کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
این متن با استناد به حدیثی از امام زمان (عج) مبنی بر رجوع به راویان احادیث در حوادث واقعه، از حجج اسلام و مروّجین احکام میپرسد که آیا مشروطیت و قوانین مساوات و حریت آن با دین اسلام سازگار است یا خیر و تکلیف مسلمانان در ابقا یا از بین بردن آن چیست. در پاسخ، تأکید میشود که اصلاح آشوب و اداره امور کشور تنها با مساعدت و موافقت با ملت و اقامه مشروطیت ممکن است و در غیر این صورت، باید از خراسان و رعیت چشم پوشید.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهم عَلَی رُؤُس الآنام [۲] میدارد: در توقیع [۳] مقدس حضرت ولی عصر عجل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَما الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۴]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحَدث [۵] که از مختَرعات [۶] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۷] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۸] در ابقاء و افناءِ [۹] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَالَ اللَّهُ تَعالیَ: فَاسئَلوا اَهلَ الذّکر اِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۱۰].
بسم الله الرحمن الرحیم
مدتی است به موجب احکام مطاعه حجج اسلام کلیه طبقات ناس در اقامه مشروطیت و تشکیل انجمن اتفاق نموده کلمه واحدهاند. به هیچوجه اصلاح آشوب ممکن نیست مگر به مساعدت و موافقت با ملت. فیالواقع اگر خراسان و رعیت را به کار دارند، چارهای غیر از همراهی نیست. و الا از داعی و کلیه خراسان چشم بپوشند.
**پاورقیها:**
[۱] از علمای مشهد مقدس
[۲] مد الله...الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۳] نامه
[۴] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَة فارجُعوا فیها إلی رُواهِ حدیثِنا فَانَّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَا حُجَّهُ الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در مورد آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷، قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۵] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۶] ساختهها
[۷] آزادی
[۸] ایران
[۹] از میان بردن
[۱۰] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
محل وقوع: مشهد (استان خراسان رضوی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)