چیزی که اسباب معطلی است همان پول است که نیست و کار به زحمت می‌افتد. از خارجه قرض کردن را می‌خواهند، ولی مُقرضین [۱] می‌گویند: ما باید بفهمیم که مصرف پول کجا است؟ این هَمال [۲] مطلبی است که چندین بار به شما نوشته‌ام و در جمادی‌الآخر ۲۷ در جزو لایحه‌ای که به هیئت علمیه نجف عرض کردم که حضرات ... [۳] بر آن میل باشند مملکت را کنترل خواهند کرد و این عبارت که باید از مصرف مطلع بشویم، اگر ترجمه و تفسیر بشود هزار بیت ترجمه آن خواهد بود. مصرف را دانستن، مقتضی جرح و تعدیل و تصرف در همه ادارات و امر و نهی و عزل و نصب است و بالبداهه قرض را نخواهند داد مگر با خواستن امنیت و گرو. گرو نداریم مگر مالیه که مَدخل [۴] است و مداخله در خرج، که تصرف است و با این صغری و کبری، دخل و خرج هر دو را کنترل خواهند کرد. **پاورقی‌ها:** [۱] قرض دهندگان [۲] نظیر، مانند [۳] در اصل سه نقطه [۴] محل درآمد