به موجبی که به اداره اطلاع رسیده، هشتصد نفر از رؤسای تجار و اشراف اصفهان و قمشه متفق‌الکلمه در ترک استعمال منسوجات خارجه اتفاق کرده، علمای اعلام نیز کمال همراهی را نموده و بدین سبب خیر، تحسین فرموده‌اند. مسلّم است که نزد غیرتمندانِ وطن‌شناسِ متدیّن که پیرو حدیث شریف «حُبّ الوطنِ مِنَ الایمانِ» هستند کرباس خشن وطن عزیز خود را بر حریر دیبای لطیف ممالک اجنبیه ترجیح می‌دهند. ای برادران وطن عزیز! قدری در کردار و رفتار اروپایی‌ها در وطن‌شناسی غور فرمایید و درین عمل مَّمدوح[۱] از آنها تقلیدکنید [...] فرنگی‌ها که در مُلک[۲] ما می‌آیند محض اینکه طلا و نقره‌شان در ملک ما صرف نشود و به وطن عزیز آنها نقصان نرسد شراب‌های‌گندیده خود را می‌آورند و می‌آشامند، حتی از مُلک و وطن، خِلالی[۳] به صرف خود نمی‌آرند و حال آنکه مشروب و مأکول[۴] ایران در رُبع مسکون نیست. چقدر باید بی‌حمیّت و وطن‌ناشناس باشیم که در وطن خود با آن همه پارچه‌های لطیف دوام‌دار اصل، استعمال منسوجات خارجه را نموده، ملّت خود را فقیر و محتاج و ذلیل اجانب نماییم. تمام دانشمندان فرنگ متفق‌الکلمه می‌گویند که ترقی ملت و دولت ژاپون به واسطه آن شد که ترک استعمال امتعه خارجه را کرده، به متاع مملکت خویش قناعت نمودند. این مسأله فطری است که اهل حرفه و صناعت هر قوم همین که دیدند دستکاریشان[۵] طالب دارد، در ترقی و حدّت آن بیرون آمده، رفع نواقص را نموده، کم‌کم آن مملکت دارای صنعت و حرفه می‌گردد. اهل حِرفَت و صنعت حکم شمشیر دارند. همین که شمشیر را جلا و صیقل ندهند، زنگ‌گرفته و بیکار می‌شود. صیقل و جلاء اهل صنعت و حرفت، همانا شوق طالبین به دستکاری آنهاست. ای ایرانیان عالی‌تبار که همیشه بزرگی و عظمتتان در تمام اقوام ضرب‌المثل بوده! بر ناموس آباء و اجدادگرام خود رحم آورید و زیاده بر این، خود را دستخوش مذلّت اجانب نکنید و مملکت خود را چون ممالک مفتوحه اروپاییان نسازید. اقوام فاتح اروپایی کِلاب[۶] خود را بر اعزّه[۷] و اشراف قوم مفتوحه ترجیح می‌دهند. همین که ملت، استعمال امتعه و اقمشه خارجی را ترک کرد و احتیاجش را از خارجه ترک کرد، احتیاجش از خارجه برداشته شود، رسوخ و نفوذ اجانب از آن مملکت نیز برداشته می‌شود. و از آن طرف طلا و نقره اهالی در بهای اشیاء خارجه، از مُلک بیرون نمی‌رود و همان، اسباب ثروت و تموّل مملکت می‌گردد. و از طرف دیگر مردمانی که اینک از بیکاری، بیعار و دربدر و پریشان شده، مشغول[۸] می‌گردند و فقیر در مُلک نمی‌ماند و همین اسباب می‌شود بر تعمیر[۹] بیت‌المال ملت و قوّت دولت. امروز بحمدالله تمام علمای اعلام ایران در این مسأله اتفاق دارند، و ملت نیز قلباً مایل به این راه نجات می‌باشد. به نوع یقین می‌گویم اگر شخص اقدس سلطنت و صدارت عظمی درین راه، ملت را اندک تشویق دهند، به مفاد «الناسُ علی دینِ مُلوکِهِم»[۱۰] یقین است که کوکب اقبال ایران مجدداً عروج نماید. همین قدر تشویق دولت کافی است که شخص سلطنت و صدارت البته سر تا پای خود را از پارچه‌های ایرانی نمایند؛ قطعاً قبل از یک سال، تمام رجال دولت و ملازمین سلطنت و مَنْ تَبَع[۱۱] آنها تقلید از شخص دولت و صدارت نموده، یک مرتبه ملتْ راغب به اجناس خود می‌شوند و در عرض ده سال دولت و ملت ایران گوی سبقت را از ملت و دولت ژاپون می‌ربایند و این فعل[۱۲] شخص سلطنت و صدارت است. تمام تواریخ عالم در ترقی ملت ایران خواهد شد. امیدواریم که تمام وطن‌شناسان خارجه و داخله ایران همداستان شده، ملبّس به لباس وطن عزیز خود شوند. **پاورقی‌ها:** [۱] پسندیده [۲] کشور [۳] خِلال: چوب باریکی که بدان خرده غذا را از لای دندان‌ها بیرون آرند. منظور شیئی بی ارزش است. [۴] مشروب و مأکول: آشامیدنی و خوردنی [۵] تولید صنعتی [۶] جمع کلب: سگ‌ها [۷] جمع عزیز: بزرگان [۸] در اصل: معقول [۹] آبادانی [۱۰] مردم به سیره و روش پادشاهانشان رفتار می‌کنند. [۱۱] من تبع: پیروان [۱۲] کار، عمل