کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این سند شامل دو بخش است: ابتدا، گزارشی از تبریز که نگرانی و یأس مردم را از عدم پیشرفت امور مجلس شورای ملی و بی‌اطلاعی نمایندگان از مسائل مهمی چون تاج‌گذاری، تعیین ولیعهد و عزل و نصب حکام بیان می‌کند. سپس، پاسخی از تهران که توسط سید محمد طباطبایی و همراهانش در تلگرافخانه ارائه شده و ادعاهای مطرح شده از تبریز را خلاف واقع و کذب محض می‌خواند. این پاسخ بر مساعدت کامل شاهنشاه با مجلس، امضای دستخط‌های مربوط به آسایش عمومی و تلاش برای انتظام امور مملکت تأکید می‌کند و از مردم می‌خواهد به کار و کسب خود بازگردند و از اغتشاش دوری کنند، با این اطمینان که به زودی آثار مرحمت همایونی ظاهر خواهد شد و مجلس تهران نیز در کمال انتظام به کار خود ادامه می‌دهد.

متن کامل گزارش

از تبریز: آنچه عرض می‌شود تماماً گفته جمیع ملت است که دیروز بازار را بسته به انجمن مقدس، اجتماع نموده صراحتاً می‌گویند و واضح جواب می‌خواهند. اولاً، در عدم پیشرفت امورات و کارهای مجلس شورای کبری مانع کجاست و سبب چیست؟ ثانیاً، در حالتی که نمایندگان شورای کبری حق دارند از کلیه کارها باخبر و مداخله داشته باشند، سبب چیست که از اغلب کارها بی‌اطلاعند، مثل تاج‌گذاری و تعیین ولایت عهد و عزل و نصب حکام و دادن بعضی کارهای عمده به اشخاص غیرصحیح و مسئول ندانستن وزراء خودشان را و عدم اجراء بعضی از اصول نظامنامه اساسی و فتور درکارها و غیره؟ که اینها اسباب یأس و هیجان ملت شده است. از تهران: خدمت علمای اعلام و سایر آقایان و تجاری که در تلگرافخانه مبارکه هستند عرض می‌شود، برحسب احضاری که نموده بودید اقل العلماء [۱] به اتفاق جنابان حاج سید مرتضی آقا و حاجی محمداسمعیل آقا [۲] و تقی‌زاده [۳] زید عزّهم [۴] در تلگرافخانه حاضریم و برای استحضار شما زحمت داده می‌شود که آنچه از طهران برای شما نوشته‌اند خلاف محض و کذب صرف است. اعلیحضرت همایون شاهنشاهی خلّدالله ملکه و دولته نسبت به مجلس مشاوره ملی کمال مساعدت و همراهی را دارند. آنچه شاهنشاه مبرور، البسهُ اللهُ حُلّل النورِ [۵] در باب مجلس و موجبات آسایش عامه نوشته و دستخط فرموده‌اند، اعلیحضرت همایونی [۶] امضاء فرموده‌اند و با کمال عدل و نَصّفت [۷] برای تمهید انتظام امور مُلک و مملکت، غایت مجاهدت و مرحمت دارند. خیالات شما تماماً بی‌مأخذ است. بهتر اینکه همگی بر سر کار و کسب خود رفته به اغتشاش ولایت راضی نشوید و آسوده باشید که عنقریب آثار مرحمت و توجهات همایونی، ظاهر و عامه مردم آسوده خواهند شد. مجلس مشاوره [۸] طهران نیز در کمال انتظام، همه روزه منعقد و عموم منتخبین مشغول جرح و تعدیل امور عمومی هستند. **پاورقی‌ها:** [۱] منظور خود سید محمد طباطبایی است. [۲] حاج سید مرتضی آقا مرتضوی و حاجی محمد اسماعیل آقا مغازه هردو از نمایندگان دوره اول مجلس شورای ملی منتخب صنف بازرگان تهران بودند. [۳] سید حسن تقی‌زاده (۱۲۵۷-۱۳۴۸ ش)، از رجال سیاسی و علمی معروف ایران. وی در تبریز به دنیا آمد و در همانجا درس خواند و با زبان‌های اروپایی و دانش‌های جدید آشنا شد. تقی‌زاده به نمایندگی مردم تبریز وارد مجلس‌گردید. او از زمره نمایندگان تندرو و سکولار مجلس بود و به مباشرت در شهادت سید عبدالله بهبهانی متهم گردید. او در دوره مشروطه و سپس در دوره پهلوی اول و دوم چندین بار به نمایندگی مجلس شورا و سنا رسید و در دوره رضاشاه، در سمت وزیر دارایی، قرارداد نفت دارسی را تمدید کرد. تقی‌زاده در آغاز، از متجددان سرسخت بود و وابستگی شدید خارجی داشت و به عضویت فراماسونری درآمد. او سال‌ها در اروپا زیست و مطالعات زیادی در ایران‌شناسی داشت. [۴] زید عزهم: عزت ایشان زیاد شود. [۵] البسه الله حلل النور: خداوند جامه‌های نورانی به او (مظفرالدین شاه قاجار) بپوشاند. [۶] منظور محمدعلی شاه قاجار است. [۷] انصاف [۸] مجلس مشاوره: مجلس شورای ملی

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1285
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم, تجار
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)