کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
نامهای به میرزا صادق خان مستشارالدوله درباره نگرانی از فروش زمین به شرکتهای خارجی برای استخراج نفت در منطقه فیلیه. در این نامه، به خرید زمین توسط شرکتهای نفتی خارجی و تجاوزات آنها اشاره شده و این اقدام را خلاف قانون و موجب ضرر و زیان برای دولت و ملت دانسته است. پیشنهاد شده که به جای فروش زمین، امتیاز اجارهای برای مدت معین به آنها داده شود تا پس از اتمام مدت، زمین و تأسیسات به دولت بازگردد. همچنین، درخواست شده که مأموران متدین و درستکار به صورت پنهانی برای نظارت بر فعالیتهای این شرکتها اعزام شوند.
متن کامل گزارش
عرض دیگر در خصوص امتیاز معدن نفت [۱] سر حد فیلیه [۲] که مشغول لوله کشیدن هستند، از قرار مسموع قطعه زمینی را به اسم لوازمات معدن از حکومت محلیه ابتیاع [۳] نموده و به بهانه کشیدن لوله نفت، بعضی تجاوزات نموده و این مسئله ضرر و خسارت کلی برای دولت و ملت دارد و نمیبایست حکومت، زمین را به آنها بفروشد، بلکه باید به مدت، امتیاز زمینی را به آنها بدهد برای لوازمات معدن تعمیر [۴] نمایند و پس از انقضای مدت، امتیاز زمین و معدن و تعمیراتی که کرده است واگذار به دولت نمایند. چنانچه در این مملکت [۵] هم این قانون جاری است و به هر کس امتیازی که معین شده، زمین هم برای لوازم کار میدهند به اجاره و بعد با آنچه تعمیرات کرده واگذار به دولت مینماید؛ نه این که زمین به آنها فروخته شود، خصوصاً به دول خارجه که تجاوزات آنها معلوم و پی بهانه و دستاویز میگردند و فروختن زمین، خلاف قانون و خسارت کلی برای دولت و ملت دارد.
لازم است اولیای امور عطف نظری به این سرحد فرموده، چند نفر مأمور متدین بیطمع درستکار به طور خفیه [۶] روانه فرمایند که مواظب حال آنها باشند و این مسئله را از اهم مطالب بدانند.
منتظر اقدامات حسنه از طرف آن حضرت [۷] هستیم. زیاده عرضی ندارد. منوط به امر مبارک است.
**پاورقیها:**
[۱] در اصل: نفط
[۲] دهی از بخش هندیجان شهرستان خرمشهر
[۳] خریداری
[۴] آباد نمودن
[۵] منظور، عثمانی است.
[۶] پنهانی
[۷] منظور، میرزا صادق خان مستشارالدوله است که پس از فتح تهران، مجدداً به نمایندگی مردم آذربایجان (تبریز) به مجلس راه یافت و مدتی نیز رئیس مجلس بود.
* خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق؛ مجموعه دوم: اسناد مشروطه، ۱۳۲۵-۱۳۲۰، ص ۲۷۶.
اطلاعات تکمیلی
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: صادق مستشارالدوله
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)