کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

حاجی محمدحسن به وکالت از فرزندان فضل‌الله خان سرهنگ، در محضر ملاقربانعلی زنجانی ادعا می‌کند که علاءالدوله، حاکم خمسه، ملک قرابلاغ را به زور و با تهدید از موکلین او گرفته است. با وجود امتناع اولیه موکلین، علاءالدوله با حبس و ضرب و شتم، آن‌ها را مجبور به صلح و واگذاری پنج دانگ و یک عشر از ملک کرده است. این واقعه در محرم ۱۳۱۳ قمری رخ داده و در زنجان نیز مشهور است. حاجی محمدحسن خواستار اجرای حکم شرع و بازگرداندن حق به صاحبان آن می‌شود. پس از شهادت دو شاهد ثقه، ملاقربانعلی زنجانی حکم می‌دهد که علاءالدوله غاصب است و باید ملک را به صاحبان اصلی آن بازگرداند، زیرا تسامح در این امر خلاف شریعت است.

متن کامل گزارش

بسم الله خیر الاسماء. محفی نماناء افتخار الحاج حاجی محمدحسن به وکالت محققه از قِبَل عالیجاهان مجدت اکتسابان شکر الله خان و رحمت الله خان و امان الله خان و اسدالله خان اولاد مرحمت مآب فضل الله خان سرهنگ. در محضر، مدعی گردیده مذکور داشت که آن اوقاتی که جانب جلالت مدار اجل اکرم افخم علاءالدوله زید اجلاله العالی در خمسه[۱] حکومت داشت ملک قرابلاغ را از موکلین مشارالیهم انتخاب، خواهش نمودند که ابتیاع نمایند، مشارالیهم هر قدر متعذّر گشتند که مدد معاش اینجانبان منحصر به همان ملک است، نمی‌فروشیم جناب علاءالدوله قبول نکردند و جناب جلالت مدار معزی الیه اصرار زیاد در این باب نمودند. مشارالیهم در مقام اباء و امتناع بودند. بالاخره امان الله سلطان مرقوم را به چوب بسته و حبس نموده بلکه خوف هلاکت مشارالیهم در این باب داشتند لابدّ و لاعلاج مانده در عشر اوّل محرم الحرام هزار و سیصد و سیزده (۱۳۱۳) مِنْ باب ظلم و عدوان و صرف جور و طغیان، قباد پنج دانگ و یک عشر ملک مّفْروز[۲] از شش دانگ قریه قرابلاغ را که ملک متصرفی موکلین مشارالیهم اینجانب بوده جناب علاءالدوله زید اجلاله از ایشان‌گرفته و مشارالیهم صلح و اقرار به صلح مساحت مسطوره را به جناب علاءالدوله نموده‌اند مِن باب الجبر[۳] بوده و در اجرای عقد و اقرار به صلح و در قباله دادن مشارالیهم در این باب، مجبور بوده و می‌باشند. فعلاً مساحت مرقومه، ملک مشارالیهم بوه جناب علاءالدوله غاصب می‌باشند و این فقره در زنجان اشتهار تام و وضوح تمام دارد و جمعی از علما و فضلا و تجار از این قصه، مستحضر و مطلعند. مستدعی شد اذن بدهید فقره مشروحه را در محضر به درجه ثبوت رسانیده، آنچه حکم شرع انور است جاری شده و حق بمَن لَهُمُ الحَقُّ عاید گردد. بعد الاذن اشخاص مفصله، التماس ورقه را اقامه نموده، همگی شهادت دادند که در عشر اوّل محرم الحرام سنه ۱۳۱۳، جناب علاءالدوله به ضرب چوب و زنجیر قباله پنج دانگ و یک عشر ملک مفروز از شش دانگ قریه قرابلاغ را که ملک متصرفی چهار نفر اشخاص مفصله در فوق بوده ظلماً و جبراً از مشارالیهم گرفته و صلح و اقرار به صلح و اجرای عقد مشارالیهم در باب مساحت مرقومه به جانب جلالت مدار علاءالدوله کرده‌اند من باب الجبر بوده و مجبوراً واقع شده و فعلا پنج دانگ و یک عشر ملک مفروز از شش دانگ قریه قرابلاغ ملک چهار نفر اولاد مشروحین در فوق فضل الله خان سرهنگ بوده و الان جناب علاءالدوله غاصب می‌باشند. بعد ذلک حاجی محمدحسن وکیل مشارالیهم مطالبه حکم شرعی نموده چون شهود محتویه بر دو نفر ثقه و مقبول القول بودند علیهذا محرّرگردیده که به درجه ثبوت رسید که در عشر اوّل شهر محرم الحرام سنه ۱۳۱۳، جناب علاءالدوله قباله پنج دانگ و یک عشر ملک مفروز از شش دانگ قریه قرابلاغ را که ملک چهار نفر اشخاص مشروحین در فوق بوده و در تصرفشان داشته از ایشان گرفته و مشارالیهم در مصالحه نمودن مساحت مسطوره و اجرای عقد آن ملک و اقرار به صلح، آن مساحت را به جانب علاءالدوله مجبور بوده‌اند و کلاً این فقرات من باب الجبر واقع و صادر گشته، فعلاً مساحت پنج دانگ و یک عشر ملک مفروز از شش دانگ قریه قرابلاغ ملک چهار نفر اشخاص مفصله در فوق بوده و الآن جانب جلالت مدار علاءالدوله زید اجلاله العالی غاصب می‌باشند. باید جناب معزی الیه رفع ید از مساحت مسطوره نموده واگذار به چهار نفر اشخاص منظورین نمایندکه تسامح و تساهل از ایشان در این باب، خلاف شریعت طاهر است [...] [حاشیه بالای نامه به خط ملاقربانعلی زنجانی]: بسم الله الرحمن الرحیم. ما سُطِرّ مُطابقٌ بما وَقَّعَ. حررّه: قربانعلی **پاورقی‌ها:** [۱] خمسه (ولایات پنجگانه): نام یکی از ولایات سابق ایران در جنوب آذربایجان و غرب قزوین که مرکز آن زنجان بود. [۲] تعیین حدود شده [۳] من باب الجبر: به زور

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1275
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: علاءالدوله
حاکم زمان: مظفرالدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)