کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با طرح سؤالی از حجج اسلام آغاز میشود که آیا مشروطه و قوانین آن (مساوات و حریت) با دین اسلام سازگار است یا خیر و تکلیف مسلمانان در قبال آن چیست. در ادامه، پاسخ به این سؤال، با لحنی تند و شماتتآمیز، حاج شیخ فضلالله نوری را مورد خطاب قرار میدهد. این پاسخ، اقدامات نوری را فتنهانگیز، فاسد و خونریزانه توصیف کرده و او را به ننگ طبقه علمیه، دنیافروشی دین و رد احکام مراجع مشروطهخواه متهم میکند. در پایان، به او هشدار داده میشود که از این «فضولیها» دست بردارد تا پرده از کارهایش بیشتر برداشته نشود.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم
معروض محضر منوّر حجج اسلام و مروّجین احکام مَدّ اللهُ ظِلالَهم عَلَی رُوُس الآنام [۱] میدارد: در توقیع [۲] مقدس حضرت ولیّ عصر عجّل الله فرجه به ما پیروان مذهب جعفری، خطاب مستطاب چنین صادر شده است که: اَمَّا الحَوادثُ الواقِعهُ فَارجعُوا فِیها إلی رُواهِ اَخبارنا [۳]. یکی از حوادث بزرگ که در عصر ما واقع شد، در موافقت کردن و مخالفت نمودن آن تکلیف ما مسلمانها رجوع به شما سلسله جلیله مجتهدین، داستان مشروطه بود که همه دیدید و شنیدید این وضع مُستَحَدث [۴] که از مخترعات [۵] مردم اروپا بود و معمولبه آن ملل در هیئت اجتماعیه خودشان است، آیا با دین مبین اسلام کارساز است یا خیر؟ و قانون مساوات و حُریّت [۶] که اساس عمده این وضع است با قوانین مقدسه شرع مطاع، منطبق میشود یا خیر؟ و تکلیف کافّه اهل قبله، خاصه دارالشوکه [۷] در ابقاء و افناءِ [۸] مشروطه در ممالک اسلامیه چه چیز است؟ چون سلیقههای عوامالناس و جاهل باید به حکم عقل رجوع به عالِم نماید، لهذا به توسط این چند سطر در مقام تصدیع برآمد. قَالَ اللَهُ تَعالی: فَاسئَلوا اَهلَ الذُکر إِن کُنتُم لا تَعلَمونَ [۹].
بسم الله الرحمن الرحیم
این روزها تلگرافاتی از شما [۱] به هریک از آقایان رسیده، زیاده از حد به خیال خود در مقام اصلاح جان کندهاید، ولی مبنای کارت از اول بر فتنه و فساد و خونریزی بوده و هست. ننگ طبقه علمیه شدی، دین را به دنیا فروختی، و احکام حجج اسلام لازمالاتباع [۲] را رد کردی. تمام کارت بر اغلوطه [۳] و اشتباهکاری است. دو مرتبه این فضولیها را نکن که پرده بیشتر از روی کارت برداشته میشود.
**پاورقیها:**
[۱] مد الله...الانام: خداوند سایه ایشان را بر سر مردم مستدام گرداند.
[۲] نامه
[۳] صورت کامل و درست این حدیث چنین است: وَ اَمَّا الحوادِثُ الواقِعَه فارجعُوا فیها إلی رُواهِ حدیثِنا فَانّهُم حُجَّتی عَلَیکم و أَنَّا حُجَّه الله عَلَیهم (اما در وقایعی که رخ خواهد داد، پس در موردَ آنها به راویان احادیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شما و من حجت خداوند بر آنان هستم). شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، ج ۲۷، قم: مؤسسه آل البیت، ۱۴۰۹ ق ، ص ۱۴۰.
[۴] جدید، تازه. منظور از وضع مستحدث، استقرار نظام نوین مشروطه مبتنی بر انتخابات عمومی و قانون اساسی است.
[۵] ساختهها
[۶] آزادی
[۷] ایران
[۸] از میان بردن
[۹] نحل، ۴۳؛ انبیاء، ۷: پس اگر نمیدانید، از اهل ذکر (اطلاع) بپرسید.
[۱۰] منظور، حاج شیخ فضلالله نوری است.
[۱۱] منظور، مراجع مشروطهخواه نجف اشرف است.
[۱۲] سخن غلط
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1288
محل وقوع: مشهد (استان خراسان رضوی)
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: شیخ فضل الله نوری
حاکم زمان: احمد شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)