مجلس شورای ملی بحمدالله و المنّة از میامِن[۱] اقبال بی‌زوال بندگان اعلیحضرت قدر قدرت شاهنشاه اسلام‌پناه اَبِّد اللَّه تعالی عَیشهُ و ایّدَ جَیشَهُ[۲]، مجلس محترم در ایام معهوده در ظِلّ حمایت حضرت حجةاللّه صاحب‌العصر والزّمان ارواحنافداه به سرپرستی علماء اعلام و حصون اسلام ابَّداللّه تعالی بقائهم و عضویت عقلاء مملکت و دانشمندان ملت و رؤسای اصناف و بعض وکلاء اطراف منعقد و در اصلاحات لازمه مملکت و مسائل راجعه به مُلک و ملت بحث می‌نمایند و عمّا قریب[۳] آثار و نتایج مطلوبه آن بر هر دوست و دشمن واضح و معین خواهدگردید. و باید دانست‌که تمام امور عالمْ تدریجی الحصول است نه آنی‌الوصول، و ذات اقدس احدیت با قدرت و احاطه خلاقیت، اوضاع خلقت را به تدریج مقرر فرموده و خلق آسمان و زمین را در شش روز نمود که: العَجَلةُ مِنَ الشیطانِ و التأُنّی مِنَ الرَّحمنِ[۴]. و مسلّم است کار شیطان هرگز پیشرفت ننماید و دیری نپاید ولی اعمال رحمانی همیشه متصف به اتفاق و دوام و بقا خواهد برد و لاسیّما[۵] کارهای بزرگ از قبیل اصلاح خرابی‌های یک مملکت و ترتیب آسایش یک ملت‌که محتاج است به هزار مقدمه و موقوف است بر صد هزار وسیله، به تدریج باید یک‌یک را فراهم نمود. و مردمان کوته‌نظر همچون گمان می‌کنند به تجرّد[۶] افتتاح مجلس شورای ملی فوراً ایران، آلمان و انگلیس؛ و طهران، لندن و پاریس خواهد شد و آن همه صنایع و بدایع که ملل متمدنه در ظرف پانصد سال به صِرف هزاران ملیون پول و ترتیب مدارس عالیه بلکه به فدیه نفوس خطیره[۷] و تحمل مخاطرات کثیره تحصیل کرده‌اند فوراً برای مجلسیان کشف می‌شود و مجلس پارلمان هم به ملت می‌دهد، معادن استخراج می‌شود و طرق و شوارع تسطیح می‌گردد، به واسطه امتداد خط آهن بلاد به یکدیگر متصل و کارخانه‌ها دایر و مایحتاج سی‌کرور مخلوق از هر جهت فوراً حاضر می‌شود و ملتفت نیستند سیصد سال است که ملل مغرب، بیدار و شب و روز با کمال جدّ و اصرار مشغول کار بوده‌اند و ملت ایران در خواب و خمار. حالا به قدر سیصد سال از قافله تمدن عقب افتاده‌اند و با پای لنگ در معابر تاریک و تنگ نه پای شتاب دارند و نه جرأت درنگ. ناچار با بخت خویش و اقتضای آسمانی به ستیزه و جنگند و گردش لیل و نهار[۱] و اوضاع روزگار را متهم نموده و غافلند از اینکه هرچه هست از قامت ناساز بی‌اندام خودمان است والا تشریف[۲] تمدن بر قامت هیچ ملتی کوتاه نیست و العیاذ بالله، فیّاض علی الاطلاق در حق احدی بخل نفرموده و می‌فرماید: اِنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ إمّا شاکِراً و اِمّا کَفوراً.[۳] راه را از چاه ممتاز فرموده تا احدی‌گمراه نشود و در چاه نیفتد و دیگران همین راه تنگ و تاریک را با قوّت قلب و چراغ دانش پیمودند و در سرمنزل مقصود غنودند و ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم. پس ملامت بر خودمان است که به عار و شنار[۴] رضا داده، به خیال تحصیل نام و افتخار نیافتاده‌ایم و هر وقت که این ملت خواب‌آلوده بیدار می‌شد اولش همین است و قدم نخستین همچنین. همچنانکه بنای عمارتی عالی بدواً محتاج است به خرابی و کندن زمین و ساختن گِل و آوردن مصالح و ترتیب لوازم و صبر و تأمل و صرف مبالغی نقد و به کار