کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
نامه با ابراز نگرانی از وضعیت کشور و دولت مصدق آغاز میشود. نویسنده با اشاره به تجربیات گذشته و اقدامات اخیر مصدق، از جمله عدم توجه به توصیه او در مورد رفراندوم و بستن مجلس، او را متهم میکند که قصد دارد ملت را تنها بگذارد و قهرمانانه صحنه را ترک کند. در ادامه، نویسنده به خروج زاهدی از مجلس و تلاش او برای کودتا اشاره میکند و این اقدام را بخشی از نقشه مصدق میداند. نامه با این هشدار به پایان میرسد که اگر مصدق قصد عقبنشینی ندارد و نمیخواهد ثروت ملی به دست آمریکا بیفتد، این نامه سندی تاریخی خواهد بود که او را از وقوع کودتا آگاه کرده است. در پایان، نویسنده پیشنهاد میدهد در صورت تمایل مصدق، افرادی را برای مذاکره اعزام کند.
متن کامل گزارش
حضرت نخست وزیر معظم جناب آقای دکتر مصدق دام اقباله.
عرض میشود گرچه امکاناتی برای عرایضم نمانده ولی صلاح دین و ملت برای این خادم اسلام بالاتر از احساسات شخصی است و علیرغم غرضورزیها و بوق و کرنای تبلیغات شما، خودتان بهتر از هرکس میدانید که همّ و غمّم در نگهداری دولت جنابعالی است که خودتان به بقاء آن مایل نیستید.
از تجربیات روی کار آمدن قوام و لجباریهای اخیر بر من مسلّم است که میخواهید مانند سیام تیر کذایی[۱] یک بار دیگر ملت را تنها گذاشته و قهرمانانه بروید. حرف اینجانب را در خصوص اصرارم در عدم اجرای رفراندوم نشنیدید و مرا لکه حیض کردید. خانهام را سنگباران و یاران و فرزندانم را زندانی فرمودید و مجلس را که ترس داشتید شما را ببرد بستید و حالا نه مجلسی هست و نه تکیهگاهی برای این ملت گذاشتهاید. زاهدی را که من با زحمت در مجلس [شورای ملی] تحت نظر و قابل کنترل نگاه داشته بودم با لطایفالحیل خارج کردید و حالا همانطور که واضح بوده در صدد به اصطلاح کودتا است.
اگر نقشه شما نیست که مانند سیام تیر عقبنشینی کنید و به ظاهر قهرمان زمان بمانید، و اگر حدس و نظر من صحیح نیست که همانطور که در آخرین ملاقاتم در دزاشیب به شما گفتم و به هندرسون هم گوشزد کردم که آمریکا ما را در گرفتن نفت از انگلیسها کمک کرد و حالا به صورت ملی و دنیاپسندی میخواهد به دست جنابعالی این ثروت ما را به چنگ آورد، و اگر واقعاً با دیپلماسی نمیخواهید کنار بروید، این نامه من سندی در تاریخ ملت ایران خواهد بود که من شما را با وجود همه بدیهای خصوصیتان نسبت به خودم از وقوع حتمی یک کودتا به وسیله زاهدی-که مطابق با نقشه خود شماست-آگاه کردم که فردا جای هیچگونه عذر موجهی نباشد.
اگر به راستی در این فکر اشتباه میکنم، با اظهار تمایل شما سید مصطفی و ناصرخان قشقایی را برای مذاکره خدمت میفرستم. خدا به همه رحم بفرماید. ایام به کام باد.
سید ابوالقاسم کاشانی
**پاورقیها:**
[۱] ۳۰ تیر ۱۳۳۱
اطلاعات تکمیلی
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: دکتر محمد مصدق
حاکم زمان: محمدرضا شاه پهلوی
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
