباد (قجرآباد)، راوند، حسین‌آباد، لتحر (مشکول)، قه (سار)، مرق (رحق)، و سایر دهات را یکسره غارت کردند. هر چه اسب، مادیان، قاطر، تفنگ، فشنگ یافت می‌شد گرفتند. از هر ده و قریه‌ای سه چهار برابر مالیات نقد گرفتند. اثاث‌البیت رعایا را بعضی ضبط، مابقی [را] آتش زدند. اسب و تفنگ سوارهای امنیه خط قم الی اصفهان را گرفتند. تا بیست روز قبل با بیدق و طبل و شیپور وارد کاشان شدند. پشت مشهد را سنگر قرار دادند. یکصد و هشتاد نفر مجاهد گارد فاتح و حکومت و نظمیه و اداره پلیس و سایر رؤسای دوایر را در یک محله و دائره تنگی محصور کردند. تمام پشت مشهد و دو ثلث شهر را تصرف کردند. جمیع ادارات دولت و احکام مجلس را تعطیل کردند. هر ساعتی اعلانی بر ضد مشروطه منتشر، همه روز جارچی بازار فرستادند اعلان [۱] هر چه مشروطه‌خواه است دادند. از سر شب تا صبح در سنگرها و بالای بلندی‌ها به جمیع رجال بزرگ کاشان که در راه مشروطه خدمت کرده‌اند دشنام دادند. حمله به خانه دوام دیوان رئیس اجرای عدلیه کردند. در بغل زنش او را کشتند. جمیع اموالش را حتی لباس زنانه [را] غارت کردند. چهار نفر از رؤسای اداره امنیه: غلامرضا خان عرب در سن نود سالگی و دو نفر پسرش اسدالله خان و ... و پسر خواهرش رحیم بیگ در مقابل چشم یکدیگر با استریکنین [۲] در دامان یکدیگر جان کندند و فریاد آب کردند. خانة حاجی محمود را خراب و سه روز آب بستند. اموالش را کلا غارت کرده آتش زدند. یدالله نام را بعد از صدمات زیاد در میدان عمومی، بیست نفر با او لواط کردند. دختران نه ساله را مقابل چشم کسانش بی‌سیرت نمودند. زیاده از صد هزار تومان اموال غارت کردند. خانه‌ها را آتش زدند. سه روز آخر بر سنگر مجاهدین شلیک نمودند. مجدد یک نفر مجاهد را مقتول و یک نفر را مجروح نمودند. جمیع اهالی را تهدید به قتل کردند. چهار روز قبل از شهر خارج و مجدد دست به غارت دهات زدند. این اقدامات به تحریک کارکنان همسایه شمالی است، از روزی که اکنت [۳] در کاشان معین شد، جرأت اشرار زیاد و خمات آنها شروع کردند بر ملاء کار کردن. این خروج از شهر هم به اشاره اکنت بود که مأمورین دولت متعرض حمات آنها بشوند یا بخواهند اموال غارتی که نزد آن سپرده‌اند بگیرند. اکنت بیدق روس بلند کند، حمات نایب زیر بیدق جمع شوند و مانع شوند مردم عوام که مدتی است در فشار هستند اینجا جمع شوند. فوراً سالدات [۴] وارد کنند. چند روز قبل هم از قنسول‌خانه اصفهان یک نفر روسی با دستور بیدق آمد. محرمانه تعلیمات لازمه داد و رفت. انجمن ولایتی عرض می‌کند: با این ترتیب اگر دولت امر کاشان را سهل بشمارد، تا دو ماه دیگر هزار نفر اطراف اشرار جمع خواهند شد. پانصد نفر بی‌گناه را خواهند کشت، کار آنها خیلی، سخت خواهد شد. همه نوع تقویت و مساعدت مادی و معنوی از طرف همسایه در کار است. دوستان اشرار هم شب و روز درکارند، به هر وسیله باشد ولو تطمیع مأمورین دولت به پول‌های، گزاف آنها را سست نمایند. یک سال است هر چه خواستیم به گوش مصادر امور فرو کنیم که این کار حکایت گرفتن چند نفر دزد راهزن نیست، دست غیبی و محرک قوی در کار است، گوش ندادند تا کار به اینجا کشید. به کلی قدرت و ابهت و سیاست و اعتبارات دولت از نظر سکنه این حدود محو و جمیع اهالی، مرعوب این شریر قائل شدند. دیگر مصادر امور مختارند. **پاورقی‌ها:** [۱] سه نقطه در اصل. [۲] گردی سفید رنگ، تلخ مزه و بسیار سمی که از نوعی گیاه گرفته می‌شود و مسمومیت ناشی از آن باعث اسپاسم‌های شدید عضلانی می‌شود. [۳] اکنت با اجنت، واژه‌ای فرانسوی، به معنی کارگزار، پیشکار، حامیان. [۴] واژه‌ای روسی به معنای سرباز سواره نظام.