کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این متن با اشاره به مطالبه متمم قانون اساسی آغاز می‌شود و نویسنده به بحث و جدل خود با گروهی از افراد درباره زمان نامناسب این مطالبه و پاسخ نامربوط به سؤال علمای تهران می‌پردازد. در ادامه، یکی از افراد حاضر که از قفقاز آمده بود، با اشاره به بستن راه‌آهن در قفقاز و مجبور شدن دولت به دادن دوما، پیشنهاد بستن بازار تبریز را مطرح می‌کند. نویسنده با این اقدام مخالفت کرده و استدلال می‌کند که بستن بازار در تبریز برخلاف قفقاز، ضرری به دولت نمی‌رساند و تنها به ملت آسیب می‌زند. با این حال، پیشنهاد او پذیرفته نمی‌شود و صبح روز بعد بازار بسته شده و به تلگرافخانه هجوم می‌برند. در این میان، گروهی از فدائیان قفقازیه با تشکیل «مرکز غیبی» خود را مشاور مردم معرفی می‌کنند و افرادی تندرو را برای هتک حرمت اعیان و اشراف به میان مردم می‌فرستند. در نهایت، جمعی از اوباش و غوغاگران به تحریک و ایجاد آشوب می‌پردازند.

متن کامل گزارش

در خصوص مطالبه متمم قانون اساسی صحبت شد. من با جمعی محاجّه کردم که چه وقتٍ مطالبه قانون است و این چه جوابی است که به سؤال علمای طهران می‌دهید؟ به گوش احدی فرو نرفت. یکی از اواسط ناس [۱] که از قفقازیه آمده بود گفت: در قفقازیه راه‌آهن را سه ساعت بستند دولت مجبور به دادن دوما [۲] شد. [در تبریز] باید بازار را بست. او و چند نفر دیگر را هرچه نصیحت کردم پذیرفته نشد. های هوی کردند که باید بازار بسته شود. گفتم: بستن بازار جز ضرر ملت حاصلی ندارد. اینکه در قفقاز یا روسیه راه‌آهن را بستند ضرر آن به دولت بود و منبع ثروت دولت را مانع شدند، اما شما در تبریز بازار را می‌بندید [که] یک دینار به دولت ضرری ندارد. باری میخ آهنین بر سنگ نرفت و شب شد و مردم متفرق شدند. صبح بازار را بستند و به تلگرافخانه هجوم کردند و در این بین جمعی اجتماع کردند و جمعی از فدائیان قفقازیه را به دور خود جمع کرده، اسم «مرکز [غیبی]» گذاشتند و خود را مشیر و مشاور [مردم] قرار دادند که از جمله کربلایی علی، معروف به مسیو و جعفرآقا پسر برادر حاجی اسد گنجه‌ای و امثال آنها بودند، حاجی صمد نام خیاط و قلعه وان‌باشی گمرکی که هردو از سخت‌رویه‌ان [۳] بودند به میان مردم انداخته، موکّل بر هتک حرمت اعیان و اشراف و بزرگان کردند. مجملاً جمعی از اجامر و اوباش [۴] که یوسف خزدوز و حاجی احمد نقاش و میرتقی چایچی و امثال او بودند، هنگامه‌گرم‌کن [۵] شده، دادِ آشوب را دادند. **پاورقی‌ها:** [۱] مردم [۲] نام مجلس شورای ملی روسیه [۳] تندروان [۴] منظور مشروطه خواهان تندرو است [۵] هوچی، غوغاگر

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1286
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: بیانیه عمومی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم, مشروطه خواهان
حاکم زمان: محمدعلی شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)