کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

گزارشی از اصرار وکلای آذربایجان در تهران برای تسریع در تدوین متمم قانون اساسی و مخالفت شدید علما با این عجله به دلیل عدم تطبیق با احکام شریعت ارائه شده است. در تلگرافخانه تبریز، متحصنین به رغم درخواست مهلت از تهران، تنها ده روز فرصت می‌دهند. در این میان، نویسنده با اشاره به کلی بودن قانون اساسی و نیاز به زمان و دقت برای تدوین آن، پیشنهاد می‌کند که نظام‌نامه‌های بلدی و امثال آن در اولویت قرار گیرند. این پیشنهاد با مخالفت شدید عوام‌الناس مواجه می‌شود و در نهایت، یکی از حاضران در پاسخ به سؤال نویسنده درباره عدم تحقق خواسته‌ها در مهلت مقرر، از احتمال تشکیل جمهوری سخن می‌گوید. در پایان، به هیجان عمومی و برپایی چادر در حیاط تلگرافخانه و حیاط همسایه آن اشاره شده است.

متن کامل گزارش

از تهران بنای مخابره شده، وکلاء آذربایجان اصرار بلکه ضراعت و التجا[۱] کردند که قانون تمام نشده[۲] و باید اشکالات آن رفع بشود و از جانب علماء ممانعت شدیده هست و در فکر تطبیق آن با احکام شریعت هستند. هرچه از این مقوله صحبت‌ها کردند به خرج احدی نرفت، تا اینکه بالاخره از تهران مهلت خواستند. آقایان [متحصن در تلگرافخانه تبریز] به القاآت «مرکز [غیبی][۳]» و هم‌رأیان آن، تمکین به مهلت نکرده بالاخره ده روز مهلت دادند. من هم اتفاقاً در مجلس [متحصنان] بودم. عنوان کردم که از قانون اساسی، مقصود مطالب کلیه از قبیل تحدید حدود سلطنت و حکام و داخله و خارجه و امثال آن است، و این مطلب به این زودی تمام نمی‌شود، وقت و دقت و اجتماع آراء لازم است. آنچه به درد شماها می‌خورد نظامنامه بلدی[۴] و امثال آن است والا مطلق قانون اساسی، آن هم به این عجله امکان ندارد و صبر لازم است. در جواب من جمعی عوام‌الناس را وادار کردند که صدای اولماز[۵] بلند شد و من هم ساکت شدم. بالاخره‌که آقایان به ده روز مهلت دادن راضی شدند.گفتم: در این ده روز اگر ندادند یا ممکن نشد چه خواهید کرد؟ مشهدی حاجی آقا نامی گفت: «جمهوری می‌شویم...». دیگر جواب ندادم. عوام‌الناس از هیجانی که داشتند، آوردند حیاط تلگرافخانه را چادر زدند و حیاط نیرالسلطان را که در همسایه تلگرافخانه است از برادرش اذن‌گرفته دیوار باز نمودند. **پاورقی‌ها:** [۱] ضراعت و التجا: تضرع و التماس [۲] منظور متمم قانون اساسی است که در مجلس در حال بحث و مناقشه گرم و سختی بود و بر سر تطبیق برخی از مواد آن میان برخی از نمایندگان تندرو و گروهی از علماء به رهبری حاج شیخ فضل‌الله نوری، مجادله در میان بود. [۳] سازمان کوچک نظامی و متشکل از فدائیان قفقاز به رهبری علی مسیو که در تبریز مستقر بود. [۴] منظور قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی است. [۵] به ترکی: نمی‌شود

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم, مشروطه خواهان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)