کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با روایت ملاقات نگارنده با عین‌الدوله در تلگرافخانه آغاز می‌شود. در این ملاقات، تلگرافی از شاه ارائه می‌شود که حاوی لایحه‌ای از سفیران انگلیس و روس به محمدعلی شاه است. این لایحه به شاه هشدار می‌دهد که چهار ماه پیش به او تکلیف شده بود که مشروطه را به ملت ایران بدهد و اکنون صراحتاً اعلام می‌کنند که اگر مشروطه را بازنگرداند، هیچ همراهی و مساعدتی از سوی آن‌ها نخواهد بود. در پایان، نگارنده در پاسخ به درخواست عین‌الدوله، تنها راه چاره را اعطای مشروطه عنوان می‌کند و عین‌الدوله نیز با وجود عدم تمایل شخصی به مشروطه، بقای تاج و تخت را در گرو آن می‌داند.

متن کامل گزارش

شب هشتم ماه ربیع‌الثانی (۱۳۲۷ ق) با عین‌الدوله در تلگرافخانه ملاقات شد. سایر همراهان نبودند، آنها به گردش رفته بودند. من در منزل بودم که خبر کردند شاهزاده در تلگرافخانه است و طالب ملاقات شما است. رفتم. تلگراف شاه را که رمزاً گفته بود ارائه کرد و مخصوصاً قید شده بود که با ثقه‌الاسلام مشورت نمایید. در آن تلگراف سواد لایحه‌ای که سفیر انگلیس و روس به شاه در تهران نوشته بودند درج بود، و آن عبارت بود از چند فصل. در یک فصل این مطلب را نوشته بودند که چهار ماه قبل نماینده دو دولت محترم به شما تکلیف کردیم که به ملت ایران مشروطه بدهید. بدبختی (کلمه بدبختی را مخصوصاً داشت) شما و مملکت شما را گرفت و به نصایح ما گوش ندادید، حالا صریحاً می‌نویسیم اگر مشروطه را ندهید، توقع هیچ همراهی و مساعدت از ما نکنید. شاهزاده از من رأی خواست، من گفتم: چاره نیست مگر دادن مشروطه. شاهزاده جوابی که خودش نوشته بود خواند. نوشته بود که: من مشروطه‌طلب نیستم ولی بقاءِ تاج و تخت را در خانواده خودم طالبم، چاره این امر دادن مشروطه است. **پاورقی‌ها:** [۱] مجموعه آثار قلمی شادروان شهید ثقه‌الاسلام تبریزی، ص ۱۵۲،

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1288
محل وقوع: تبریز (استان آذربایجان شرقی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: گزارش نویسی

کنشگران و ذینفعان

حاکم زمان: احمد شاه قاجار

موضوعات و دسته‌بندی‌ها

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)