کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با استناد به آیه «ظَهَرَ الفَسادُ فی البَرِ و البَحرِ بما کَسَبَت أَیدِی النّاسٍ» آغاز میشود و به افزایش ناملایمات و گسترش کفر و زندقه به بهانه آزادی قلم و زبان اشاره دارد. در ادامه، به توهینهایی که در یزد به علمایی چون آخوند ملاحسن مالمیری و حاجی میرزاآقا وارد شده، اشاره میکند و از مخاطب میخواهد در صورت امکان، چارهای بیندیشد. سپس به دریافت تلگرافی با امضای مشکوک اشاره میکند که از وضعیت زمانه، ضعف ایمان مردم و گستاخی ملحدین در اشاعه کفر و زندقه بر منابر مسلمین شکایت کرده و خبر از مهاجرت برخی علما به حضرت عبدالعظیم (ع) میدهد. در پایان، ابراز امیدواری میکند که مخاطب با اهتمام صحیح، موجبات حفظ دین و عقاید مسلمین را فراهم آورد و از او میخواهد که از فتنهانگیزی جلوگیری کرده و کیفیت اوضاع را گزارش دهد.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم. و لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم. فی الحقیقه این اوقات مصداق آیة شریفه ظَهَرَ الفَسادُ فی البَرِ و البَحرِ بما کَسَبَت أَیدِی النّاسٍ [۱] میباشد. علی التوالی ناملایمات در تزاید و عمده آن، از تجرّی بی اندازه مبدعین و ملحدین [۲] و اشاعهکفریات و زندقه که ناشی از گمان حرّیت قلم و لسان [۳] است، که منشأ خرابیها شده.
چندی قبل قرةالعیون [۴] محترم آقاسیدمجمدة حفظهالله تعالی بعض از آن را معروض داشته. باعث مزاحمت فعلیه آنست که جنابان مستطابان عمدتی العلماء العاملین آقای آخوند ملاحسن مالمیری [۶] و آقای حاجی میرزاآقا دام تأییدهما که از علماء به قاعدة موجه مسموع الکلمه عند عامه اهل البلد و در حقیقت مورد اطمینان این جانب میباشند در دارالعباد یزد توهینات به ایشان وارد آمده، دور نیست آن جناب قضایای ایشان را مستحضر باشید چنانچه ممکن باشد تدارکی بفرمائید. دیگر آنکه هفته گذشته تلگرافی مشوش خاطر، مَشبُوه الامضاء [۸] به عنوان این جانب رسید. مُحصّل [۹] آن، تَشکّی [۱۰] از وضع زمان و ضعف ایمان خَلق و تجرّی [۱۱] ملحدین به اشاعة کفر و زندقه علناً بر منابر مسلمین است و اخبار به اینکه به آن واسطه، نوع علما به حضرت عبدالعظیم (سلامالله علیه) حرکت فرموده [۱۲]. بی نهایت از آن متألم گردیده و چنین ظاهر بود که امضاء از جناب ثقةالاسلام آخوند آملی [۱] دام تأییده بوده. لازم دانسته تلگرافی روز گذشته نوشته فرستادم تلگرافخانه رأساً به طهران بزنند. البته به نظر شریف رسیده.
امیدوارم از اهتمامات صحیحة آن جناب، با نهایت متانت موجبات حفظ دین مبین و عقاید مسلمین را منظور دارید و ملتفت باشید مبادا إثاره فتنه [۳] در این مقام شده. کیفیت حالات را مرقوم دارید و از بشارت سلامتی مستحضرم دارید. والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته.
**پاورقیها:**
[۱] روم، ۴۱: به سبب اعمال مردم، فساد در خشکی و دریا آشکار شد.
[۲] مبدعین و ملحدین: بدعت گذاران در دین و بیدینان
[۳] حریت قلم و لسان: آزادی قلم و زبان
[۴] قرةالعیون: نور چشم
[۵] منظور فرزندش سیدمحمد طباطبایی یزدی (؟-۱۳۳۴ ق) است. او در نجف اشرف درس خواند و از مشاهیر اهل فضل و صلاح گردید و از پدرش اجازه اجتهاد گرفت و مشاور امین پدرش شد. در جریان جنگ جهانی اول که نیروهای انگلیسی جنوب عراق را تصرف کردند و مراجع شیعه بر ضد آنان فتوای جهاد صادر نمودند، سید محمد همراه با هزاران مجاهد داوطلب به جبهههای نبرد شتافت و فرماندهی مجاهدان هویزه را داشت. وی در جبهه اهواز به طور ناگهانی درگذشت و در صحن شریف امیر مؤمنان در نجف اشرف دفن شد.
[۶] ملا حسن مال میری (-بعد از ۱۳۳۰ ق)، از فقها و علمای یزد. او نزد علی آقا و محمدجعفر مجتهد یزدی (از شاگردان شیخ مرتضی انصاری) درس خواند و مرجع امور شرعی مردم و امام جماعت یزد گردید. وی تألیفاتی در فقه و اصول داشت.
[۷] از علما و فقهای معروف یزد در قرن چهاردهم هجری.
[۸] با امضای مشکوک، امضای ناشناخته.
[۹] نتیجه کلام.
[۱۰] شکایت کردن.
[۱۱] گستاخی.
[۱۲] منظور، مهاجرت حاج شیخ فضل الله نوری و گروهی از همفکران او در اعتراض به روند کار مجلس بر سر متمم قانون اساسی است.
[۱] از علمای بزرگ تهران و از همفکران و یاران حاج شیخ فضلالله نوری.
[۲] منظور میر سید حسین قمی (مخاطب نامه) از علمای همفکر سید کاظم یزدی است. » لوایح...، ص ۳۴.
[۳] اثاره فتنه: فتنهانگیزی
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: میر سیدحسین قمی
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار
موضوعات و دستهبندیها
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
