هر آن انسانی که نظر به تواریخ ملل عالم انداخته، می‌داند که این ترقیات محیرالعقولانه امروزه آنها تمام از برکت آن فداکاری است که در راه حفظ شرف و ناموس و استقلال خود نموده‌اند؛ بلکه اگر رجوع به کلیه تواریخ دنیا نماییم می‌بینیم که نوع ترقیات چه دینی و چه دنیایی، تمام منوط و مربوط به این دقیقه و لطیفه است. دین مقدس اسلام در روند اولیه با آن کمی مدت به آن درجه عالیه نایل و موفق نیامد مگر از برکت آن فداکاری‌های مجاهدین اسلامی، امریکا و فرانسه در این قرون اخیره پا در شاهراه ترقی و تعالی - چنانچه مشاهده می‌کنیم - نگذاشت مگر به برکت آن جانبازی‌های جانبازان غیور. بالفرض اگر جاهل چشم‌بسته از طریق مِن عندی [۱] این ترقیات ملل دنیا را نسبت به قضا و قدر و یا اثرات تدریجیه طبیعیه توهم کند و به خلاف کتاب مقدس آسمانی ما مسلمانان که فرموده: [وَ اَن] لَیسَ لِلإِنسَان إلاَّ مَا سَعَی [۲] نطق کرده کوشش و کشش انسان‌ها را بیفایده و لغو خیال نماید، باید چنین آدم را عصاکشان به میدان محاربه پورت آرتور [۳] در شرق اقصی هدایت کرد که از اثر فداکاری دولتی مختصر [۴] که خاکش پنجاه و سه مرتبه از دولت روسیه کوچک‌تر و نفوسش دو ثلث کمتر [است] چگونه به این مرتبه عظمای سطوت و ابهت نایل آمده، به حدی که کمتر دولتی از دول عظام یوروپ [۵] که دست اتحاد و دوستی با نهایت افتخار به طرفش دراز نکرده باشد؟ آیا ممکن است این ابهتی را که دولت باشرف ژاپون در این محاربه تحصیل کرده منتسب به غیر آن فدارکای‌های معروف و مشهود دانست؟ شاید در تمام دنیا یک نصف یا یک ربع نفر پیدا نشود، حتی آن مغزهای گندیده و آن کله‌های مملو از مکروب اوهام و خرافات اذهان این معنی را داشته باشند. حالا باید فکر کنیم ببینیم که جهت وحید و سبب فرید این جان‌نثاری‌ها که دسته‌ای از بشر را بی‌تابانه به سمت وی دلالت می‌کند چیست؟ آیا می‌شود که یک ملت یا دولتی را که قدم در میدان فداکاری می‌گذارد، نسبت به وحوشت [۱] و بربریت و یا دیوانگی داد؟ گویا این معنی را نیز منکری در مقابل نباشد که این نسبت‌های رزالتانه را نمی‌شود به یک چنین ملت و دولت متصور دانست، آنچه تمام علت حرکات فداکارانه ملل دنیا نشاخته شده، همانا تحصیل و شرف و ناموس و قطع ید اغیار [۲] از رسیدن به دامان عصمت و استقلال وطن و عزت قویم آنها است. و اگر بخوانیم صفحات تاریخ دنیا را، خواهیم دید که اقوامی که پای ثبات در وادی تحصیل شرف و استقلال فشرده‌اند، نوعاً محتاج به دو گونه فداکاری بوده: اول، جانی؛ دوم، مالی. که تا این دو عقبه مَهول [۳] خطرناک را طی نکردند، در عرش کرسی استقلال جایگیر نشدند. کار نداریم به کسانی که به واسطه تصادف امورات طبیعیه و یا به مساعدت اقبال و یا امور دیگر - مثل ملت ژاپون - خوشبختانه بدون پیمودن اول عقبه، شاهد مقصود را در آغوش دیدند؛ لیکن از آنجایی که این مطلب به خلاف مجاری طبیعیه، کسوت وجود و خودنمایی در بر نمود، قلم تقدیر برسر صفحه لوح قضا تدبیر امپراطور جوانبخت ژاپون