کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با تبریک تأسیس مجلس شورای ملی آغاز میشود و آن را نتیجه عنایت الهی، توجه امام زمان و دینپروری شاه میداند. مجلس را نخستین گام در مسیر ترقی، سربلندی دین و دولت، و استقلال از بیگانگان معرفی میکند. سپس به اهمیت این مجلس در نگاه جهانیان اشاره کرده و تأکید میکند که موفقیت آن به نجات کشور از مهالک و همترازی با سایر ملتها منجر خواهد شد. در مقابل، هشدار میدهد که اگر اغراض شخصی بر مصالح عمومی غلبه کند، کشور دچار خواری و نابودی خواهد شد. در ادامه، بر لزوم اجرای صحیح قوانین دین مبین، ساماندهی امور مملکت، مسدود کردن راههای استبداد و فساد، و رهایی از بدهیهای خارجی تأکید میکند. در پایان، خواستار فراهم آوردن مقدمات استغنا از اجانب و جلب مشارکت هموطنان متمکن برای آبادانی کشور میشود.
متن کامل گزارش
بسم الله الرحمن الرحیم. به مجلس شورای ملی شیّدالله تعالی ارکانه. بعد از اهداء ثناء و تحیت و اداء مراسم تبریک و تهنیت معروض میدارد: در این موقع گرامی که بحمدالله تعالی و حسن عنایته و به توجهات مقدسة حضرت حجة عصر ارواحنا فداه پریشانیها و ویرانیهای ناشیه از استبدادات و قصر انظار به اغراض شخصیّه[۱] و اغماض از مصالح نوعیه را نوبت به پایان و به اقتضای کمال دینپروری و خلوص نیت ذات اقدس شاهانه اداماللّه تعالی سلطانه و سعادت این عهد فرخنده که پاینده باد قلب مبارک همایونی که بین اصبعی الرحمن است[۲]، به عقد[۳] این مجلس خجسته که نخستین مرحله ترقی است منعطف فرمودند، لازم دانسته پس از قیام به وظایف دعاگویی آن ذات اقدس اعلی و اداء شکر آن مواهب عظمی، به مراسم تبریک مبادرت نموده به مقتضایکریمه مبارکه فَانَّ الذَّکری تَنفَعُ المؤْمِنینّ[۴]، محض مزید تذکر معروض دارد که این اساس بزرگ که بعداللَّتیاوالّتی[۵] به عهده کفایت آن دینداران با دیانت و دولتخواهان باغیرت سپرده شده، مفتاح سربلندی دین و دولت و پایه قوّت و شوکت و استغنا[۶] از اجانب و آبادانی مملکت است.
والله، ملل و دول عالم در این موقع نگران حال مایند تا از این اتفاق ملی و مجلس شورا - که آخرین علاج امراض مُزمنه مُهلکه است - چه نتیجهگیریم و چنانچه بعونالله تعالی و حسن تأییده در این مرحله به طوریکه باید قدم برداریم، امید است که ان شاءالله تعالی از مَّهالِک[۷]، نجات و عمّا قریب[۸] باهمگنان، همعنان[۹] گردیم. و بالعکس اگر خدای نخواسته باز هم اغراض شخصیه منظور و جلوگیر باشد، امکان استعدادی خود را باطل و عِرض و ناموسمان را بر باد داده و انگشتنمای ملل و دول و مصداق تَخافون اَن یَتَخَطَفَّکُم النّاسُ[۱۰] خواهیم بود. اعاذنا الله تعالی من ذلک[۱۱].
حالاکه برای اصلاح مفاسد و تکمیل نواقص، آزادی مرحمت فرمودند [و] ان شاءالله هیچ دقیقه را فروگذار نفرمودهاند، قوانین محکمه دین مبین راکه ناموس اکبر و از اعظم اسباب ترقی و نفوذ، و فقط اسمی از آن باقی است صحیحا به موقع اجرا [گذارده]، و مصالح دولت و انتظامات مملکت را بر وجه احسن و نظام اَتقَن[۱] مرتب، و ابواب استبدادات و تعدیات و حیف و میل خائنانی که خانه ملت را چنین ویران و روزگار دولت ابد آیت را که حارس[۲] دین و مایه شرفمان است به این درجه منتهی و زیر بار این مبلغ خطیر قرض[۳] از اجانب نموده، به کلی مسدود و اسباب تخلّص[۴] از ذِمّت این قرض و صرف دخل دولت در مصالح لازمه و استعدادات موجبه قوّت و شوکت که اول قدم ترقی است، ترتیبات صحیحه فراهم و مقدمات استغناء از اجانب که مایه ثروت و مکنت و تخلیص[۵] از فقر و ذلت و به مزید معونه و همدستی متمکنین از ابناء وطن[۷] و اطمینان آنها به عدم تلف و عنوان اموال موقوف است، به افکار ثاقبه[۸] و تدابیر حکیمانه تدریجاً مهیا، و صرف جهد و بذل مُهْجه[۹] خواهند فرمود. انشاءاللّه تعالی والثِقَهُ بِاللهِ تَعالی و بِولیْ اَمرِهِ صلواتُاللهِ علیهِ وَ عَلی آبائِهِ الطاهِرینَ، والسلام علیکم و رحمةُاللهِ و بَرکاتَه الاحقرالجانی: محمدکاظم الخراسانی.
**پاورقیها:**
[۱] قَصر... شخصیّه: منحصر بودن نظرات به غرضهای شخصی
[۲] بین اصبعی الرحمن است: در حیطه قدرت خداوند است.
[۳] انعقاد
[۴] ذاریات، ۵۵: اندرز، مؤمنان را سودمند افتد.
[۵] بعداللتیا واللتی: بعد از رنج و زحمت بسیار
[۶] بینیازی
[۷] جمع مهلکه: محلهای هلاکت
[۸] عمّا قریب: به زودی
[۹] همگام
[۱۰] انفال، ۲۶: بیم آن داشتید که مردم شما را از زمین بربایند.
[۱۱] اعاذنا... ذلک: از آن به خداوند متعال پناه میبریم.
[۱] استوارتر
[۲] پاسدار، نگهبان
[۳] منظور مبالغ کلانی است که دولت ایران برای سفرهای اروپایی مظفرالدین شاه قاجار از روسیه و انگلستان وام گرفت.
[۴] رهایی
[۵] رهانیدن
[۶] مزید معونه: افزایش کمک
[۷] ابناء وطن: هموطنان
[۸] مؤنث ثاقب: روشن، تابان
[۹] بذل مهجه: فداکاری، جانفشانی
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1285
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه سرگشاده
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: مجلس شورای ملی
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
