کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با ابراز تشکر از دستخط پادشاه و تأکید بر وظیفه شرعی و عقلی علما در حفظ استقلال و شریعت آغاز میشود. سپس به سابقه طولانی خدمت علما به دولت و ملت اشاره میکند و بیان میدارد که همواره صلاح دولت و ملت را خواستار بودهاند. در ادامه، از عدم توجه به درخواستهای مکرر و بیغرضانه خود گلایه میکنند و علت آن را دسیسههای دوستنمایان سلطنت میدانند که باعث کدورت خاطر پادشاه شده است. در پایان، با ابراز تشکر از تعیین عضدالملک برای دلجویی و انتخاب مشیرالدوله برای صدارت عظمی، ابراز امیدواری میکنند که با تکمیل عنایات شاهانه، به زودی به شرف حضور پادشاه نائل شوند.
متن کامل گزارش
به شرف عرض حضور مبارک بندگان اعلی حضرت اقدس پادشاه اسلام پناه خَلّد اللَّهُ مُلکَهُ و سلطانَهُ میرسانیم: دستخط مبارک کتبی و تلگرافی زیارت، و موجب یک جهان امیدواری و تشکر و مزید دعاگویی گردید. بر هر فرد از افراد، کالشَّمسِ فی رابعةِ النّهار [۱] روشن و مبرهن استکه وظیفه شرعی و عقلی و تکلیف دینی و دنیوی قاطبه علماء، حفظ شوکت و استقلال و وقایة [۲] حدود مقدس شریعت است و حصول آن، تنها در سایه معدلت سلطنت و دولت اسلامی که امروز اریکه جلالت آن مزیّن به ذات اقدس همایونی است ممکن است [۳]. پس دعاگویان را تمکین از مقام سلطنت، وظیفه شرعی و تکلیف دینی است؛ خاصه این دعاگویان که قرنهای متمادی محصول زندگانی اجدادی و مقامات خانوادگی خود را صرف خدمت به این دولت و ملت نموده، آنچه را در صورت و معنی تحصیلکرده و هر قدمی که برای اجراء وظایف شرعیّه خود پیشگذاشتهایم در تحت اقتدار و محافظت و توجهات این سلطنت بوده است.
همواره تکلیف دعاگویان این بوده و میباشد که هرگاه امری را صلاح دولت و ملت بدانیم، اجرای آن را به لسان استدعا و دولتخواهی خواستار شویم و اگر خدای نخواسته حقیقت عرایض دعاگویان در اول دفعه معلوم نشد تکراراً عرض کنیم و بحمدالله تعالی همیشه صدق عرایض دعاگویان بر خاطر سلاطین با عزّ و تمکین مملکت اسلامی خودمان مشهود و مکشوف \[و\] در پیشگاه همایونی مستحسن و مقبول افتاده است.
در این موقع نیز محض اجرای تکالیف و وظایف خود بر حسب معمول، مکرراً عرایض بی - غرضانه خود را به لسان تظلّم و استدعا معروض داشتیم، لکن از بدبختی و سوء قضا، تَسویلات [۴] و تسبیبات [۵] دوست نمایان سلطنت، امر را دگرگون کرده و مطلب را طور دیگر جلوه داد. خاطر مِهْر مظاهر همایونی شبههناک و مکدّر شد و تولید بسا وقایع ناگوارگردید که البته بر خاطر معدلت مظاهر همایون، تصور آنگران است. لکن اَشهِدُ اللّه و کَفی بهِ شهیداً [۶] که تمام اهل عالم معترفند به اینکه ساحت قدس سلطنت از آلایش اطلاع و رضای اینگونه وقایع هایله [۷] و حوادث مُزعِجه [۸]، بهکلی منزّه و پاک است و به هیچگونه،گِله و شکایت از آن پیشگاه مقدس در خاطر هیچکس خطور نکرده و نخواهد کرد؛ چنانچه، دلایل و شواهد این مدعا را به دیده خود، دیده و مقدمات بروز عواطف و الطاف خسروانه را به ملت و مملکت در مقام ظهور مینگریم.
تعیین جناب مستطاب اشرف امجد، عضد الملک که شخص اول دولت و مظهر عواطف سلطنتی است برای دلجویی دعاگویان و ابلاغ مراحم خسروانه و اظهار انکشاف بی غرضی عرایض دولت خواهانه دعاگویان، و انتخاب حضرت مستطاب اشرف \[میرزا نصر الله خان\] مشیرالدوله که اول شخص کافی و عاقل و خیرخواه مملکت و نخستین وزیر عالِم عامل دولت علیّه میباشد برای تعهد امر جلیل صدارت عظمی یکی از بزرگترین دلایل و نیکوترین آیت بروز مراحم شاها\[نه\] است.
در هر حال از شخص شخیص سلطنت متشکر و امیدواریم که تکمیل عنایات و الطاف خسروانه، عاجلاً موجب اکمال تشکر و امیدواری دعاگویان و عموم رعایای پادشاه اسلام پناهگشته، با نهایت اظمینان و دلخوشی به استظهار [۹] مراحم شاهنشاهی، ادراک فیض شرفیابی حضور مقدس همایونی را نموده عمّا قریب به این فیض عظمی نائل شویم.
**پاورقیها:**
[۱] کالشّمس فی رابعة النهار: مانند خورشید در وسط روز
[۲] نگهداری
[۳] در اصل: نیست
[۴] اغوا کردنها
[۵] سبب سازیها
[۶] خداوند را شاهد میگیرم و شاهدی چون او بسنده است.
[۷] مؤنث هایل: ترسناک.
[۸] تکان دهنده
[۹] پشتگرمی
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1285
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: مظفرالدین شاه قاجار
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)




