کنشگران / عالمان دینی
متن خلاصه هوش مصنوعی
متن با خطاب قرار دادن مردم آغاز میشود و به شرح ظلم و ستم مسیو نوز بلژیکی، وزیر گمرکات کشور، میپردازد. در ابتدا، به شکایت تجار از تعرفههای گمرکی ناعادلانه و اخذ مبالغ گزاف از مردم، حتی زوار کربلا، اشاره میشود. سپس، به انتشار عکسی از نوز با لباس روحانیت شیعه و توهینآمیز بودن این اقدام پرداخته میشود. در ادامه، به اخراج کارمندان مسلمان از ادارات گمرک و پست و جایگزینی آنها با اتباع خارجی و یهودی اشاره شده و در پایان، از پادشاه درخواست میشود که نوز را به دلیل اهانتها و خیانتهایش از کار برکنار و اخراج کند.
متن کامل گزارش
ای مردم! در چندی قبل تجار اطراف متظلم و شاکی بودند که پادشاه ما اعلیحضرت مظفرالدین شاه، گمرک [کشور] را واگذار فرموده به مسیونوز [۱]، مستخدم بلژیکی. او هم تعرفه بر گمرک بست و کتابچه طبع کرده و نشر دادکه گمرک اجناس را، از صادر [ات] و وارد [ات]، بر طبق آنکتابچه بگیرند. لیکن در این مدت بر طبق آن کتابچه، احدی از عمّال او عمل ننمودهاند. هرکس هرچه توانسته است از مردم و مالالتجاره گرفتهاند. حتی آنکه از یک نفر که برحسب تعرفه گمرک یک قران [۲] میبایست بگیرند، دو تومان و پنجهزار [۳] گرفتهاند و در سرحدات، خیلی مسلمانان را اذیت میکنند. از آن جمله زوار حضرت سیدالشهداء علیهالسلام را در سرحدات، خصوص سرحد کرمانشاه، گرفتار و سرگردان داشتهاند، حتی آنکه زیر چادرها و شلوارهای زنان را تفحص کردهاند.
لکن این ایام امری تازه اتفاق افتاده است که کمر اسلام و مسلمانان را شکسته است و مسلمین را خوار و ضعیف نموده است و آن این است که عکسی از نوز منتشر شده است و در حالتی عکس برداشته است که لباس مذهبی یا رسمی ما را پوشیده است؛ یعنی عمامه به سرگذارده و عبا به دوش افکنده است. با این توهین و این کار، کارهای دیگر هم نموده است مثل آنکه در گمرک و پستخانه و اداره صندوق، مسلمانانی راکه در این ادارات مشغول خدمت و زحمت بودند و سالها از این طریق معاش خود را تحصیل مینمودند، خارج نموده و به جای آنها رعیت خارجه و یهود را منصوب داشته... باید از اعلیحضرت پادشاه استدعا نمائیم که نوز را به واسطه این اهانتی که وارد آورده است و این خیانتهایی که کرده و میکند از کار، خلع بلکه او را اخراج نمایند.
**پاورقیها:**
[۱] مسیو نوز، مستشار بلژیکی گمرکات ایران بود که در ۱۳۱۵ ق به همراه دو تن دیگر از هموطنانش، برای سر و سامان دادن به وضعیت گمرکات کشور به ایران آمد. وی چون به نفوذ فراوان روس و انگلیس در ایران پی برد و خود را ناتوان از مقابله با آنها دید، به خدمت روسها درآمد و به نفع آنان و زیان ایران به تغییر تعرفه گمرکی کشور اقدام کرد و ثروت فراوانی اندوخت. از اینرو مورد نفرت ایرانیان قرار گرفت. عزل او از وزارت گمرکات کشور از خواستهای اصلی مشروطهخواهان بود. سرانجام به اصرار نمایندگان دوره اول مجلس شورای ملی، محمدعلی شاه او را از وزارت عزل کرد (۲۶ ذیحجه ۱۳۲۴ ق).
[۲] واحد پول رسمی ایران در دوره قاجاریه و اوایل پهلوی.
[۳] بیست و پنج قران
اطلاعات تکمیلی
زمان وقوع: 1283
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: سخنرانی عمومی
کنشگران و ذینفعان
مخاطب کنش: عامه مردم, مظفرالدین شاه قاجار
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار
منبع
مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)