میکادو را در تحصیل آن نتیجه مطلوبه بالاقتضاء ثبت و نقش نمود، و از مجلس سنای مجاری گویند فرمانی بدین مضمون بر سلطان طبیعت صادر گردید: تا این قوم نجیب از آن عقبه اولیه نگذرند و قربانی‌های وافر در راه وصول به این کعبه شامخ الارکان مقصود ندهند، عزت و هیبت مسلّمه دنیا را بر آنان مسلم نگرداند. سُنَّهُ الله التِی قَد خَلَت مِن قَبلُ وَ لَن تَجدَ لِسُنَّةُ الله تَبدِیلاً. [۴] این وهن را آن قوم از خزانه طبیعت وقتی مسترد داشتند که صدای رعدآسای توپ‌های مسلسل آنها در دره و قلاع طبیعی و مصنوعی پورت آرتور با یک غرش خصم از پا درآورانه به پیچ وتاب افتاده تا آن که به فشارهای خیلی سخت خونریزانه صدای آن توپ‌ها که لسان‌الحق آن یگانه ملت غیور بود معنی لَنا الصَدرُ دُونَ العالَمینَ اَو القَبرُ [۵] را گوشزد عالم اروپا و آسیا بلکه اقطاع خمسه دنیا نمود. طبیعت خون‌آشام چون از خون انسان‌ها سیراب گردید به موجب کریمه إنَّ اللهَ یأمُرُکُم أن تُؤَدُّوا الأمَانَاتِ إلَی أُهلِهَا [۶] آن جوهرگرانبهای عزت مسلمه، آن دردانه تمنی را که مدت‌ها در کمون خود به جهت آن آدم‌ها تربیت کرده، آن استقلال باشرافتانه را تسلیم آن ملت نجیب نموده، ایران در پی تحصیل این عزت و شرافت از عقبه اولی خواهی نخواهی علیرغم محمدعلی میرزایان وامیر بهادران، به واسطه وحدت عنصر یا جهات دیگر در مدت قلیل فراغت حاصل کرد و کشتی مراد خود را از این اقیانوس مظلم خونین به ساحل نورانی امنیت کشانید و در پیشگاه ملل دنیا با یک طرز معقولانه خوش و اسلوب مظلومانه دلکش، اثبات همسری و همخوابگی خود را با عروس آزادی در حجله استقلال وطن نمود. حال وقت قدم برداشتن ایران است به سمت عقبه ثانیه. این جنبش فداکارانه مالی به یک اعتبار سخت‌تر از پیمودن مرحله اول جلوه می‌کند، چه آن که این حرکت تا یک اندازه باید کسب عمومیت در افراد ملت ایران نماید تا شاهد مقصود که حفظ استقلال وطن است، در آغوش نیکبختی و عزت جایگیر شود. هان ای ایرانیان! نظری به تاریخ انقلاب فرانسویان نمایید که با آن همه فداکاری‌های جانانه، دست خیانت اجانب را از دامن عصمت مادر وطن کوتاه کردند مگر بعد از آن که باید احساس ملی مشفقانه از فداکاری مالی که عقبه ثانیه و جزو اخیر علت تامه محافظت استقلال است، خودداری ننمودند. شما ایرانیان! اگر منتظر نتیجه این همه خسارات مالی و جانی در راه آزادی هستید، باید با یک سرعت بی‌آرامانه ترتیب مقدمه ثانیه را داد، که نتیجه چنانچه مقرر است تابع اخس مقدمتین می‌باشد. هان ای ایرانیان! هنوز خون‌های شهدای راه استقلال وطن که صفحه عالم ایران را به رنگ خود درآورده در جوش است. ارواح مطهر آنها در خرابه ایران با یک ناله دلخراشانه جگرگدازانه واوطناه گویان، شما را دعوت به محافظت این خاک پاک از پامال شدن به سم ستوران دشمنان ایران می‌نماید. اجساد مقدس گذشتگان در این راه، در دل این خاک تابناک سیماب‌وار در قلق و اضطراب است که مبادا خدای نخواسته بعد از آن همه ناکامی‌ها دنیای ایران