بسم الله الرحمن الرحیم. به عرض می‌رساند: بشارت استحکام امر مجلس محترم شورای ملی که بر سبیل اجمال تلگراف آن حجج الاسلام دامت برکاتهم متضمن بود و در طی نامه‌های رسیده تفصیل حُسن ترتیبات را دیگران اخبار نموده‌اند، از اعظم بشارات [بود]. و البته این توجه نفوس و اتفاق ملی به منشأ دیگر، مستند و از مدد غیبی، کاشف و بعید نیست [۳] که ان شاءالله تعالی عنقریب نتایج مورد انتظار و آرزو به احسن وجه مترتب و ناممان در شمار سایر ملل و دول قویه عالَم به شمار آمده و این معنی از اثر سعادتِ این عهد همایون و حسن نیت این شاهنشاه دین‌پرور ادام الله تعالی سلطانه در اعصار لاحقه یادگار بماند. و یقین است که فصول نظامنامه قانون اسلامی را به حُسن مراقبت آن آقایان عظام طوری مرتب و تصحیح فرموده‌اند که در موارد مراجعه به محاکمات و سیاسات، با موازین شرعیه منطبق و به تجدیدنظرها و گذشت روزگاران و دوران‌ها، مورد شبهه و اشکال نباشد ان شاءاللّه. و چون در این موقع مبادرت به تشکر از این نعمت و تبریک این موهبت مناسب بود، لهذا به عنوان خودِ مجلسِ محترم، شرحی معروض و ضمناً هم کارهای بااهمیت لازمه را که اهم همه ترتیبات صحیحه در رهایی از ذلت قرض دولت ابد آیت است، مذاکره نموده از لحاظ عالی خواهد گذشت. ان‌شاءالله بذل مراقبت کامله خواهند فرمود. در خصوص واقعه فجیعه کربلای معلّی [۱۰] که البته شرح آن تاکنون به عرض رسیده و خاطر آقایان مسبوق است که منشأ پناه بردن کسبه بیچاره آن بلده مقدسه به [کنسولگری] انگلیس [و] سخت‌گیری حکومت بر خصوص آنها سوای اتباع سایر دول در مطالبه شهریه که در سال غارتی کربلا برای تدارک مصارف سوق عسکریان بلده مقدسه احداث نموده بوده و از روی نقشه طهران و تبریز، آن بیچاره‌ها خود را در این ورطه واقع ساختند و چون مقصودشان حمایت و رفع اجحافات بود قبول نشد. متصرف کربلا هم که رشید پاشا مفتی‌زاده زهاوی بغدادی است به اقتضای شدت مخالفت سیاسی، این موقع را مغتنم شمرده و در هشتم ماه رمضان با جماعت ژاندارم‌ها و عسکر و غیرهم بر آنها هجوم و راه فرار بر ایشان مسدود و همه را هدف گلوله نموده و آخر کار، رئیس عسکریه ترحم کرده راه فراری برای ایشان باز نموده جمع کثیری از آنها مقتول و جمعی مجروح و بعد از فراغ از قتل نفوس به غارت اموال و حتی بر دار زدن اجساد مقتولین پرداختند و با آنکه مدتی گذشته و چگونگی را تلگرافأ خدمت صدارت عظمی [عثمانی] دامت شوکته معروض داشته، معهذا تاکنون از تدارک این واقعه و مجازات مرتکبین اثری ظاهر نشده و امید است که انتقام‌گیرنده حقیقی کیفر بدهد. بلی، امری که موجب مزید بزرگی این مصیبت است جرئت و جسارت حکومت بر این عمل شنیع بعد ازگرفتن سند رسمی از مأمور انگلیس؛ بعد، ارتباط این جماعت به او محض کوچک شمردن دولت [ایران] بوده. معهذا وهن این معنی، مزید اصل مصیبت و بیشتر موجب آتش گرفتن قلب‌ها است. علی کل حال، رجاء واثق هست به مدد غیبی و الطاف لاریبی تدارک این مصائب وارده بشود. لاحول و لا قوة الا بالله العظیم. والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته. الاحقر: محمدکاظم الخراسانی عفی عنه **پاورقی‌ها:** [۱] استحکام [۲] نامه‌های رسیده [۳] در اصل: است [۴] مورد انتظار و آرزو [۵] شمار [۶] زمان‌های بعد [۷] تجدیدنظرها و گذشت روزگاران و دوران‌ها [۸] جمع مهم:کارهای بااهمیت [۹] رهایی [۱۰] منظورکشتار خونین ایرانیان مشروطه‌خواه مقیم کربلا بود که پس از اعلام مشروطیت در ایران (۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ق) به جشن و شادمانی و تظاهرات گسترده‌ای پرداختند. در این کشتارکه توسط نیروهای عثمانی صورت گرفت بسیاری از ایرانیان کشته و مجروح شدند وگروهی از آنان از بیم پیگرد رژیم عثمانی به کنسولگری انگلستان پناه بردند. علمای شیعه نیز با صدور اعلامیه‌هایی آن کشتار وحشیانه را محکوم کردند. ر.ک. به: تاریخ جنبش اسلامی در عراق، ۱۹۲۴-۱۹۰۰، ۱۲۵-۱۲۱. [۱۱] پناه بردن [۱] سوای، غیر [۲] سیاسی [۳] ماه رمضان [۴] ژاندارم‌ها [۵] غارت [۶] بر دار زدن [۷] انتقام‌گیرنده [۸] کوچک شمردن، سبک کردن. در اصل: استضعاف [۹] آتش گرفتن قلب‌ها، دلسوزی‌ها [*] تاریخ بیداری ایرانیان، بخش دوم، ص ۶۶ - ۶۷.