انداختن عمله و بنا و امثالها تا رفته رفته بعد از مدتها انتظار و مصارف بی‌شمار، قابل سکونت گردد. تأسیس بنیان عظیم‌الشأن تمدن و تشکیل عمارت رفیع‌البنیان ترقی هم در هر مملکت که مشاهده می‌شود آبش از خون دانشمندان و خشتش از اَبدان[۵] وطن‌پرستان بوده. و حمد خدای را که در این مملکت از مکارم و میامن وجود مقدس اعلیحضرت شاهنشاه ترقی‌خواه ارواحنا فداه و عنایات شامله والا حضرت اقدس اعظم ولیعهدگردون مهد مدّ ظله الاعلی و اقدامات دولتخواهانه و اهتمامات ملت‌پرستانه حضرت مستطاب اشرف افخم صدر اعظم مدّظله و سایر وزراء دیندار وطن‌خواهِ شاه‌پرست و جنبش غیورانه علماء اعلام ابَّدَ اللّه تعالی بقائهم و مساعدت و معاضدت عقلاء مملکت و دانشمندان ملت، با کمال سهولت و نهایت ملایمت و مسالمت تشکیل مجلس مقدس شورای ملی در این مملکت شد [...] و صریحاً یادآوری می‌نماییم که عموم ملت باید این متاع بسیار نفیس را که به قیمت ارزان خریده‌اند گرانتر از جان نگاه دارند و ارزان نشمارند و با مراقبت تامّه، ملاحظه دوام و بقاء این اساس مقدس را بنمایند که امروزه حفظ جان و دین و ناموس آنها به حفظ این مجلس منوط، و آسایش و آزادی عموم افراد و آبادی تمام بلاد به ترویج آن مربوط، و فی‌الحقیقه اگرکسی بر ضد مجلس محترم اقدامی بنماید دشمنی به جان و دین و ناموس خود کرده است. ذم خورشید جهان ذم خود است تو ببخشا بر کسی کاو در جهان که دو چشمم کور و تاریک و بد است شد عدوی آفتاب کامران و مسلّم بدانند ماه تاب را به‌گل نتوان اندود و قافله تمدن را از بانگ علالا[۱] ی خود نتوان متوقف نمود. زانکه از بانگ و علالای سگان هیچ واماند ز راهی کاروان و امروزه سی کرور ملت ایران و بلدان ایران و ده کرور ایرانی در سایر ممالک و بلدان به تمام حواس خود متوجه اعمال این مجلس هستند و به تمام جان و مال خود در حفظ و حمایت او حاضرند و چنانکه‌گفتیم آنهاکه بر مجلس طعن می‌زنند و آنها را به عدم پیشرفت سرزنش می‌دهند از کوته‌نظری و بی‌اطلاعی خودشان است و ما بر حسب وظیفه مقدسه خود به قدر مقدور در وظائف مجلس مقدس بحث می‌نماییم و از عموم دانشمندان داخله و خارجه استدعا داریم آنچه راجع به خیر عامه و اسباب ترقی ملک و ملت می‌دانند بنگارند که امروزه وقت‌گفتن و نوشتن و راهنمایی کردن است و یقین بدانند مجلس مقدس، آراء عاقلانه عقلاء را به خوبی خواهد پذیرفت و حمد خدای را استبداد در میان نیست. همه یک غرض دارند و تمام، مسخّر یک مقصودند و حاصل مقصودِ تمام این است که این یک مشت ملت فقیر را از حملات خارجه و مخاطرات داخله حفظ نمایند و بر قدرت دولت و ثروت ملت بیافزایند و ان‌شاءاللّه تعالی راه سیصد سباله را در اندک فرصتی طی خواهند کرد و از خداوند مزید توفیق آنها را مسئلت داریم. **پاورقی‌ها:** [۱] جمع میمنت [۲] ابَّدالله...: خداوند زندگانیش را همیشگی گرداند و سپاهش را یاری دهد. [۳] به زودی [۴] العجلة...: عجله (در کارها) از شیطان است و تأمل از خدای رحمان. [۵] به ویژه [۶] به تجرّد: به محض [۷] فدیه نفوس خطیره: فداشدن جان‌های گرامی [۱] لیل و نهار: شب و روز [۲] خلعت [۳] انسان، ۳: راه را به او (انسان) نشان داده‌ایم یا سپاسگزار باشد یا ناسپاس. [۴] رسوایی، ننگ [۵] جمع بدن [۱] غوغا