به کام دشمنان ایران گردد. ارامِل [۲] مجاهدین وطنی شب و روز از واهمه حمله دشمنان راحت و آرام ندارند. نوعروسانی که به خون جوانان فدایی وطن دست و پا حنا بسته و در حجله عزای ایران سیاهپوش نشسته‌اند چشم امیدشان به فداکاری مالی شما ایرانیان است. هان ای ایرانیان! آیا شما را به رقت نمی‌آورد حالت دختران صغیر یتیم آن نوجوانانی که در راه کنکاش‌خانه ملی، نقد جان تسلیم کرده، هر لحظه دشمنان وطن را در تعاقب خود ما به سرنیزه ظلم و جفا که در صدد اسیری آنها هستند، در این بیانان ایران مشاهده کرده، از این واهمه مثل شاخه گل که استشمام صَرصَر [۳] حوادث کرده باشد به خود می‌لرزند، برد. کیان حرم محترم ایران هر دقیقه و آن، دامن عصمت وعفت خود را دستاویز هزاران اجنبی خیال کرده با یک استغاثه دل‌شکنانه به شما پناه می‌آورند. آیا وقت آن نرسیده که به یک همت و غیرت و فتوت مردانه حرارت‌آمیزانه، این نوامیس وطن، این ودایع الهیه اسلامیه را از چنگال عقاب این دشمنان غدار خونخوار با فداکاری مالی رهایی [۱] بخشید؟ آیا فرمایش بزرگان دین را که فرموده‌اند: خَیرُ المال مَا حَفِظَ بهِ عِرض الانسان [۱] را از خاطر فراموش کرده‌اید یا خدای نخواسته وطن و اهل وطن را ناموس خود نمی‌دانید؟ اگر ناموس شما هستند پس چرا راحت نشسته‌اید در حالتی که می‌بینید از یک طرفی در شهر تبریز دشمنان شما بُرقَع [۲] از روی ناموس شما برمی‌دارند، و از طرفی قبور آبا و اجداد شما را لگدکوب سم ستوران عداوتانة خود می‌نمایند؟ آیا شدتی بالاتر و بدتر از این به جهت وطن و اهل وطن سراغ کرده‌اید که مال را ذخیره آن روز نمایید؟ به حقیقتِ عدالت و روح مقدس مساوات قسم است که افق سیاست ایران به اندازه‌ای تیره و تار شده که اگر دقیقه‌ای از این فداکاری مالی غفلت ورزید یکسره کشتی استقلال ایران به گرداب اضمحلال و فنا فرو خواهد شد و تا ابد نام ایرانی در سر صفحه پست فطرتان و بی‌حمیتان ثبت و نقش خواهد ماند. وَ اَلسَّلامُ عَلَی مَن انَبَع الهُدی [۳] **پاورقی‌ها:** [۱] من عندی: از جانب خود [۲] نجم، ۳۹: برای انسان، جز کوشش او نیست. [۳] محاربه (جنگ) پُرت‌آرتور، اشاره به طولانی‌ترین و خشونت‌بارترین نبرد روسیه و ژاپن بود که در بندر آرتور که پایگاه مهم نیروی دریایی روسیه در آن قرار داشت. [۴] منظور، کشور ژاپن است. [۵] اروپا [۱] در اصل: وحشت [۲] جمع غیر: بیگانگان [۳] هولناک، مخوف [۴] فتح، ۲۳: [این] روش خدا است که پیش از این گذشت و هیچ تغییری برای روش خدا، نخواهی یافت. [۵] مصرعی از یک بیت شعر ابونواس است: و نحن اناس لا توسط عندنا لنا الصدر دون العالمین او القبر [۶] نساء، ۵۸: به راستی خدا به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به اهلش رد کنید. [۱] خست ورزیدن [۲] جمع ارمل و ارمله: زنان بی‌شوهر و معمولاً فقیر [۳] باد سخت و سرد [۴] فریادخواهی [۱] بهترین مال، آن چیزی است که با آن آبروی انسان حفظ شود. [۲] رویند [۳] طه، ۴۷: درود بر کسی باد که از هدایت بیروی کند.