کنشگران / عالمان دینی

متن خلاصه هوش مصنوعی

نامه‌ای محرمانه به میرزا محمدحسن آشتیانی درباره لزوم نظارت بر روند لغو قرارداد دخانیه و اطمینان از عدم ایجاد فساد جدید. در این نامه بر ضرورت استرداد کامل سند قرارداد از فرنگی‌ها، صدور فرمان مستحکم دولتی برای رفع ابدی تحریم و مختار بودن رعیت در خرید و فروش و حمل دخانیات تاکید شده است. همچنین، تا زمانی که جزئیات لغو کامل و قطعی قرارداد به اطلاع نگارنده نرسد، حکم تحریم همچنان باقی خواهد ماند و پیشنهاد شده است که این موضوع با امین‌السلطان در میان گذاشته شود.

متن کامل گزارش

بسم الله الرحمن الرحیم. خدمت سرکار شریعتمدار مجتهدالزمان ملاذ الانام و عماد الاسلام آقای میرزا محمدحسن سَلّمه الله تعالی. سابقاً تلگرافی در امر دخانیه و تعلیق اذن[۱] بر وصول خط شریف عرض شده ولی فعلاً محرمانه می‌نویسم که در اصلاح این امر، حال که اولیای دولت اقدام دارند، باید جناب عالی بر مَکنون[۲] خیالات ایشان مطلع باشید و از کیفیت علاجی که در این باب، مُتصدّی[۳] می‌شوند، مستحضر شوید که مُودّی[۴] به فساد دیگری نباشد که در علاج او باز گرفتاری جدیدی برای دین و دولت دست بدهد، و البته عین آن سندی که دولت به فرنگی‌ها داده است[۵]، مسترد خواهند داشت که دیگر اجانب، امیدی در مملکت ایران نداشته باشند و یک سره مقطوعُ الرَّجا[۶] شوند. و باید از جانب دولت، اطمینان کاملی به رعیت[۷] داده شود و فرمانی مستحکم در رفع ابدی این امر[۸] و مختاریت[۹] رعیت صادر شود که بر بَیع و شَرای[۱۰] \[دخانیات\] در داخله و حمل به خارجه، مسلط و مختار باشند تا از هر جهت قلوب رعیت از وحشت و اضطراب بیاساید و از وخامت عاقبت این کار، مأمون[۱۱] شوند و با رفاهیت و آسایش، مشغول دعاگویی و شکرگزاری ذات همایون شاهنشاه اسلامیان پناه - اَعزَّ الله نَصرّه[۱۲] - باشند و تا تفصیل مطلب به همین وجه بر خود احقر[۱۳] به تصریح جناب‌عالی معلوم نشود، اذن نمی‌توانم داد \[و\] حکم به حرمت مستمِرّ است[۱۴] و خوب است همین مطلب را با جناب \[اجل\] مستطاب آقای امین السلطان \_ دام اقباله العالی - در موقع مناسب مذاکره و مسأله را موافق صلاح دین و دولت، فصل[۱۵] بفرمایید. **پاورقی‌ها:** [۱] تعلیق اذن: مشروط و منوط کردن اجازه [۲] ضمیر، نهان [۳] بر عهده‌گرفتن [۴] منتج، منتهی [۵] منظور اصل قرارداد است. در اصل: داده است. [۶] مقطوع الرجاء: ناامید [۷] مردم [۸] رفع ابدی این امر: منظور لغو کامل قرارداد است. [۹] صاحب اختیار بودن [۱۰] بیع و شَری: خرید و فروش [۱۱] ایمن [۱۲] خداوند پیروزیش را بزرگ و استوار گرداند. [۱۳] منظور خود میرزای شیرازی است. [۱۴] حکم به حرمت، مستمر است: حکم تحریم همچنان باقی است. [۱۵] فیصله

اطلاعات تکمیلی

زمان وقوع: 1270
زبان اصلی: فارسی
نوع کنش: نامه خصوصی

کنشگران و ذینفعان

مخاطب کنش: میرزا محمد حسن آشتیانی
حاکم زمان: ناصر الدین شاه قاجار

منبع

مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه(جلد ۱ تا ۹)
محمدحسن رجبی (دوانی)