کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

در تاریخ ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۲۷ ق، یمین‌الممالک، ایلچی بغداد، با هدف متقاعد کردن علمای نجف به پذیرش مشروطیت و امضای قانون اساسی توسط محمدعلی شاه، به نجف سفر کرد. او تلگرافی از شاه مبنی بر اعلان مشروطیت و اجرای قانون اساسی را به علما ارائه داد و از آنان خواست تا با ارسال تلگراف به سراسر ایران، مردم را به آرامش دعوت کنند. با وجود تلاش‌های فراوان یمین‌الممالک و برخی دیگر، علمای نجف به دلیل عدم اطلاع از وضعیت ملت و متحصنین در سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های عثمانی، این پیشنهاد را نپذیرفتند. در نهایت، تصمیم گرفته شد که نامه‌ای به یمین‌الممالک نوشته شود تا او خود تلگراف عدم پذیرش را به شاه ارسال کند. ایلچی بغداد نیز به دلیل اعتراضات و تهدیدات آزادی‌خواهان، بیش از پنج روز در نجف توقف نکرد. این گزارش به منظور درج در روزنامه خیرالکلام ارسال شده تا از سوءاستفاده مغرضین جلوگیری شود. همچنین، پیشنهاد شده است که برای جلوگیری از هرج و مرج، انجمن‌های مختلف تحت لوای یک "جمعیت اتحاد و ترقی" فعالیت کنند.

متن کامل گزارش

عرض می‌شود، ۲۸ شهر ربیع‌الثانی ایلچی بغداد (جناب یمین‌الممالک) برای مأموریت که از طرف دولت داشته در انجام مقاصد، حضور مبارک حجج‌الاسلامیه نجف اشرف ادام الله ظلالهم مشرف گردید. تلگراف مورخه ۱۸ ربیع‌الثانی [۱۳۲۷ ق] اعلان مشروطیت و امضاءِ قانون اساسی به تمام موادش را از محضر انور حضرات آیات‌الله گذرانیده و ذیل تلگراف استدعا رفته بود که حجج اسلام، تلگراف به تمام نقاط ایران نموده و ملت تازه به هیجان آمده را متقاعد نمایند، و چون بعضی از دستورالعمل‌های محرمانه هم داشته، جناب حاجی شیخ علی ابن مرحوم شیخ زین‌العابدین مازندرانی را از کربلا برای انجام مقاصد خود حرکت به نجف داده، جناب شیخ جواد جواهری نجفی را هم از مقاصد خود اطلاع داده، هر چه اصرار و الحاح در خدمت آقایان نمودند، به مقصود نائل نگردیدند[۱]. تلگراف تشکر به خود شاه را خواستگار شدند هم مقبول نیفتاد و عمده عذر [که] این بود از ناحیه ملت و متحصنین سفارت‌خانه و شهبندری‌های عثمانی هیچ اطلاعی نرسیده بود. بالاخره قرار شد که مکتوب به خود جناب یمین‌الممالک نوشته شود که خود، تلگراف به شاه کند تا معلوم دولتیان بشود که ایلچی به مأموریت خود عمل کرده و تلگراف را رسانیده و آقایان اعتمادی به این تلگراف ننموده و ایلچی اراده داشت که چند ماه توقف در نجف کند [که] به واسطه اعتراضات احرار[۲] از اهل علم و تهدیدات فوق‌العاده، بیشتر از پنج روز توقف نکردند. اینک صورت مکتوب آقایان به ایلچی را لفا ایفاد داشته تا در جریده مقدسه خیرالکلام درج نمایید تا مغرضین و مفسدین نتوانند اشتباه کاری نموده، چنان که خیلی از احکام جعل کرده نسبت به آقایان داده‌اند. البته محفوظیت امضاء را خواهید منظور داشت. این نکته را هم در جریده درج فرمایید که بعد از اینها انجمن‌های مختلفه اسباب هرج و مرج است، بلکه لازم است مانند عثمانی یک "جمعیت اتحاد و ترقی" فراهم شود و باقی انجمن‌ها از شعب آن یک جمعیت باشد و همه از روی یک پروگرام رفتار نمایند. **پاورقی‌ها:** [۱] در اصل: گردیدند [۲] آزادیخواهان

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)