کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

نامه‌ای به سید محمدکاظم طباطبایی یزدی که در آن از نگارش رساله‌ای با عنوان «تذکره‌الغافل و ارشادالجاهل» خبر داده می‌شود. این رساله به نقد مشروطیت می‌پردازد و آن را مخالف اصول اسلام، قواعد شرع و ناسازگار با وضعیت ایران می‌داند. نگارش این رساله پس از بمباران مجلس و با استناد به حدیث «إِذا ظَهَرَت البدع» صورت گرفته است.

متن کامل گزارش

داعی رساله‌ای مشتمل بر ذکر عللی که سبب اعراض داعی بوده از این اساس، به لسانی خوش، مبین‌الدلیل و الدلاله و المدلول نوشته‌ام و ان شاء الله از چاپ که برآمد به حضور مبارک ارسال خواهد شد[۳]. از ملاحظه آن چون که اطلاع تام به حدود این مطلب داشتم مضاذیتش به اصول اسلام و مخالفتش با قواعد شرع و ناسازگاریش با مزاج ایران، خوب واضح می‌شود و آن اصول دین که سابق عرض شده بود که مشغول گفتن و نوشتنم، مقدمه همین مطلب بود که بر حسب کنایه، معروض شده بود و بعد از آن که توپ ناصر اسلام یعنی توپ محمد و علی[۴] صدا کرد، لذا بی‌ملاحظه این رساله مفرده را نگاشتم، چون که خوانده بودم: «إِذا ظَهَرَت البدع»[۵] ... **پاورقی‌ها:** [۱] رویگردانی [۲] منظوره نظام مشروطیت است. [۳] اشاره وی به رساله‌ای است در انتقاد از مشروطیت که تحت عنوان تذکره الغافل و ارشاد الجاهل انتشار یافت. این رساله، از آن رو که نام نگارنده نداشت. لذا نویسندگان و مورخان، از آن زمان، آن را به افرادی چون حاج شیخ فضل‌الله نوری، شیخ عبدالنبی نوری، و سید احمد طباطبایی یزدی نسبت داده‌اند. مرحوم علی ابوالحسنی (منذر) برای نخستین بار و پس از تتبعات فراوان، نویسنده آن را معرفی کرد. برای اطلاع بیشتر، ر.ک. به: فراتر از روش "آزمون و خطا"...، ص ۵۴۵-۵۵۸. [۴] اشاره به بمباران مجلس به فرمان محمدعلی شاه قاجار با توپخانه است. [۵] حدیث معروف معصوم (ع) که قبل از این آمده است همان، ص ۵۵۷، ۵۵۸.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1287
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: سید محمد کاظم طباطبایی یزدی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)