کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

این نامه با هدف اطمینان‌بخشی به میرزای شیرازی در خصوص لغو کامل و بدون تبعیض قرارداد دخانیه (توتون و تنباکو) نگاشته شده است. در ابتدا، به دریافت تلگراف میرزای شیرازی اشاره می‌کند و تأکید دارد که هیچ تردیدی در لغو کامل امتیاز دخانیه، هم در داخل و هم در خارج، وجود ندارد و نباید به سخنان افراد مغرض یا ناآگاه توجه شود. سپس، به اهتمام شاهنشاه در رفع این امتیاز اشاره می‌کند که با وجود قدرت طرف مقابل (دول قویّه) و ضرر هنگفت کمپانی فرنگی، به جهت آسودگی خاطر مردم و خیرخواهی دولت و ملت، این امتیاز لغو شده است. همچنین، از تلاش‌های امین‌السلطان، وزیر اعظم، در این زمینه قدردانی می‌شود. در پایان، به صدور اجازه استعمال دخانیات پس از اطلاع مردم از لغو کامل امتیاز اشاره شده و انتظار می‌رود که از این اقدام ملوکانه تشکر و دعاگویی کافی صورت گیرد. همچنین، تأکید می‌شود که اهتمام شاه در ترویج دین، کمتر از اهتمام او در تأیید دولت نیست.

متن کامل گزارش

به عرض ملازمان حضرت حجةالاسلام -دام ظلّه العالی - می‌رساند: در جواب تلگراف داعی صمیمی [۲]، دستخط فرموده بودید. آن تلگراف ابتدا زیارت شد. هر چند در باب رفع امتیاز [۳] دخانیه از داخله و خارجه بدون تبعیض [۴] و توقیت [۵] به صحابت [۶] پست، نوشته از جهت آسودگی خاطر شریف عریضه شد و فرستاده شد، الان هم عرض می‌کنم که به هیچ وجه در این باب تزلزل و تردیدی از برای بندگان حضرت عالی نباشد و اعتبار به عرایض اطرافیانی [۷] که بنای آنها به غرض یا بی‌اطلاعی است نفرمایید. یَرَی الشّاهدُ مالا یَری الغائب [۸]. وجود شریف بندگان اعلیحضرت شاهنشاه جمجاه اسلامیان پناه - خَلّد الله مُلکَه و دولتّه و اَدام ظِلّه و عُمرَه [۹] - اهتمامات ملوکانه بدیعه [۱۰] در رفع آن امتیاز فرمودندکه از قدرت غیر خودشان خارج بود و در انظار، ارتفاع [۱۱] آن، با آن‌که طرف، دول قویّه [۱۲] بود و عمل‌گذشته بود و به اندازه‌ای هم که مُعتَدَّ بِه [۱۳] است، کمپانی فرنگی متضرر شده و مُخِلّ \[؟] بود. مع ذلک محض آسودگی و دعاگویی عامّة رعیت [۱۴] و اهتمامات حضرت عالی از بابت خیرخواهی دولت و ملت، منت‌گذارده، متحمل ضرر شده، رفع فرمودند و اعلانی که خود فِرنگی [۱۵] در این باب کرده بود به صحابت پُست آینده، با عریضه مفصّله از برای بندگان عالی - دامَ ظِلّه العالی - فرستاده خواهد شد و حضرت مستطاب اجل اشرف وزیر اعظم آقای امین‌السلطان - دامّ ظلّه العالی - هم کمال سعی را در انجام فرمایش بندگان اعلیحضرت اقدس شهریاری - خَلّد الله مُلکَهُ - مَرعی [۱۶] داشتند. الحق کفایت تامّه [۱۷] از ایشان به ظهور رسید؛ بلکه در هر مطلب مهمی که راجع به دولت و ملت باشد، همین طور اهتمام دارند و چون جوابی از ملازمان عالی [۱] در باب جواز [۲] استعمال، بر تقدیرِ رفع امتیازکلیه [۳] زیارت شد، قبل از وصل تلغراف اول در جواب داعیان، جلوگیری مردم ممکن نبود. بعد از عِلمشان [۴] به رفع امتیازکلیة و زیارت دستخط شریف، اِذن در استعمال، به جهت استناد به حکم جناب عالی داده شد. منتظر هستم تلغرافا یا کتباً اظهار تشکر و دعاگویی وافی از بابت این مرحمت ملوکانه بشود که خیلی به موقع است و این مطلب هم معلوم باشد که اهتمام اعلیحضرت شهریاری - خَلّد الله ملکَه - در ترویج ملّت [۵]، کمتر از اهتمام ایشان در تأیید دولت نیست. **پاورقی‌ها:** [۱] ملازمان عالی: منظور نمایندگان میرزای شیرازی است. [۲] داعی صمیمی: دعاگوی صادق، منظور خود میرزای آشتیانی است. [۳] منظور لغو قرارداد است. [۴] بدون تبعیض: بدون جدا کردن. منظور لغو قرارداد توتون و تنباکو، هم در داخل و هم خارج از کشور است. [۵] وقت گذرانی [۶] همراه [۷] در اصل: اطرافی [۸] آنچه را که غایب نمی‌بیند، حاضر می‌بیند. [۹] خداوند حکومت و سلطنتش را جاودان و سایه و عمرش را مستدام کند. [۱۰] نو، تازه [۱۱] برطرف ساختن (لغو قرارداد) [۱۲] منظور از دول قویّه، انگلستان است. [۱۳] مُعتَدّ بِه: فراوان، هنگفت [۱۴] عامه رعیت: عموم مردم [۱۵] منظور کمپانی رژی است. [۱۶] رعایت، ملاحظه [۱۷] کفایت تامه: لیاقت کامل [۱۸] اجازه [۱۹] بر تقدیر رفع امتیازکلیه: در صورت لغو کامل قرارداد [۲۰] آگاهی آنها [۲۱] دین، مذهب

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1270
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: میرزای شیرازی
حاکم زمان: ناصر الدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)