کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این نامه با اشاره به دریافت دستخطی از مخاطب و ابراز خجالت از ارسال نامههایی با عنوان سبک، به موضوعی در کرمانشاهان میپردازد که آن را دروغ میخواند. سپس به مخالفت یک شخص با مشروطیت و عدم همراهی او با علمای نجف اشاره میکند که با وجود تلاشها و اعتراضات عمومی، از حمایت محمدعلی شاه دست برنداشته است. در ادامه، به حرکت علمای مشروطهخواه از نجف به سمت کربلا اشاره میشود که در آن آخوند خراسانی، شریعت اصفهانی، بهبهانی و دیگران حضور دارند. همچنین به فعالیتهای آقا میرزا مهدی در بغداد با کنسولها اشاره شده و در پایان، نامهای از حجج اسلام در حمایت از سردار مظفر ایلخانی و امید به احقاق حقوق ملت و کوتاه شدن دست ظالم ضمیمه شده است.
متن کامل گزارش
به شرف عرض عالی [۱] میرساند، دستخط عالی زیارت شد. مکاتیب جوف [۲] را از بس عنوان آنها سبک است خجالت میکشم بدهم، مگر خود حضرتعالی ملاحظه نمیفرمایید؟ در خصوص آن شخص و تلگرافی که در کرمانشاهان [۳] از او شهرت دادهاند، دروغ است. خدای تعالی این خار را بردارد.
در نجف چند مجلس کردند، چقدر التماس کردند، دست از مساعدت محمدعلی [شاه] برنداشت. عموم مردم به صدا درآمدند، بد گفتند. دید مفتضح میشود، یک تلگراف چهار نفری که او هم یکی بود، به عنوان شاه مُهر کردند که ابداً مفید نخواهد بود. بعد بنای حرکت شد، عربها را خبر کرد که میخواهم بروم مسجد سهله دعا کنم، از آن جا بروم [ایران].
اوضاع حقهبازی فراهم [گشته] و چون اعراب اطراف خیلی با حضرت آیتالله خراسانی اظهار مساعدت و همراهی کردند، فعلاً آن خیرندیده در شریعه کوفه مانده است [و] غرضی ندارد جز برگردانیدن اعراب از همراهی با آقای آخوند. خداوند متعال یا هدایتش کند یا مرگش دهد [۴]. و اما آقای آخوند امروز که بیست و هشتم جمادیالاخره است به همراهی آقای شریعت [اصفهانی]، آقای بهبهانی [۵]، آقای حاجی سید مصطفی کاشی، آقای ملا محمدعلی خونساری، آقای آخوند ملا محمدحسین قمشه روانه کربلا [شده]، فدوی هم در خدمت هستم. آقای آقا میرزا مهدی [۶] مدتی است در بغداد با قناسل [۷] مشغول سؤال و جواب است، اگر ان شاء الله تعالی زنده باشم عریضه از آن جا عرض میکنم، فعلاً [عرضی] ندارم. والسلام.
علاءالمحدثین
حجهالاسلام آقای حاجی شیخ عبدالله مازندرانی هم دیروز رفتند [کربلا]، سنی و شیعه اطراف، مکاتیب و تلگراف به حضرت آیتالله در همراهی کرده. یکی از تلگرافات را محض استحضار خاطر مبارک فرستادم.
"عموم حجج اسلام از همراهی حضرت مستطاب اجل سردار مظفر ایلخانی دام اقباله العالی تشکر فراوان دارند. امید است تا ورود این عریضه، تمام ایلات و رؤسای عشایر یکدل و یکجهت در مقام احقاق حقوق خودشان و ملت برآمده، حق به مرکز قرار [گرفته] و دست ظالم کوتاه شود. زیاده عرضی ندارد".
**پاورقیها:**
[۱] مخاطبنامه، آقا محمدمهدی کرمانشاهی، از علمای برجسته کرمانشاه است.
[۲] مکاتیب جوف: نامههای داخل (چیزی)
[۳] در اصل: کرمانشهان
[۴] شخص مورد نظر نگارنده، دقیقاً معلوم نیست، ولی به نظر میرسد که آقا سید محمدکاظم طباطبایی یزدی باشد که به سبب انتقادات اصولی که بر مشروطیت داشت، مواضع مراجع مشروطهخواه نجف را تأیید نمیکرد و با آنان همراهی نداشت.
[۵] منظور، سید عبدالله بهبهانی است که در آن زمان به صورت تبعید در نجف اشرف به سر میبرد.
[۶] فرزند بزرگ و مورد اعتماد آخوند خراسانی در جریان مشروطیت.
[۷] جمع قُنسل (تلفظ ترکی کنسول)، که در دوره قاجار و اوایل پهلوی، این واژه رواج داشت. منظور از قناسل، کنسولهای روسیه و انگلستان در بغداد است.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: محمدمهدی کرمانشاهی
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)