کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

متن با اشاره به احضار علمای تبریز به تلگرافخانه برای بازگرداندن میرزا حسن مجتهد تبریزی آغاز می‌شود، اما این موضوع به سرعت به مطالبه قانون اساسی تغییر می‌یابد. در ادامه، نویسنده به بسته شدن بازار و تبدیل شدن مطالبه قانون به ورد زبان مردم اشاره می‌کند و از اجبار خود برای حضور در تلگرافخانه تحت تهدید سخن می‌گوید. سپس، نویسنده از نقش انجمن تبریز و چند نفر خاص در تحریک مردم و ایجاد فشار برای تصویب قانون اساسی انتقاد می‌کند و این اقدامات را خارج از تکلیف خود می‌داند. در پایان، نویسنده به تلاش‌های خود برای آرام کردن مردم و نصیحت آن‌ها اشاره می‌کند و از اتهاماتی که به او وارد شده و فشار بر علمای تهران توسط محرکین و مفسدین ابراز نگرانی می‌کند.

متن کامل گزارش

روز دوشنبه نوشتم که علما [تبریز] را احضار تلگرافخانه کردند در خصوص مراجعت دادن حضرت مجتهد[۱]. [اما عده‌ای] مسئله را فوراً برگردانده در جواب قانون خواستند[۲]. آن روز غروب بود و از فردا بازار بست و قانون ورد زبان مردم شد. جمعی از علما که مخفی شدند من هم نرفتم. بالاخره سه دفعه پی من آمدند. ضمناً محرمانه به شما می‌نویسم: تهدید کردند، مجبور شدم رفتم. سکوت کردم، حرفی نزدم، تکلیف تلگراف نوشتن کردند. گفتم: دیگران بنویسند. باری، اهل انجمن [تبریز] و عموم ملت، گرفتار چند نفر شده، دنیا را به هم زدند و مردم را مجبور کردند. بحمدالله من باز آزادتر بودم. هر وقت پی من می‌آمدند، آن هم چند دفعه، مختصر رفته می‌نشستم [و] برمی‌خاستم. خودشان مشغول مخابره هستند. قانون خواستن تکلیف ما نبود. هرچه هست حق یا باطل، خارج از تکلیف ما است. کار من این بود که مردم را بلکه از هیجان بیاندازم، منع و نصیحت می‌کردم. آخر کمی مرا هم متهم کردند و محرمانه گفته بودند: فلان کس را باید اخراج کرد. این مطالب محرمانه است نمی‌دانم اغیار[۳] چه خواهند گفت؟ مردم به قسمی سرشان گرم شده [که] احدی را نمی‌شناسند. تهران و علمای تهران را مجبور می‌کنند. هرچه آن‌ها داد می‌زنند که مهلت بدهید، محرکین و مفسدین[۴] امان نمی‌دهند. **پاورقی‌ها:** [۱] منظور میرزا حسن مجتهد تبریزی، عالم معروف تبریز است که در ۷ ربیع‌الاول آن سال با فشار انجمن ملی تبریز از شهر خارج گردید و به تهران آمد. [۲] منظور اعلام متمم قانون اساسی است که در مجلس شورا در حال بحث و بررسی بود. [۳] جمع غیر: دیگران [۴] اشاره به فشار و جوسازی انجمن تبریز بر مجلس شورا و علمای حاضر در آن، به بهانه تسریع در تکمیل و اعلام متمم قانون اساسی است.

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی

کنشگران و ذینفعان

حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)