کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این متن با اعلام تعهد نویسندگان و همراهی رکن‌الملک آغاز می‌شود و پنج فقره تعهد شرعی را برای ترویج کالاهای داخلی و اصلاح سبک زندگی بیان می‌کند. در ابتدا، بر لزوم استفاده از کاغذ ایرانی برای قبالجات و احکام شرعی تأکید شده و عدم امضای اسناد نوشته شده بر کاغذ غیرایرانی را اعلام می‌کند، هرچند استفاده از آن را حرام نمی‌داند. سپس، تعهد به عدم اقامه نماز بر میت‌هایی که کفن آن‌ها از پارچه ایرانی نباشد، مطرح می‌شود. در ادامه، بر پوشیدن لباس‌های مردانه از منسوجات ایرانی تأکید شده و از پیروان خود نیز می‌خواهد که این رویه را دنبال کنند. در بخش چهارم، به مختصر برگزار کردن مهمانی‌ها، شامل یک پلو، یک چلو، خورش و یک افشره، اشاره شده و از پذیرش دعوت‌های پرتکلف خودداری می‌شود. در نهایت، با استناد به آیات قرآن و حدیث «لا ضرر و لا ضرار»، از احترام نگذاشتن به افراد وافوری (تریاکی) و عدم رفت و آمد به منزل آن‌ها سخن به میان می‌آید و ضررهای مالی، جانی، نسلی و دینی وافور کشیدن را گوشزد می‌کند.

متن کامل گزارش

این خُدام شریعت مطهره با همراهی جناب رکن‌الملک [۲] متعهد و ملتزم شرعی شده‌ایم که مهما امکن بعد ذلک [۳] تخلف ننماییم. فعلا پنج فقره است: اولاً، قبالجات و احکام شرعیه از شنبه به بعد روی کاغذ ایرانی بدون آهار نوشته شود. اگر بر کاغذهای دیگر نویسند مُهر ننموده و اعتراف نمی‌نویسیم. قباله و حُکمی هم که روی کاغذ دیگر نوشته، بیاورند و تاریخ آن بعد از این قرارداد باشد، امضاء نمی‌نماییم. حرام نیست کاغذ غیر ایرانی و کسی را مانع نمی‌شویم؛ ماها به این روش متعهدیم. ثانیاً، کفن اموات، اگر غیر از کرباس و پارچه اردستانی یا پارچه دیگر ایرانی باشد متعهد شده‌ایم بر آن میّت، ماها نماز نخوانیم. دیگری را برای اقامه صلوة بر آن میّت بخواهند ماها را معاف دارند. ثالثاً، مّلبوس [۴] مردانه جدید، که از این تاریخ به بعد دوخته و پوشیده می‌شود، قرار دادیم مهما امکن، هرچه بُدّلی در ایران یافت می‌شود لباس خودمان را از آن منسوج [۵] نماییم و منسوج غیر ایرانی را نپوشیم و احتیاط نمی‌کنیم و حرام نمی‌دانیم لباس‌های غیر ایرانی را؛ اما ماها ملتزم شده‌ایم حتی‌المقدور بعد از این تاریخ، ملبوس خود را از منسوج ایرانی بنماییم. تابعین [۶] ماها نیز کذلک [۷] و متخلّف، توقع احترام از ماها نداشته باشد. آنچه از سابق پوشیده و داریم و دوخته‌ایم ممنوع نیست استعمال آن. رابعاً، مهمانی‌ها بعد ذلک ولو اعیانی باشد چه عامه چه خاصه، باید مختصر باشد: یک پلو و یک چلو و خورش و یک اَفشُره [۸]. اگر زاید بر این تکلف [باشد]، احدی ما را به محضر خود وعده نگیرد. خودمان نیز به همین روش میهمانی می‌نماییم، هرچه کمتر و مختصرتر از این تکلیف‌کردند، موجب مزید امتنان ماها خواهد بود. خامساً، وافوری [۹] و اهل وافور را احترام نمی‌کنیم و به منزل او نمی‌رویم، زیرا که آیات باهره: «انّ المُبذَرینّ کانوا اخوانَ الشَّیاطینِ» [۱]؛ «ولا تُسرِفوا اِنّ اللّهَ لا یُحِبُّ المُسرِفین» [۲]؛ و «لا تُلقوا بِأَیدیکم اِلی التَّهْلُکة» [۳]؛ و حدیث «لا ضررّ و لا ضِرار» [۴]، ضرر مالی و جانی و عمری و نسلی و دینی و عِرضی و شغلی آن محسوس و سرّی [؟] است و خانواده‌ها و ممالک را به باد داده. بعد از این هرکه را فهمیدیم وافوری [است] به نظر توهین و خفّت [۵] می‌نگریم. **پاورقی‌ها:** [۱] جمع خادم: خدمتگزاران [۲] میرزا سلیمان‌خان رکن‌الملک (۱۲۵۴-۱۳۳۱ ق)، دولتمرد ایرانی. وی در ۱۲۷۷ ق مأمور خدمت در جزیره بحرین گردید و تا ۱۲۸۱ ق در این سمت بود و در همین سال به دبیری ظل‌السلطان در فارس منصوب شد و چندی بعد نایب‌الحکومه اصفهان گردید. [۳] مهما امکن بعد ذلک: بعد از این تا آنجاکه ممکن است. [۴] پوشاک [۵] منسوج: بافته. در اصل: منسوخ [۶] پیروان [۷] همچنین [۸] آب میوه [۹] تریاکی، افیونی [۱] اسراء، ۲۷: اسرافکاران با شیاطین برادرند. [۲] اعراف، ۳۱: اسراف نکنید که خدا اسرافکاران را دوست نمی‌دارد. [۳] بقره، ۱۹۵: خویشتن را به دست خویش به هلاکت میندازید. [۴] حدیث نبوی «لا ضَررَ و لا ضرار فی‌الاسلام»، از قواعد اصول فقه بوده و به معنای آن است که احکامی که موجب ضرر به خود یا دیگران است، در اسلام تشریع نشده است. [۵] خواری

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1285
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: فتوای سیاسی اجتماعی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: عامه مردم
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)