با آن احتیاج [مسلمین به‌کفّار] که سبب‌کلّی است برای مخالّطت[۱] و معاشرت، مسالمت و موافقت بلکه مؤادَّت[۲] و مشابهت[۳] [با کفار]، از رسوم دین و آیین مسلمین و علایم ایمان، جز اسمی به دست نخواهد آمد؛ زیرا که محبت صنفی با مودّت عدویشان جمع نشود[۴] و مشابهت قومی با مباینت دیگران میسر نگردد[۵]؛ بلکه به مرور ایام، حبّ آن طایفه در قلب راسخ، و بغض این[۷] در قلب مستقر، و جوارح مستور در منسوج اغیار[۸]. با چنین قلب ویران و هیات عَدوی[۹]، ایمان، برای حضور در محضر قدس حضرت الهی و اظهار عبودیت و احتیاج و استدعای انجام حوایج محلی و به جهت اجابتِ دعا و دفع مکاره[۱۰] و بلا، جای امیدی نخواهد ماند. علمای راسخین از آیه مبارکه «ولا تَأَکُلوا مِمّا لَم یُذْکَرِ اسْمُ اللهِ عَلیهِ»[۱۱] استنباط فرمودند که هر غذایی که برای اسم و شهرت و امثال آن مهیا شود، داخل است در این نهی. پس حال، پارچه که از ابتدای صنعت تا انتها در دست‌های آعدای[۱۲] خداوند و خلفایش صلوات الله علیهم که در آنها است جمعی که دشنام و سُخریّه[۱۳] به آن ذوات مقدسه[۱۴] گویند و کنند - سیر می‌کند، اثرش چیست و حکمش چه باشد؟ نوع مسلمانان سال‌ها است اثر اجابت در دعای خود نمی‌بینند و در مقام پیدا کردن سبب آن برنیامدند و بر فرض[۱۵]، عیب آن را در دعا یا ناقل آن پندارند و از این دعا به آن دعا و از آن ناقل به دیگری منتقل شوند و ندانستند که اول شروط اجابت، پاکیزگی مَطعوم[۱] و مَلبوس[۲] است و هرچه در آنها مُداقّه[۳]کنند، اثرش را در آنجا مشاهده نمایند. با دست خبیث آلوده به اقسام مَعاصی و مُلّوَّث[۴] به انواع قَذّرات[۵] و زبان پلیدی مثل آن، توقع پاکیزگی از ملبوس بافته او داشتنْ عین سَفاهت، و به مجرّدِ طهارت و جِلّیّت[۶]ِ ظاهر قناعت کردن، تمام خسارت است. بیچاره‌هاگاهی در مقام تجربه برنیامدند و قدمی به آن وادی[۷] نگذاشتند تا ببینند با ایشان چه می‌کنند. تشبّث[۸] به آیین مشرکین، وقتی برای فکر این مطالب واضحه نگذاشته چه رسد به عمل به آن. حال چگونه باید شکر نمود آنانی[۹] را که در مقام نصرت مؤمنین و شکست رونق اعدای دین برآمدند؟ به تجارت رابحه[۱۰] نافعه، حضرت باری عزّ اسمه و خلفایش (علیهم‌السلام) را از خود خوشنود نمودند و به فیض نعمت جلیله «یَرجونَ تِجارةً لن تَبور»[۱۱] خود را محفوظ ساختند و عبادالله را از تَلَوَّث[۱۲] به اَقذار[۱۳] مُلحدین، پاک نمودند و اموالشان را از صرف در مصارف بیهوده، نگاهداشتند. زهی تجارت که در سلک عبادت، منتظِم و عجب عبادت،که مفاسد دینیه و دنیویه عِباد به آن مُنعَدِم[۱۴]. «یالَیتنی کُنتُ مَعهُم فَافوزَ فَوزاً عظیماً»[۱۵] ... و از دیدن بعض ناملایمات و مشاهده پاره‌ای خسارات، تَجافی[۱۶] یا مماطله[۱۷] و مسامحه[۱۸] را در اهتمام در انجام و اتمام و تکمیل این خدمت جمیله جایز ندانند. [...] و البته تمامت اعضای این مجلس شریف و ارکان این محفل مُنیف[۱۹] و ارباب صنایع و حِرَف و اعوان[۲۰]، اقامه و نشر و رواج این تجارت خویش را خدمت دین[۲۱] دانسته، با شوق و رغبت و کوشش و همت و عزم و استقامت، بلکه با درک مَثوبّت[۱] و قصد قربت به کار خود مشغول و به عمل خود مُبْتَهِج[۲] و مسرور [باشند]. ... اگر از برداشتن پسر، خاشاکی از راه مسلمانان، ازگناه سال‌های پدر درگذرند، پس خوشا حال آنان که این همه کثافت را از بدن مسلمانان برمی‌دارند. **پاورقی‌ها:** [۱] معاشرت [۳] شبیه شدن به دیگری [۲] دوستی و رفاقت با دیگری [۴] محبت صنفی ... نشود: روابط دوستانه شغلی مسلمانان با دوستی دشمن‌شان قابل جمع نیست. [۵] و مشابهت ..، میسر نگردد: شباهت‌ها و همانندی‌های اقوام، موجب تمایز و دشمنی میان ایشان نمی‌شود. [۷] منظور مسلمانان است. [۶] منظور کفار است. [۸] جوارح مستور در منسوج اغیار: یعنی بافته‌های دیگران (خارجی‌ها) را بر تن می‌کنند. [۹] هیأت عدوی: صورت دشمن، شکل بدخواه [۱۰] جمع مکرهه: رنج‌ها، سختی‌ها [۱۳] استهزاء، ریشخند [۱۱] انعام، ۱۲۱: از آنچه اسم خداوند بر آن جاری نشده نخورید. [۱۲] جمع عدو: دشمنان [۱۴] ذوات مقدسه: منظور پیامبر (ص) و ائمه (ع) هستند. [۱۵] در اصل: برفض [۱] خوردنی، خوراک [۳] دفت، باریک‌بینی [۵] پلیدی‌ها [۷] منظورکشورهای فرنگ (اروپا) است. [۹] منظور مؤسسان شرکت اسلامیه است. [۲] پوشیدنی، پوشاک [۴] آلوده [۶] پاک بودن، حلال بودن [۸] متوسل شدن [۱۰] سودآور [۱۱] فاطر، ۲۹: امیدوار به تجارتی هستند که هرگز زیان نمی‌کند. [۱۲] آلوده شدن [۱۴] نابود شده [۱۳] جمع قذر:ناپاکی‌ها [۱۵] ای کاش با ایشان (شهدای کربلا) بودم و به فوز عظیمی نایل می‌شدم (اشاره به بخشی از زیارت عاشوراست). [۱۶] دوری و کناره‌گیری کردن [۱۸] کوتاهی کردن [۱۷] تاخیر، معطل کردن [۱۹] عالی [۲۰] ارباب صنایع و حِرَف و اعوان: منظور بنیانگذاران و تولیدکنندگان است. [۲۱] در اصل: خدمه این [۱] پاداش نیک، جزای خوب [۲] مسرور