کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه با اشاره به عریضه قبلی در مورد مفاسد مداخله خارجی در امور داخلی ایران آغاز می‌شود و به عدم توجه کافی به این مفاسد از سوی دولت اشاره دارد. در ادامه، نویسنده به تفصیل به پیامدهای منفی این مداخلات می‌پردازد که شامل اختلال در قوانین ملت، از بین رفتن استقلال سلطنت، تفرقه میان مردم و یأس آنها از حمایت شاه است. همچنین، نویسنده هشدار می‌دهد که این مداخلات می‌تواند به تسلط کفار بر معیشت و تجارت مردم، رواج منکرات، فساد عقاید و در نهایت، تضعیف شریعت اسلام و بازگشت مردم به کفر منجر شود. در پایان، نویسنده از شاه می‌خواهد که با در نظر گرفتن عرایض صادقانه و توجه به وضعیت رعیت، از این اقدامات جلوگیری کند تا مردم با امیدواری و شکرگزاری به دعاگویی برای دوام دولت مشغول باشند.

متن کامل گزارش

به توسط حضرت اسعد امجد ارفع والا نایب السلطنه - دام اقبالَهُ العالی - به شرف عرض حضور اعلی حضرت اقدس همایونی -خَلّدَ اللهُ تَعالی مُلّکَهُ -می‌رساند: سابقاً دعاگو عریضه‌ای تلگرافاً در باب مفاسد مداخله خارجه در داخله مملکت ایران به حضور مبارک عرضه نموده بود. جوابی از جانب اولیای دولت قوی شوکت نقل نمودند که کاشف بود از آن که به مفاسد اجرای این امور، حق التفات نفرمودند؛ و چون اِغماض از آن، منافی رعایت حقوق اسلام بود، لهذا ثانیاً به عرض حضور مبارک می‌رساند که مفاسد اِنفاذ[۱] این امور به مراتب، اعظم از مفاسِد صرفنظر از آنهاست. کدام مَفْسده با اختلال قوانین ملّت و عدم استقلال سلطنت و تفرقه کلمه رعیّت[۳] و یأس آنها از مراحم ملوکانه برابری می‌کند؟ چگونه می‌شود که در قرون متطاوِله[۴]، اولیای دین مبین و سلاطین مسلمین - شَکّرّ الله تَعالی مَساعِیهم[۵] - [با آن] اتلاف نفوس[۶] و بذل اموال خَطیره[۷] [که] در إعلای کلمه اسلام فرمودند با اندک فایده یا تَرقَّبٍ[۹] تَرتُّبِ مفسده، از تمام [مساعی]، اِغماض[۱۰] نموده و کَفَره را بر وجوه مّعایِش[۱۱] و تجارت آنها مسلّط کرده تا بالاضطرار با آنها مُخالَطه[۱۲] و موادّة[۱۳] کنند و به خوف یا رغبت، ذلّت نوکری آنها اختیار نمایند و کم‌کم بیشتر منکرات، شایع و متظاهِر[۱۴] شود و رفته رفته عقایدشان[۱۵] فاسد و شریعت اسلام مختلّ‌النظام[۱۶] گشته و خلق ایران به‌کُفر قدیم خود برگردند؟ البته شدت اضطراب و وحشت رعیت و استنکاف[۱۷] علمای آعلام را در اِنفاذ این امور به عرض مبارک نرسانیده و بر دولت اغفال نموده‌اند[۱۸] که این امور قابل انفاذ نیست و نخواهد شد، هرچند منجر به اتلاف نفوس شود؛ والا از حَزم[۱۹] خسروانه متوقّع و مأمول[۲۰] نبوده رضا دهند رعیت -که فی‌الحقیقة خزانه عامره دولت‌اند - بالمرّه[۱] از وجوه تجارت و مکاسِب[۲] خود مسلوب الاختیار و مقهور کفار باشند. بدیهی است اولیای دولت قوی شوکت از اجرای این امور، جز ترقّی دولت، مقصدی در نظر نیست. بهتر آن بود که این رنج را در تربیت آتباع دولت قوی شوکت متحمّل شوند که هم سبب جمعیت[۳] قلوب و امیدواری آنان‌گردد و هم منافی قوانین ملّت و استقلال دولت نباشد. مأمول از عنایات ملوکانه چنین است که عرایض صادقانه دعاگو را با تأمل، ملحوظ[۴] نظر انور، و در جمع رعیت، بذل مرحمت فرمایند تا به کمال امیدواری و شکرگزاری مشغول دعاگویی دوام دولت جاوید مدت باشند. الامر الاقدس الاعلی مطاع[۵]. **پاورقی‌ها:** [۱] اجرای حکم [۳] پراکندگی مردم [۵] خداوند کوشش‌های آنها را بزرگ دارد. [۷] عظیم، زیاد [۹] پشت سر هم واقع شدن [۱۱] جمع معیشه: زندگانی [۱۳] اظهار دوستی کردن [۱۵] منظور عقاید مردم مسلمان ایران است. [۱۷] امتناع کردن [۱۹] دوراندیشی [۲] دین [۴] دراز [۶] تلف کردن و نابودسازی جان‌های مردم [۸] چشم داشتن، انتظار [۱۰] چشم‌پوشی کردن [۱۲] معاشرت [۱۴] آشکار [۱۶] مختل‌النظام:گسسته، آشفته [۱۸] اغفال نمودن: پنهان کردن [۲۰] مورد انتظار و امید [۱] یکباره [۳] آرامش [۵] فرمان برتر و پاک‌تر مورد اطاعت است. [۲] جمع مکسب:کسب‌ها، پیشه‌ها [۴] مورد ملاحظه

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1270
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: ناصر الدین شاه قاجار
حاکم زمان: ناصر الدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)