کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه با ابراز نگرانی از قوانین و مقررات جدید دولتی آغاز می‌شود که موجب آشفتگی و بی‌نظمی در امور کشور شده است. نویسنده با اشاره به سابقه استعمار هندوستان، خطر استیلای بیگانگان بر ایران را گوشزد می‌کند و از مخاطب می‌خواهد تا با تأمل در این امور، او را نیز در جریان بگذارد. در ادامه، بر لزوم حفظ اسلام و شوکت شیعه تأکید شده و از مخاطب خواسته می‌شود تا با همکاری رجال خیرخواه، مفاسد این اوضاع را به اطلاع دربار همایونی برساند. در پایان، نویسنده با اشاره به اتحاد دولت‌های ایران و عثمانی، پیشنهاد می‌کند که سفیر ایران در اسلامبول و سفیر عثمانی در تهران نیز در این خصوص با دربار خود مکاتبه کنند تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم. عرض می‌شود، ان شاءاللّه تعالی پیوسته کما هو المأمول [۱] در قیام به مَهامّ مصالح انام [۲] و اِعلاء کلمه حقه اسلام واحد ناس [۳] و مَغبوط [۴] عام و خاص [بوده و]، همواره اوقات شریفه، مخصوص مراضی الهیه و مصروف به تشیید مبانی شرعیه و تسدید قوائم ملیه [۵] مویَّداً بالعنایات الغیبیة بوده باشد. زمانی است از حظوظ استحضار حالات شریفه، جز آنچه از مترددین و زائران استفسار گردیده محرومم. داعی هم به [واسطه] عوائق توارد مشاغل [۶] موفق نگردیده، اکنون تکلیف فعلی اقتضا نمود در خصوص مواد متجدده و قوانین مستحدثه [۷] که چندی است اخبار موحشه آن، انتظام امور عالمی را مبدل به انفصام [۸] نموده، چون داعی استحضار تامی از مواقع ورود و صدور آن به نحوی‌که موافق نظام و محصّل [۹] مردم است ندارم، استکشاف حال و استعلام وظیفه فعلیه آن را از آن جناب نمایم. نظر به جهاتی که معهود [۱۰] و در ورود مر اینگونه مواد از آن جناب مشهود بود، ان شاءالله تعالی اتمامی [۱۱] بسزا و تأملی وافی نموده، داعی را هم مسبوق دارید؛ چه، این امور به نحوی که معهود است از گوشه و کنار، شورش را موجب گردیده که چنانچه این آشفتگی برقرار، و زمانی پراکندگی به استمرار گذرد، واهمه آنست که طائفه بیگانه که زمانی است به انتظار بازار آشفته‌اند، وقت را فرصت و خُلف [۱۲] را غنیمت شمارند، خدای نخواسته این بقعه مبارکه ایران که از بین تمامی مملکت وسیعه الهی اختصاص به اهل ایمان داشته، مانند مملکت منیعه هندوستان، مایه اعتبار و تاریخ روزگار گردد [۱۳]؛ خصوص با بهانه حق‌الرهانه [۱۴] قرض دولت و وسیله حیله معموله در استیلای حدود و ثغور مملکت مفروضاً به استقلال تامّی که از جهت ایشان مقرّر [۱] و حُسن عشرت [۲] و اظهار خدمتی که از آنها مستظهر است. البته محض رعایت بیضه اسلام و حفظ کلمه حضرت سیدالانام، استمداد به توجهات حضرت بقیةالله ارواحنا له الفداء جسته، به همدستی کسانی از امناء رجال که خیرخواه دولت و در قید اطاعت ملت اند از ناحیه داعی یا به هر وسیله که صلاح دانید مفاسد این اضطراب و معایب این انقلاب [۴] راکه از عَرض آن، جز انتظام شوکت واقعه از یگانه پناه شیعه اثنی عشریه و امتداد دولت ابد آیت -که عِزّ این فرقه محقّه از امت حضرت خیر البریّه است - غَرض عاید نبوده، به سمع مبارک همایونی اعزٌ اللّه بنصرهِ الدین رسانید تا در وظیفه دولت خواهی و رعایت حق حضرت رسالت پناهی قصوری نرفته باشد. امید است از ناحیه مقدسه‌اش عنان عنایتی به صّوب [۵] عموم رعایا توجه یابد و اطمینان خاطری برای فراغت قلب در مقام دعاگویی حاصل آید که ان شاءالله تعالی مزید مزاحمتی [۶] لازم نیاید. نظر به اتحاد کلمه حقه و یگانگی دولتین علیّتین [۷]، اعزّ الله بنصرهما الدین و عنایت تامّه‌ای‌که از حضرت باب عالی [۸] در رعایت شوکت اسلام معهود و مشهود بوده، مناسب دانسته مختصری به جناب ارفع الدوله، سفیر [ایران در] اسلامبول نوشتم که به مقتضی‌الصلاح از دربار سلطانی ادام الله شوکته استدعایی در این خصوص بنمایند. چنانچه صلاح دانید سفیر دولت علیّه [عثمانی] را که مقیم طهران اند [و] همچون ترجمان دو دولت متحده و امین کلمه واحده می‌باشند، از ناحیه داعی، بعد از تبلیغ سلام و دعا، اظهار [۹] فرمایید چنانچه موافق قانونِ صلاح و دولت خواهی دانند از محضر عطوفتِ هر دو یگانه مظهر شوکت احمدیه و حامی شریعت محمدیه علیه و آله آلاف التحیة آنچه مناسب این باب [۱۰] باشد استدعا نمایند و چنانچه مزاحمتی جداگانه هم لازم باشد اعلام نمایند مضایقه نمی‌شود. الاحقر: محمدکاظم الطباطبایی **پاورقی‌ها:** [۱] کما هوالمأمول: چنانکه مورد آرزو است [۲] مهام مصالح انام: امور عظیم و دشوار مردم [۳] واحد ناس: یگانه مردم؟ [۴] مورد غبطه [۵] تسدید قوائم ملّیه: استوارکردن ستون‌های دین [۶] به عوایق توارد مشاغل: به سبب پیاپی شدن کارها [۷] مواد متجدده و قوانین مستحدثه: اصول و قوانین جدید [۸] شکستگی [۹] فراهم آمده [۱۰] شناخته شده، معمول [۱۱] اتمام: انجام دادن، پرداختن [۱۲] اختلاف [۱۳] اشاره به مستعمره شدن هندوستان توسط انگلیسی‌هاست [۱۴] حق‌الرهانه: حق گرو، حق امتیاز [۱] شاید اشاره به استفاده روسیه و انگلستان از حقوق کاپیتولاسیون در ایران است. [۲] معاشرت، دوستی [۳] دین [۴] آشفتگی، نابسامانی [۵] طرف [۶] در اصل: مراحمتی [۷] دولتین علیتین: منظور دو دولت ایران و عثمانی است. [۸] عنوان دربار عثمانی [۹] مطلع کردن [۱۰] خصوص، موضوع

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1282
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: آقا میرزا سیدحسین قمی
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)