سه مطلب در بابت شرکت بانک ملی باید معلوم شود: اولا، فوائد دنیویه؛ ثانیأ، فوائد اخرویه؛ ثالثاً، اطمینان. اما فوائد دنیوی، شماها که سلسله تجار ایران می‌باشید گمان نفرمائید این تجارت است که در دست دارید، این یک نوع دلالی است که شماها به‌زحمت زیاد اجناس فاسدة مغشوشة بی عاقبت خارجه را به‌ایران داخل کنید و به ابناء وطن [۲] خود فروشید و طلا و نقره ایران را به بهای آنها از مملکت خارج نمائید که تمام ثروت ایران به‌همین جهت بر باد رفته است، بلکه تجارت، جاری‌کردن خط آهن است و انکشاف معادن و احداث کارخانه‌جات و از قبیل اینها و این نوع کارها را یک نفر از ماها نمی‌توانیم اجراء بکنیم و از عهده شخصی ما خارج است و در عهده بانک ملی است و منافع خط آهن و ایجادکارخانه‌جات و انکشاف معادن و غیره لازم به‌شرح نیست. به‌علاوه مالیات ایران که در هرجا تحویل بانک ملی می‌شود و مخارج دولت به‌توسط بانک داده می‌شود خودش فائده حسابی و معتنی‌به دارد، گذشته از منافع باطنی آن‌که وقتی اخذ و عطاء مالیات به‌توسط بانک ملی شد و مصارف آن به‌تصویب مجلس دارالشورای کبری گردید دیگر صرف مخارج فلان و بهمان نمی‌شود و به‌مصرف خوشگذرانی اجزاء دولت نمی‌رود و به بهانه اسباب فوق‌العاده و ساختن پارک و عمارات و مواجب باغبان‌های اروپایی مصرف نمی‌شود و شب‌ها به‌انعام رقاص و بهای آلات لهو و لعب نخواهد رفت و البته صرف خود ملت می‌شود و به‌راه خرج قشون و تعهدات لازمه و آبادی، مملکت خواهد شد که نفعی از این بالاتر برای ما متصور نیست. اما منافع اخروی آن، اجمالاً قوام دین مبین و حفظ شریعت خیر المرسلین به‌تشیید بانک ملی است که به‌این وسیله، اسلام از شرّ اعداء [۳] محفوظ می‌ماند. اما اطمینان. اولا، معاملات و امور راجعه به این بانک که به‌استحضار مؤسسین و اطلاع مجلس و در کمال وضوح و علانیه [۴] است چیزی مخفی و پنهان نیست؛ ثانیاً، اشخاصی که برای مداخله آن تعیین و انتخاب شده‌اند که الحق تماماً مردمان با دیانت امین درست‌کار ملت‌دوست با اعتبار هستند. اگرکلام شما بر سر استقراض دولت است که آن هم فائده ظاهره‌اش محسوس و اتصالاً در معاهده است نامه‌ها و روزنامه‌ها و اعلانات ملاحظه می‌نمائید و منافع باطنی آن هم که لاتُعدّ و لا تُحصی [۱] است و بزرگترین فائده عمده از برای بقاء مشروطیت که تمام امیدواری و آزادی و حریّت، تماما از این راه است. پس ظاهراً و باطنأ، شرعاً و عرفاً بر هر مسلم و مسلِمه [۲] لازم است حتی‌المقدور همراهی و معاونت به‌این مشروع مقدس نمایند. در این صورت چرا دو ماه است مطلب به‌این مهمی، در عهده تعویق مانده و به‌جهت اغراض شخصی به بهانه تعبین محل و غیره پیشرفت نشده باشد؟ صریحا بگویم اگر تجار محترم چنانچه از آنها شایسته و سزاوار است اقدام در این امر ندارند اطلاع دهند تا در منبر اعلام نمایم بیوه‌زن‌های مسلمین به‌قدر مقدور خود اعانت‌کنند. **پاورقی‌ها:** [۱] لا تعد و لا تحصی: بیشمار، فراوان [۲] ابناء وطن: هم‌میهنان [۳] جمع عدو: دشمنان [۴] آشکار * روزنامه انجمن مقدس ملی اصفهان، س ۱، ش ۱۵، یکشنبه آخر صفر ۱۳۲۵ ق، ص ۴ و ۵